เขียนโดย นางสาวรดาพัชร์ ทิพย์รักษ์ · อัปเดตล่าสุด มิถุนายน 2026

ตอบสั้น ๆ: เด็กที่เกิดจากหญิงที่ไม่ได้จดทะเบียนสมรส เป็น "บุตรชอบด้วยกฎหมายของมารดา" เสมอ แต่จะเป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายของ "บิดา" ก็ต่อเมื่อ (1) บิดามารดาสมรสกันภายหลัง (2) บิดาจดทะเบียนรับรองบุตร หรือ (3) ศาลพิพากษาว่าเป็นบุตร เมื่อเป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายของบิดาแล้ว เด็กมีสิทธิได้รับการอุปการะเลี้ยงดูและสิทธิรับมรดกจากบิดา บทความนี้อยู่ในชุด คู่มือฟ้องหย่าและกฎหมายครอบครัว

บุตรนอกสมรสคือใคร มีสิทธิอะไร

บุตรนอกสมรสคือเด็กที่เกิดจากบิดามารดาที่ไม่ได้จดทะเบียนสมรสกัน ในทางกฎหมาย เด็กเป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายของมารดาโดยอัตโนมัติ จึงมีสิทธิได้รับการเลี้ยงดูและรับมรดกจากมารดาอยู่แล้ว แต่ความสัมพันธ์กับ "บิดา" ยังไม่สมบูรณ์ในทางกฎหมายจนกว่าจะมีการรับรองบุตรหรือศาลพิพากษา ก่อนถึงตอนนั้น เด็กจึงยังไม่มีสิทธิเรียกค่าอุปการะหรือรับมรดกจากบิดาโดยตรง การทำให้สถานะบุตร-บิดาสมบูรณ์จึงสำคัญต่ออนาคตของเด็ก

3 วิธีทำให้เป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายของบิดา

กรณีบิดาไม่ยอมรับ มารดาหรือเด็ก (โดยผู้แทน) สามารถ "ฟ้องให้รับเด็กเป็นบุตร" และเรียกค่าอุปการะเลี้ยงดูได้ พยานหลักฐานสำคัญรวมถึงผลตรวจ DNA พฤติการณ์การอยู่กินหรือการแสดงออกว่าเป็นบิดา และการช่วยเหลือเลี้ยงดูที่ผ่านมา

ค่าอุปการะเลี้ยงดูบุตร เรียกอย่างไร

เมื่อความเป็นบุตร-บิดาสมบูรณ์ บิดามีหน้าที่ร่วมอุปการะเลี้ยงดูบุตรจนบุตรบรรลุนิติภาวะ ตามฐานะและความสามารถของบิดามารดา การเรียกค่าอุปการะคิดจากความจำเป็นของบุตรและรายได้ของผู้มีหน้าที่ และศาลกำหนดให้เหมาะสมเป็นรายเดือนได้ หากไม่จ่ายตามคำสั่งก็มีช่องทางบังคับ เช่น อายัดเงินเดือน หลักการเรื่องอำนาจปกครองและค่าอุปการะอธิบายไว้ที่ อำนาจปกครองบุตรและค่าอุปการะเลี้ยงดูบุตร

สิทธิรับมรดกของบุตรนอกสมรส: บุตรนอกสมรสที่บิดารับรองแล้ว หรือศาลพิพากษาว่าเป็นบุตร มีสิทธิรับมรดกจากบิดาในฐานะทายาทโดยธรรม การจัดการเรื่องนี้ให้ชัดช่วยป้องกันข้อพิพาทกองมรดกในอนาคต ดูลำดับสิทธิทายาทได้ที่ ลำดับทายาทโดยธรรม 6 ลำดับ

เกี่ยวข้องกับการหย่าและคู่สมรสต่างชาติอย่างไร

ปัญหาบุตรนอกสมรสมักโยงกับคดีครอบครัวอื่น เช่น เมื่อความสัมพันธ์ยุติแล้วต้องจัดการเรื่องบุตรและทรัพย์สิน หรือเมื่อฝ่ายหนึ่งจะฟ้องหย่า การวางแผนเรื่องบุตรให้ครบช่วยให้ไม่ต้องฟ้องหลายคดี ดูเส้นทางฟ้องหย่าที่ ฟ้องหย่าฝ่ายเดียว และการแบ่งทรัพย์ที่ แบ่งสินสมรสตามมาตรา 1533 สำหรับครอบครัวไทย-ต่างชาติ การรับรองบุตรและสัญชาติของเด็กยังมีรายละเอียดเพิ่มที่ควรปรึกษาทนายผู้เชี่ยวชาญ

คำถามที่พบบ่อย

ลูกใช้นามสกุลพ่อแล้ว ถือว่าพ่อรับรองบุตรหรือยัง

การใช้นามสกุลบิดาหรือมีชื่อบิดาในสูติบัตร ไม่ได้ทำให้เป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายของบิดาโดยอัตโนมัติ ต้องมีการสมรสภายหลัง จดทะเบียนรับรองบุตร หรือศาลพิพากษาเท่านั้น จึงควรดำเนินการให้ถูกต้องเพื่อสิทธิของเด็ก

พ่อไม่ยอมรับลูก จะทำอย่างไร

มารดาหรือเด็กโดยผู้แทนสามารถฟ้องคดีให้ศาลพิพากษาว่าเป็นบุตรได้ พร้อมเรียกค่าอุปการะเลี้ยงดู โดยใช้พยานหลักฐานเช่นผล DNA และพฤติการณ์ประกอบ การปรึกษาทนายช่วยเตรียมคดีและพยานให้รัดกุม

เรียกค่าเลี้ยงดูย้อนหลังได้ไหม

การเรียกค่าอุปการะมีหลักเกณฑ์และกรอบเวลาตามกฎหมาย บางส่วนอาจเรียกได้นับแต่มีสิทธิ ขึ้นกับข้อเท็จจริงและช่วงเวลา ควรปรึกษาทนายเพื่อประเมินสิทธิเรียกร้องในกรณีของคุณโดยเฉพาะ

แม่ไม่ให้พ่อเจอลูก พ่อมีสิทธิไหม

เมื่อบิดาเป็นบิดาชอบด้วยกฎหมายแล้ว ย่อมมีสิทธิและหน้าที่ตามกฎหมายเกี่ยวกับบุตร รวมถึงสิทธิติดต่อ/พบบุตรตามที่ศาลกำหนดโดยยึดประโยชน์สูงสุดของบุตร หากตกลงกันไม่ได้สามารถให้ศาลกำหนดได้

📚 แหล่งอ้างอิงที่น่าเชื่อถือ (อ่านเพิ่มเติม)

• ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (มาตรา 1546 บุตรของมารดา · 1547 การเป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายของบิดา · 1548 จดทะเบียนรับรองบุตร · ค่าอุปการะเลี้ยงดูบุตร) — สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
• แนวคำพิพากษาศาลฎีกาเรื่องฟ้องให้รับเด็กเป็นบุตรและค่าอุปการะ — ระบบสืบค้นคำพิพากษาศาลฎีกา
• การจดทะเบียนรับรองบุตรและเอกสาร — กรมการปกครอง
• อ่านเพิ่มเติมจากไทย จีน ลอว์ เฟิร์ม: คู่มือฟ้องหย่า (เสาหลัก) · อำนาจปกครองบุตร & ค่าอุปการะ · ลำดับทายาทโดยธรรม
• สำหรับบริการทางครอบครัวเพิ่มจากพาร์ทเนอร์ ทนายความคดีครอบครัว

ปรึกษาทนายความไทย-จีน ลอว์ เฟิร์ม