ตั้งผู้จัดการมรดก ใช้เวลากี่เดือนกว่าจะเสร็จ

คำถามแรก ๆ ที่ลูกความถามเสมอคือ "เรื่องนี้จะเสร็จเมื่อไหร่" ซึ่งเข้าใจได้ เพราะระหว่างที่ยังไม่มีคำสั่งศาล ทุกอย่างค้างอยู่หมด ทั้งเงินในบัญชีที่ถอนไม่ได้ ที่ดินที่โอนไม่ได้ และบางครอบครัวยังมีค่าใช้จ่ายรออยู่ตรงหน้า บทความนี้จะกางไทม์ไลน์ให้เห็นทุกขั้น เพื่อให้วางแผนชีวิตได้ถูก

ภาพรวม โดยทั่วไปใช้เวลาประมาณ 2 ถึง 4 เดือน

สำหรับคดีที่ไม่มีผู้คัดค้านและเอกสารพร้อม กรอบเวลาที่พบบ่อยคือประมาณ 2 ถึง 4 เดือน นับตั้งแต่เริ่มเตรียมเอกสารจนถึงวันที่นำคำสั่งศาลไปใช้กับธนาคารหรือสำนักงานที่ดินได้จริง แต่ตัวเลขนี้เป็นเพียงกรอบคร่าว ๆ เพราะแต่ละศาลมีคิวนัดต่างกัน และความพร้อมของเอกสารในแต่ละครอบครัวก็ไม่เท่ากัน

ไทม์ไลน์ทีละขั้น

ขั้นที่ 1 รวบรวมเอกสาร ประมาณ 1 ถึง 3 สัปดาห์ ขั้นนี้ขึ้นอยู่กับครอบครัวเป็นหลัก หากเอกสารครบมืออยู่แล้วอาจใช้เวลาไม่กี่วัน แต่หากต้องไปคัดสำเนาทะเบียนราษฎร์ ตามหาโฉนด หรือรอหนังสือยินยอมจากทายาทที่อยู่ต่างจังหวัดหรือต่างประเทศ ก็อาจยืดไปหลายสัปดาห์ ขั้นนี้คือขั้นที่คุณควบคุมได้มากที่สุด และเป็นตัวชี้ว่าเรื่องจะเร็วหรือช้า (ดูเช็กลิสต์ในบทความเรื่องเอกสารยื่นขอตั้งผู้จัดการมรดก)

ขั้นที่ 2 ยื่นคำร้องต่อศาลและรอวันนัดไต่สวน ประมาณ 1 ถึง 2 เดือน เมื่อยื่นคำร้องแล้ว ศาลจะกำหนดวันนัดไต่สวนและให้มีการประกาศนัดไต่สวน เพื่อเปิดโอกาสให้ผู้มีส่วนได้เสียที่อาจคัดค้านได้ทราบ ช่วงนี้เป็นช่วงที่ต้องรอคิวศาลเป็นหลัก จึงเป็นขั้นที่กินเวลามากที่สุดในกระบวนการ

ขั้นที่ 3 วันไต่สวนและศาลมีคำสั่ง ในวันนัด ผู้ร้องเข้าเบิกความต่อศาลเพื่อยืนยันข้อเท็จจริง หากไม่มีผู้คัดค้านและพยานหลักฐานครบถ้วน โดยทั่วไปศาลจะมีคำสั่งตั้งผู้จัดการมรดกในวันนั้นเลย ขั้นตอนในห้องพิจารณามักใช้เวลาไม่นาน (อ่านรายละเอียดวันไต่สวนในบทความเรื่องต้องไปศาลไหม)

ขั้นที่ 4 รอคำสั่งถึงที่สุดและคัดถ่ายเอกสาร ประมาณ 1 เดือน หลายคนเข้าใจว่าได้คำสั่งแล้วเดินไปธนาคารได้เลย ความจริงคือหน่วยงานส่วนใหญ่ขอ หนังสือรับรองคดีถึงที่สุด ด้วย ซึ่งต้องรอให้พ้นระยะเวลาที่กฎหมายเปิดให้อุทธรณ์เสียก่อน แล้วจึงคัดถ่ายคำสั่งพร้อมหนังสือรับรองไปใช้ ขั้นนี้จึงเป็นขั้นที่คนมักลืมนับรวม

อะไรทำให้ช้ากว่ากำหนด

ปัจจัยที่ทำให้เรื่องยืดออกไปมีสามข้อหลัก ข้อแรกคือ มีผู้คัดค้าน ซึ่งจะเปลี่ยนคดีจากคดีไม่มีข้อพิพาทเป็นคดีที่ต้องสืบพยานทั้งสองฝ่าย ระยะเวลาอาจยาวเป็นปี ข้อสองคือ เอกสารไม่ครบหรือชื่อไม่ตรงกัน ทำให้ต้องแก้ไขและเลื่อนนัด ข้อสามคือ ทายาทอยู่ต่างประเทศ ซึ่งต้องเผื่อเวลาสำหรับการรับรองและส่งเอกสารข้ามประเทศ

ข่าวดีคือ ทั้งสามข้อป้องกันได้ด้วยการเตรียมตัวแต่เนิ่น ๆ พูดคุยกับทายาททุกคนให้เข้าใจตรงกันก่อนยื่น และให้ทนายตรวจเอกสารให้ครบตั้งแต่แรก

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

ถาม: รีบมาก อยากได้เร็วกว่านี้ ทำได้ไหม

ตอบ: สิ่งที่เร่งได้คือขั้นเตรียมเอกสารและความพร้อมของทายาท ส่วนคิวนัดของศาลเป็นไปตามระบบ การเตรียมเอกสารให้ครบและไม่มีข้อคัดค้าน คือวิธีที่ทำให้เร็วที่สุดเท่าที่เป็นไปได้

ถาม: ต้องยื่นภายในกี่ปีหลังเจ้ามรดกเสีย

ตอบ: การยื่นคำร้องขอตั้งผู้จัดการมรดกไม่มีอายุความ ยื่นเมื่อใดก็ได้ แต่ยิ่งช้าทรัพย์ยิ่งอาจกระจัดกระจายและเอกสารหาย จึงควรรีบดำเนินการ

ถาม: ระหว่างรอคำสั่ง จัดการทรัพย์อะไรได้บ้าง

ตอบ: โดยทั่วไปยังจัดการทรัพย์ที่ต้องจดทะเบียนไม่ได้ ควรเก็บรักษาทรัพย์และเอกสารไว้ให้ดี และหลีกเลี่ยงการเคลื่อนย้ายทรัพย์โดยพลการ เพื่อไม่ให้เกิดข้อพิพาทภายหลัง

บทความที่เกี่ยวข้อง

• เอกสารยื่นขอตั้งผู้จัดการมรดก เช็กลิสต์ครบทุกฉบับ 
• พ่อเพิ่งเสีย บ้านยังติดชื่อพ่อ ต้องตั้งผู้จัดการมรดกก่อน
• เงินในบัญชีพ่อถอนไม่ได้ ธนาคารขออะไรบ้าง
• บริการทนายความจัดการมรดกและพินัยกรรม กรุงเทพมหานคร และทั่วราชอาณาจักร ติดต่อ
  

เวลาที่เสียไปกับการรอ มักไม่ใช่เพราะศาลช้า แต่เพราะเริ่มช้า เตรียมวันนี้ เพื่อให้ทุกอย่างเดินต่อได้เร็วที่สุด