สัญญาจ้างบริการ เขียนอย่างไร ป้องกันงานไม่จบและค้างจ่าย

เขียนโดย นายศรศักดา จิราพงษ์ · อัปเดตล่าสุด กันยายน 2026

สัญญาจ้างบริการที่ใช้ได้จริงต้องระบุผลลัพธ์ ขอบเขตงาน กำหนดส่ง เกณฑ์ตรวจรับ ค่าบริการ และขั้นตอนแก้งานให้วัดผลได้ ชื่อสัญญาอย่างเดียวไม่ชี้ผลทางกฎหมาย ต้องดูเนื้อหาว่าเป็นจ้างทำของ จ้างแรงงาน ตัวแทน หรือสัญญาประเภทอื่น เพราะสิทธิเลิกสัญญาและความรับผิดอาจต่างกัน

กรณีของใครบ้างที่บทความนี้ใช้ได้

• จ้างที่ปรึกษา นักการตลาด นักพัฒนาโปรแกรม ผู้จัดงาน หรือผู้ให้บริการธุรกิจ
• ผู้รับจ้างต้องส่งผลงานตามงวดและรับเงินตามจุดตรวจรับ
• งานมีข้อมูลลับ ข้อมูลส่วนบุคคล หรือทรัพย์สินทางปัญญา
• เคยมีปัญหางานเพิ่มไม่จบ แก้งานไม่จำกัด หรือผู้ว่าจ้างค้างจ่าย

หากผู้ทำงานต้องอยู่ภายใต้คำสั่ง เวลา และระเบียบของผู้ว่าจ้างเหมือนลูกจ้าง ต้องตรวจว่าแท้จริงเป็นการจ้างแรงงานหรือไม่ การตั้งชื่อว่า "ฟรีแลนซ์" ไม่ตัดสิทธิตามกฎหมายแรงงานโดยอัตโนมัติ

สิ่งที่ควรทำตอนนี้

1. แยกงานหลัก งานนอกขอบเขต และสิ่งที่ผู้ว่าจ้างต้องส่งให้ก่อนเริ่มงาน
2. กำหนดผลงานแต่ละงวด รูปแบบไฟล์ และวันส่งมอบ
3. กำหนดเกณฑ์ตรวจรับ ผู้อนุมัติ และเวลาสำหรับแจ้งข้อบกพร่อง
4. ผูกงวดชำระกับเหตุที่ตรวจสอบได้ เช่น เริ่มงาน ส่งร่าง หรือผ่านตรวจรับ
5. กำหนดวิธีอนุมัติงานเพิ่มและผลต่อราคาและเวลา
6. เขียนผลเมื่อผิดนัด ระงับงาน หรือบอกเลิกให้ครบ

ข้อสัญญาที่ต้องเขียนให้ชัด

ขอบเขตงานและการเปลี่ยนงาน

อย่าใช้เพียงคำว่า "ตามที่ตกลง" ควรแนบรายละเอียดงานและกำหนดขั้นตอน change request ระบุว่าใครขอ ใครอนุมัติ และต้องตกลงค่าบริการกับเวลาเพิ่มก่อนเริ่มงานหรือไม่

การตรวจรับและแก้ไข

ควรระบุเกณฑ์ที่ตรวจได้ จำนวนรอบแก้ และผลเมื่อผู้ว่าจ้างไม่ตอบภายในกำหนด ระวังข้อความที่ถือว่างานผ่านอัตโนมัติโดยไม่ให้เวลาตรวจเพียงพอ หรือเปิดให้แก้งานไม่จำกัดโดยไม่มีขอบเขต

สิทธิในผลงานและข้อมูล

ต้องแยกผลงานเดิมของผู้รับจ้าง เครื่องมือที่ใช้ร่วมกัน และผลงานที่สร้างขึ้นใหม่ ระบุว่าโอนสิทธิหรือให้สิทธิใช้เมื่อใด รวมถึงวิธีคืนหรือลบข้อมูลหลังจบงาน หากเปิดเผยข้อมูลลับควรอ่าน NDA สัญญารักษาความลับ

