เขียนโดย นางสาวรดาพัชร์ ทิพย์รักษ์ · อัปเดตล่าสุด มิถุนายน 2026

ตอบสั้น ๆ: ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1516 กำหนด "เหตุฟ้องหย่า" ไว้ 10 ประการ ฝ่ายที่มีเหตุสามารถฟ้องหย่าได้แม้อีกฝ่ายไม่ยินยอม โดยบางเหตุพิสูจน์ง่ายและบางเหตุมีอายุความเพียง 1 ปี การเลือกเหตุที่พิสูจน์ได้และยื่นให้ทันเวลาคือหัวใจของการชนะคดี บทความนี้อยู่ในชุด คู่มือฟ้องหย่า 2026

เหตุฟ้องหย่า 10 ประการ มีอะไรบ้าง

เหตุฟ้องหย่าตามมาตรา 1516 ครอบคลุม (1) เป็นชู้/มีชู้ หรืออุปการะยกย่องผู้อื่นฉันสามีภริยา (2) ประพฤติชั่วจนอีกฝ่ายอับอายหรือเสียหายร้ายแรง (3) ทำร้ายทรมานร่างกาย-จิตใจ หรือหมิ่นประมาทเหยียดหยามอีกฝ่ายหรือบุพการีอย่างร้ายแรง (4) จงใจละทิ้งร้างไปเกิน 1 ปี (4/1) ถูกจำคุกตามคำพิพากษาถึงที่สุดเกิน 1 ปีโดยอีกฝ่ายไม่มีส่วนร่วม (4/2) สมัครใจแยกกันอยู่เพราะไม่อาจอยู่ร่วมกันโดยปกติสุขเกิน 3 ปี (5) ถูกศาลสั่งให้เป็นคนสาบสูญหรือหายไปเกิน 3 ปี (6) ไม่อุปการะเลี้ยงดูหรือเป็นปฏิปักษ์ต่อการเป็นสามีภริยาอย่างร้ายแรง (7) วิกลจริตตลอดมาเกิน 3 ปีและยากจะหาย (8) ผิดทัณฑ์บนที่ทำเป็นหนังสือไว้ (9) เป็นโรคติดต่อร้ายแรงที่อาจเป็นภัยและรักษาไม่หาย และ (10) มีสภาพแห่งกายทำให้ร่วมประเวณีไม่ได้ตลอดกาล

เหตุไหน "พิสูจน์ง่าย" ที่สุด

เหตุที่มีหลักฐานชัดเป็นรูปธรรมมักพิสูจน์ง่ายกว่า เช่น (4/2) สมัครใจแยกกันอยู่เกิน 3 ปี (ใช้ทะเบียนบ้าน พยาน ระยะเวลาที่ชัดเจน) (4) จงใจละทิ้งร้างเกิน 1 ปี และ (4/1) ถูกจำคุกเกิน 1 ปี (ใช้คำพิพากษา) ส่วนเหตุที่ต้องอาศัยพยานหลักฐานพฤติการณ์ เช่น (1) มีชู้ และ (3) ทำร้ายร่างกาย/จิตใจ พิสูจน์ได้แต่ต้องเตรียมหลักฐานให้แน่น เช่น ข้อความ ภาพ การโอนเงินเลี้ยงดู ใบรับรองแพทย์ หรือบันทึกประจำวันตำรวจ การประเมินว่าเหตุใดในกรณีของคุณมีหลักฐานหนักแน่นที่สุด คือสิ่งที่ทนายจะช่วยวางก่อนยื่นฟ้อง

อายุความ 1 ปี และการให้อภัย — จุดที่คนพลาดบ่อย

นาฬิกาที่เดินตลอดเวลา: เหตุฟ้องหย่าด้วยการมีชู้ ประพฤติชั่ว ทำร้ายร่างกาย/จิตใจ การไม่อุปการะ/เป็นปฏิปักษ์ และผิดทัณฑ์บน มีอายุความเพียง 1 ปีนับแต่ผู้ฟ้อง "รู้หรือควรรู้" ความจริงตามมาตรา 1529 และหากฝ่ายที่มีสิทธิฟ้อง "ให้อภัย" แล้ว สิทธิฟ้องด้วยเหตุนั้นก็เป็นอันหมดไป ดังนั้นการรู้เรื่องมีชู้แล้วปล่อยไว้นานเกิน 1 ปี หรือแสดงออกว่าให้อภัย อาจทำให้ฟ้องด้วยเหตุนั้นไม่ได้

