เขียนโดย นางสาวรดาพัชร์ ทิพย์รักษ์ · อัปเดตล่าสุด มิถุนายน 2026

ตอบสั้น ๆ: "การสละมรดก" คือการที่ทายาทแสดงเจตนาไม่ขอรับมรดกของเจ้ามรดก ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1612 ซึ่งต้องทำให้ถูกแบบ คือ แสดงเจตนาชัดแจ้งเป็นหนังสือมอบไว้แก่พนักงานเจ้าหน้าที่ (นายอำเภอ/ผู้อำนวยการเขต) หรือทำเป็นสัญญาประนีประนอมยอมความ จะสละด้วยวาจาหรือเพียงพูดปากเปล่าไม่ได้ และ สละแต่บางส่วน หรือสละโดยมีเงื่อนไข/เงื่อนเวลาไม่ได้ ทั้งต้องทำหลังเจ้ามรดกตายแล้วเท่านั้น เมื่อสละแล้วมีผลย้อนหลังไปถึงเวลาที่เจ้ามรดกตาย บทความนี้อยู่ในชุด คู่มือจัดการมรดกและทำพินัยกรรม

สละมรดกทำได้ 2 วิธี

• ทำเป็นหนังสือมอบไว้แก่พนักงานเจ้าหน้าที่: คือไปแสดงเจตนาเป็นหนังสือต่อนายอำเภอหรือผู้อำนวยการเขต ณ ที่ว่าการอำเภอ/สำนักงานเขต
• ทำเป็นสัญญาประนีประนอมยอมความ: คือตกลงเป็นหนังสือกับทายาทผู้มีสิทธิคนอื่น ๆ เพื่อระงับข้อพิพาทเรื่องมรดก

การทำผิดแบบ เช่น เซ็นสละกันเองโดยไม่ได้มอบไว้แก่พนักงานเจ้าหน้าที่และไม่ใช่สัญญาประนีประนอม อาจทำให้การสละไม่สมบูรณ์ตามกฎหมาย การปรึกษาทนายและจัดทำเอกสารให้ถูกแบบจึงสำคัญ เพื่อไม่ให้เกิดข้อโต้แย้งภายหลัง

ผลของการสละมรดก

เมื่อสละมรดกโดยชอบแล้ว ถือว่าผู้สละไม่เคยเป็นทายาทมาตั้งแต่เจ้ามรดกตาย (มีผลย้อนหลัง) ส่วนแบ่งที่ผู้สละจะได้รับจะตกแก่ทายาทคนอื่นตามกฎหมาย และโดยหลักผู้สืบสันดานของผู้สละอาจเข้ารับมรดกแทนที่ได้ตามหลักการรับมรดกแทนที่ ทั้งนี้รายละเอียดขึ้นกับสถานะของทายาทแต่ละลำดับ ดูภาพรวมว่าใครมีสิทธิรับมรดกที่ ลำดับทายาทโดยธรรม 6 ลำดับ

สละมรดกเพื่อหนีหนี้ของผู้ตาย ได้ไหม

เหตุผลที่หลายคนสละมรดกคือ "ไม่อยากรับหนี้" ของเจ้ามรดก ในทางกฎหมายทายาทรับผิดในหนี้ของกองมรดกไม่เกินทรัพย์มรดกที่ตกได้อยู่แล้ว แต่หากไม่อยากเข้าไปยุ่งเกี่ยวเลย การสละมรดกให้ถูกแบบก็เป็นทางหนึ่ง อย่างไรก็ดี ควรพิจารณาให้รอบคอบเพราะสละแล้วก็ไม่ได้รับทรัพย์ส่วนดีด้วย และการสละเพื่อทำให้เจ้าหนี้ของตัวผู้สละเองเสียเปรียบอาจถูกโต้แย้งได้ เรื่องทายาทกับหนี้ของผู้ตายอ่านที่ พ่อแม่ตายทิ้งหนี้ ทายาทต้องใช้ไหม

สละมรดก ≠ ถูกตัด ≠ ถูกกำจัด: "สละมรดก" คือทายาทไม่ขอรับเอง ต่างจาก "การตัดทายาทโดยพินัยกรรม/หนังสือ" ที่เจ้ามรดกเป็นผู้ตัด และต่างจาก "การถูกกำจัดมิให้รับมรดก" เพราะประพฤติเหตุร้ายแรงต่อเจ้ามรดก เรื่องการตัดทายาทดูที่ ตัดลูกออกจากมรดก ม.1608

สละมรดกกับการตั้งผู้จัดการมรดก

ในทางปฏิบัติ การสละมรดกมักเกิดควบคู่กับการจัดการมรดก เช่น ทายาทบางคนสละเพื่อให้การโอนทรัพย์ไปยังทายาทที่ตกลงกันทำได้ราบรื่น ซึ่งยังต้องมีการตั้งผู้จัดการมรดกเพื่อรวบรวมและแบ่งทรัพย์ตามกฎหมาย ขั้นตอนการตั้งผู้จัดการมรดกอ่านที่ ตั้งผู้จัดการมรดก ทำอย่างไร

