เขียนโดย นายศรศักดา จิราพงษ์ · อัปเดตล่าสุด มิถุนายน 2026

ตอบสั้น ๆ: หลายคนเข้าใจผิดว่า "เกษียณแล้วไม่ได้ค่าชดเชย" ความจริงคือ การ เกษียณอายุถือเป็นการเลิกจ้างตามกฎหมายคุ้มครองแรงงาน ลูกจ้างจึง มีสิทธิได้รับค่าชดเชยตามอายุงาน เช่นเดียวกับการเลิกจ้างทั่วไป (ตามอัตราขั้นบันได สูงสุดถึง 400 วันสำหรับผู้ทำงาน 20 ปีขึ้นไป) และกรณีที่นายจ้างไม่ได้กำหนดเกษียณไว้หรือกำหนดเกิน 60 ปี ลูกจ้างที่อายุครบ 60 ปีมีสิทธิแสดงเจตนาเกษียณเพื่อรับค่าชดเชยได้ตามที่กฎหมายกำหนด บทความนี้อยู่ในชุด คู่มือกฎหมายแรงงานสำหรับนายจ้าง

ทำไมเกษียณ = เลิกจ้าง ต้องจ่ายค่าชดเชย

ตามกฎหมายคุ้มครองแรงงาน "การเลิกจ้าง" หมายรวมถึงการที่ลูกจ้างต้องพ้นจากงานโดยไม่ใช่ความผิดของตน ซึ่งการเกษียณอายุก็เป็นการสิ้นสุดการจ้างที่ลูกจ้างไม่ได้กระทำผิด จึงถือเป็นการเลิกจ้างที่นายจ้างต้องจ่ายค่าชดเชยตามอายุงาน การเข้าใจผิดว่า "เกษียณคือออกเอง ไม่ต้องจ่าย" ทำให้นายจ้างหลายรายถูกฟ้องเรียกค่าชดเชยย้อนหลัง วิธีคำนวณค่าชดเชยตามอายุงานอ่านได้ที่ ค่าชดเชยเลิกจ้างตามอายุงาน

ค่าชดเชยเกษียณคิดอย่างไร

ค่าชดเชยเกษียณคิดตามอัตราเดียวกับค่าชดเชยเลิกจ้างทั่วไป โดยอิงอายุงานเป็นขั้นบันได ยิ่งทำงานนานยิ่งได้มาก สูงสุดถึง 400 วันของค่าจ้างอัตราสุดท้ายสำหรับผู้ที่ทำงานครบ 20 ปีขึ้นไป ดังนั้นพนักงานที่อยู่กับองค์กรมานานจะได้รับค่าชดเชยก้อนใหญ่เมื่อเกษียณ นายจ้างจึงควรวางแผนงบประมาณและเอกสารให้พร้อม

เกษียณที่อายุเท่าไหร่

อายุเกษียณขึ้นกับข้อตกลง/ข้อบังคับของแต่ละองค์กร เช่น 55 หรือ 60 ปี แต่หากนายจ้าง ไม่ได้กำหนด อายุเกษียณไว้ หรือกำหนดไว้ เกิน 60 ปี กฎหมายให้ลูกจ้างที่มีอายุครบ 60 ปีบริบูรณ์มีสิทธิแสดงเจตนาเกษียณอายุได้ และเมื่อแสดงเจตนาแล้ว การจ้างสิ้นสุดเมื่อครบกำหนดตามที่กฎหมายกำหนด โดยลูกจ้างมีสิทธิได้รับค่าชดเชย การกำหนดเรื่องเกษียณให้ชัดในข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานช่วยลดข้อพิพาท อ่านที่ ข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงาน

ค่าชดเชยเกษียณ ≠ เงินประกันสังคม/กองทุนสำรองเลี้ยงชีพ: ค่าชดเชยที่นายจ้างจ่ายเป็นคนละส่วนกับเงินบำเหน็จชราภาพจากประกันสังคมหรือเงินกองทุนสำรองเลี้ยงชีพ ลูกจ้างมีสิทธิได้รับตามแต่ละส่วนแยกกัน การจ้างต่อหลังเกษียณก็มีเงื่อนไขเฉพาะที่ควรทำสัญญาให้ชัด ดูแนวทางสัญญาจ้างที่ สัญญาจ้างแรงงาน