กลยุทธ์อ้างหลายเหตุพร้อมกัน

ทนายที่มีประสบการณ์มักไม่อ้างเหตุเดียว แต่อ้างหลายเหตุพร้อมกันในคำฟ้อง โดยเลือกเหตุที่พิสูจน์ง่ายที่สุดเป็นหลัก แล้วใส่เหตุอื่นเป็นทางสำรอง เพราะแม้บางเหตุพิสูจน์ไม่ได้ ศาลก็ยังพิพากษาให้หย่าตามเหตุที่พิสูจน์ได้ และเมื่อหย่าด้วยเหตุที่เป็นความผิดของอีกฝ่าย (เช่น มีชู้) ยังอาจเรียกค่าทดแทนและค่าเลี้ยงชีพได้ด้วย เรื่องสิทธิในบุตรหลังหย่า อ่านต่อได้ที่ อำนาจปกครองบุตรและค่าอุปการะเลี้ยงดูบุตร และภาพรวมขั้นตอน-ค่าทนายดูได้ที่ คู่มือฟ้องหย่า 2026: ขั้นตอน ค่าทนาย และวิธีแบ่งสินสมรส

คำถามที่พบบ่อย

อีกฝ่ายไม่ยอมหย่า ใช้เหตุ ม.1516 ฟ้องได้เลยไหม

ได้ หากมีเหตุตามมาตรา 1516 ข้อใดข้อหนึ่งและพิสูจน์ได้ ศาลพิพากษาให้หย่าได้แม้อีกฝ่ายไม่ยินยอม โดยไม่ต้องได้ลายเซ็น

รู้ว่าคู่สมรสมีชู้มา 2 ปีแล้ว ยังฟ้องได้ไหม

เหตุมีชู้มีอายุความ 1 ปีนับแต่รู้ความจริง หากเกิน 1 ปีอาจฟ้องด้วยเหตุนั้นไม่ได้ แต่หากความสัมพันธ์ยังดำเนินต่อเนื่องหรือมีเหตุอื่น เช่น แยกกันอยู่เกิน 3 ปี ก็อาจใช้เหตุอื่นฟ้องได้ ควรปรึกษาทนายเพื่อประเมินเป็นรายกรณี

ทะเลาะกันบ่อย ถือเป็นเหตุฟ้องหย่าไหม

การทะเลาะทั่วไปอาจไม่ถึงขั้นเป็นเหตุหย่า เว้นแต่เข้าลักษณะทำร้ายจิตใจอย่างร้ายแรง เป็นปฏิปักษ์ต่อการเป็นสามีภริยาอย่างร้ายแรง หรือนำไปสู่การสมัครใจแยกกันอยู่เกิน 3 ปี จึงต้องดูข้อเท็จจริงและพยานหลักฐานประกอบ

📚 แหล่งอ้างอิงที่น่าเชื่อถือ (อ่านเพิ่มเติม)

• ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (มาตรา 1516 เหตุฟ้องหย่า · 1518 การให้อภัย · 1529 อายุความ · 1523 ค่าทดแทน) — สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
• การพิจารณาคดีครอบครัว — สำนักงานศาลยุติธรรม (ศาลเยาวชนและครอบครัว)
• แนวคำพิพากษาศาลฎีกาเรื่องเหตุฟ้องหย่า — ระบบสืบค้นคำพิพากษาศาลฎีกา
• อ่านเพิ่มเติมจากไทย จีน ลอว์ เฟิร์ม: คู่มือฟ้องหย่า 2026 (เสาหลัก) · อำนาจปกครองบุตรและค่าอุปการะ

ปรึกษาทนายความไทย-จีน ลอว์ เฟิร์ม