บอกเลิกและส่งมอบงานค้าง

สัญญาควรบอกได้ว่าฝ่ายใดเลิกได้เมื่อใด ต้องให้เวลาแก้ผิดนัดหรือไม่ และหลังเลิกต้องชำระงานส่วนใด ส่งมอบไฟล์ คืนทรัพย์ หรือหยุดใช้ข้อมูลอย่างไร ก่อนส่งหนังสือควรตรวจ การบอกเลิกสัญญาให้ถูกต้อง

เอกสารที่ควรเตรียม

• คู่สัญญา: หนังสือรับรองและอำนาจลงนาม ใช้ตรวจผู้ผูกพัน
• งาน: ขอบเขตงาน ข้อเสนอ และตัวอย่างผลงาน ใช้กำหนดสิ่งส่งมอบ
• เงิน: ตารางราคา ภาษี และค่าใช้จ่ายผ่าน ใช้กำหนดงวดชำระ
• ข้อมูลและสิทธิ: รายการข้อมูล ระบบ และทรัพย์สินทางปัญญา ใช้กำหนดสิทธิและหน้าที่รักษาความลับ
• ข้อพิพาทเดิม: อีเมลทักท้วงและร่างก่อนหน้า ใช้ตรวจจุดที่ต้องปิดความเสี่ยง

ระยะเวลาและค่าใช้จ่าย

การร่างเร็วหรือช้าขึ้นกับความชัดของขอบเขตงาน จำนวนสิ่งส่งมอบ ระบบที่ต้องเข้าถึง และจำนวนฝ่ายอนุมัติ ค่าใช้จ่ายต้องประเมินจากเอกสารจริง แยกงานร่าง แก้รอบเจรจา ประชุม และเอกสารเสริม เช่น NDA หรือข้อตกลงประมวลผลข้อมูล

ข้อผิดพลาดที่พบ

• ไม่มีเกณฑ์ตรวจรับ จึงโต้กันว่างานเสร็จหรือยัง
• งานเพิ่มผ่านแชต แต่ไม่ตกลงราคาและกำหนดใหม่
• โอนสิทธิในผลงานกว้างเกินไปจนกระทบเครื่องมือเดิม
• บอกเลิกทันทีโดยไม่ตรวจสิทธิและขั้นตอนในสัญญา

จุดที่ควรให้ทนายเข้าดูแล

ควรให้ทนายตรวจเมื่อบริการเกี่ยวข้องกับซอฟต์แวร์ ข้อมูลส่วนบุคคล ทรัพย์สินทางปัญญา งานข้ามประเทศ การรับผิดความเสียหายวงเงินสูง หรือผู้รับจ้างต้องใช้ผู้รับช่วง ทนายช่วยจัดประเภทสัญญา ร่างขอบเขต ตรวจรับ สิทธิในผลงาน และทางออกเมื่อหยุดงาน

แหล่งกฎหมาย

• ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 587 เป็นต้นไป เรื่องจ้างทำของ และมาตรา 386 ถึง 391 เรื่องเลิกสัญญา ตรวจฉบับกฎหมายได้ที่ สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
• พระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537 และที่แก้ไขเพิ่มเติม ตรวจฉบับกฎหมายได้ที่ กรมทรัพย์สินทางปัญญา
• พระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. 2544 และที่แก้ไขเพิ่มเติม

เนื้อหานี้เป็นข้อมูลกฎหมายทั่วไป คำตอบของแต่ละกรณีอาจเปลี่ยนตามข้อเท็จจริง เอกสาร และกำหนดเวลา ควรให้ทนายตรวจข้อมูลก่อนลงนามหรือดำเนินการที่กระทบสิทธิ

อ่านภาพรวมได้ที่ คู่มือร่างและตรวจสัญญาธุรกิจ และดู บริการร่างและทบทวนสัญญาทางกฎหมาย