เกษียณ ต่างจากเลิกจ้างกรณีอื่นอย่างไร

เกษียณเป็นการเลิกจ้างที่ลูกจ้างไม่ได้ทำผิด จึงต้องจ่ายค่าชดเชย ต่างจากการเลิกจ้างเพราะลูกจ้างทำผิดร้ายแรงที่อาจไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยตามมาตรา 119 (อ่านที่ เลิกจ้างไม่ต้องจ่ายค่าชดเชย ม.119) ส่วนการบังคับให้ออกก่อนเกษียณโดยไม่มีเหตุก็อาจเป็นการเลิกจ้างไม่เป็นธรรมได้ การจัดการเรื่องเกษียณให้ถูกต้องจึงสำคัญทั้งต่อสิทธิลูกจ้างและความเสี่ยงของนายจ้าง

คำถามที่พบบ่อย

เกษียณตามอายุ ได้ค่าชดเชยไหม

ได้ การเกษียณอายุถือเป็นการเลิกจ้างตามกฎหมายคุ้มครองแรงงาน ลูกจ้างจึงมีสิทธิได้รับค่าชดเชยตามอายุงาน เช่นเดียวกับการเลิกจ้างทั่วไป ไม่ใช่ "ออกเองจึงไม่ได้อะไร" อย่างที่หลายคนเข้าใจผิด

บริษัทไม่กำหนดอายุเกษียณ ทำอย่างไร

ถ้านายจ้างไม่ได้กำหนดอายุเกษียณ หรือกำหนดไว้เกิน 60 ปี ลูกจ้างที่อายุครบ 60 ปีบริบูรณ์มีสิทธิแสดงเจตนาเกษียณเพื่อให้การจ้างสิ้นสุดและรับค่าชดเชยได้ตามที่กฎหมายกำหนด ควรแจ้งเป็นลายลักษณ์อักษรและเก็บหลักฐาน

เกษียณแล้วจ้างต่อ ยังนับอายุงานต่อไหม

ขึ้นกับรูปแบบการจ้างหลังเกษียณและข้อตกลง หากมีการจ่ายค่าชดเชยเมื่อเกษียณแล้วทำสัญญาจ้างใหม่ การนับอายุงานและสิทธิอาจเริ่มใหม่ตามเงื่อนไข ควรทำสัญญาให้ชัดเพื่อกันข้อพิพาทเรื่องอายุงานและค่าชดเชยรอบถัดไป

นายจ้างไม่จ่ายค่าชดเชยเกษียณ ทำอย่างไร

ลูกจ้างสามารถยื่นคำร้องต่อพนักงานตรวจแรงงานหรือฟ้องคดีต่อศาลแรงงานเพื่อเรียกค่าชดเชยที่มีสิทธิได้ภายในอายุความ การเก็บหลักฐานอายุงานและค่าจ้างอัตราสุดท้ายช่วยสนับสนุนการเรียกร้อง ควรปรึกษาทนายเพื่อดำเนินการ

📚 แหล่งอ้างอิงที่น่าเชื่อถือ (อ่านเพิ่มเติม)

• พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน (ค่าชดเชยเลิกจ้าง มาตรา 118 และบทบัญญัติเรื่องการเกษียณอายุ) — สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
• แนวปฏิบัติเรื่องการเกษียณอายุและค่าชดเชย — กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน
• แนวคำพิพากษาศาลฎีกาแผนกคดีแรงงานเรื่องเกษียณอายุและค่าชดเชย — ระบบสืบค้นคำพิพากษาศาลฎีกา
• อ่านเพิ่มเติมจากไทย จีน ลอว์ เฟิร์ม: คู่มือกฎหมายแรงงาน (เสาหลัก) · ค่าชดเชยตามอายุงาน · เลิกจ้างไม่ต้องจ่ายค่าชดเชย ม.119
• สำหรับบริการทางแรงงานเพิ่มจากพาร์ทเนอร์ ทนายความคดีแรงงาน

ปรึกษาทนายความไทย-จีน ลอว์ เฟิร์ม