สละมรดกกระทบเจ้าหนี้ของผู้สละหรือไม่

แม้การสละมรดกจะเป็นสิทธิของทายาท แต่กฎหมายก็คุ้มครองเจ้าหนี้ของตัวผู้สละด้วย หากทายาทสละมรดกโดยรู้อยู่ว่าจะทำให้เจ้าหนี้ของตนเสียประโยชน์ เช่น มีหนี้ค้างแล้วสละทรัพย์ที่ควรได้เพื่อไม่ให้เจ้าหนี้บังคับชำระ เจ้าหนี้มีสิทธิร้องขอต่อศาลให้เพิกถอนการสละมรดกนั้นได้ตามที่กฎหมายกำหนด

ดังนั้นการสละมรดกจึงไม่ใช่ช่องทางหลบเลี่ยงเจ้าหนี้เสมอไป ผู้ที่มีภาระหนี้ของตนเองควรปรึกษาทนายก่อนตัดสินใจ เพื่อประเมินผลกระทบและความเสี่ยงที่อาจถูกเพิกถอนภายหลัง ซึ่งต่างจากกรณีที่สละเพื่อไม่ต้องการเข้าไปจัดการกองมรดกที่มีหนี้สินของเจ้ามรดกเอง

ขั้นตอนและเอกสารในการสละมรดก

หากเลือกวิธีไปแสดงเจตนาสละมรดกเป็นหนังสือต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ ควรเตรียมเอกสารและทำความเข้าใจขั้นตอนล่วงหน้า เพื่อให้การสละสมบูรณ์และไม่ต้องเดินทางหลายรอบ

• เอกสารแสดงการตายของเจ้ามรดก เช่น มรณบัตร
• เอกสารแสดงความเป็นทายาท เช่น ทะเบียนบ้าน สูติบัตร ทะเบียนสมรส
• บัตรประจำตัวประชาชนและทะเบียนบ้านของผู้สละ
• หนังสือแสดงเจตนาสละมรดกที่ทำให้ถูกแบบ (ควรให้ทนายช่วยร่าง)

เมื่อสละโดยสมบูรณ์แล้ว ส่วนแบ่งของผู้สละจะตกแก่ทายาทคนอื่น และโดยหลักผู้สืบสันดานของผู้สละอาจเข้ารับมรดกแทนที่ได้ จึงควรพิจารณาผลกระทบต่อลูกหลานก่อนตัดสินใจ หากมีทายาทหลายคนและต้องการจัดสรรทรัพย์ให้ลงตัว การทำสัญญาประนีประนอมแบ่งมรดกอาจตอบโจทย์กว่าการสละทั้งหมด เพราะยืดหยุ่นและกำหนดรายละเอียดได้

คำถามที่พบบ่อย

สละมรดกด้วยวาจาหรือเซ็นกันเองได้ไหม

ไม่ได้ การสละมรดกต้องแสดงเจตนาชัดแจ้งเป็นหนังสือมอบไว้แก่พนักงานเจ้าหน้าที่ (นายอำเภอ/ผู้อำนวยการเขต) หรือทำเป็นสัญญาประนีประนอมยอมความ การพูดปากเปล่าหรือเซ็นกันเองโดยไม่ถูกแบบอาจไม่สมบูรณ์

สละมรดกเฉพาะบางส่วนได้ไหม

ไม่ได้ การสละมรดกจะทำแต่เพียงบางส่วน หรือทำโดยมีเงื่อนไขหรือเงื่อนเวลาไม่ได้ ต้องสละทั้งหมด หากต้องการแบ่งทรัพย์เฉพาะบางอย่างควรใช้วิธีตกลงแบ่งมรดกหรือสัญญาประนีประนอมแทน

สละมรดกก่อนเจ้ามรดกเสียชีวิตได้ไหม

ไม่ได้ การสละมรดกต้องกระทำภายหลังเจ้ามรดกถึงแก่ความตายแล้วเท่านั้น ข้อตกลงสละมรดกล่วงหน้าก่อนตายไม่มีผลตามกฎหมาย

สละมรดกแล้วเปลี่ยนใจขอกลับมารับได้ไหม

เมื่อสละมรดกโดยถูกต้องและสมบูรณ์แล้ว โดยหลักจะถอนคืนไม่ได้ จึงควรพิจารณาให้รอบคอบและปรึกษาทนายก่อนตัดสินใจ เพราะมีผลย้อนหลังเสมือนไม่เคยเป็นทายาท

📚 แหล่งอ้างอิงที่น่าเชื่อถือ (อ่านเพิ่มเติม)

• ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1612-1615 (การสละมรดก) — สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
• การแสดงเจตนาสละมรดกต่อนายอำเภอ/ผู้อำนวยการเขต — กรมการปกครอง
• แนวคำพิพากษาศาลฎีกาเรื่องการสละมรดก — ระบบสืบค้นคำพิพากษาศาลฎีกา
• อ่านเพิ่มเติมจากไทย จีน ลอว์ เฟิร์ม: คู่มือจัดการมรดก (เสาหลัก) · ทายาทกับหนี้ของผู้ตาย · ตั้งผู้จัดการมรดก
• สำหรับบริการทางมรดกเพิ่มจากพาร์ทเนอร์ ทนายความคดีมรดก และพินัยกรรม

ปรึกษาทนายความไทย-จีน ลอว์ เฟิร์ม