เขียนโดย นางสาวรดาพัชร์ ทิพย์รักษ์ · อัปเดตล่าสุด มิถุนายน 2026

ตอบสั้น ๆ: กฎหมายสมรสเท่าเทียม (พระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ฉบับที่ 24 พ.ศ. 2567) มีผลใช้บังคับและเปิดให้จดทะเบียนสมรสได้ตั้งแต่ 23 มกราคม 2568 ทำให้ บุคคล 2 คนไม่ว่าเพศใดสามารถหมั้นและจดทะเบียนสมรสกันได้ โดยเปลี่ยนถ้อยคำจาก "ชาย-หญิง/สามี-ภริยา" เป็น "บุคคล/คู่สมรส" คู่สมรสเพศเดียวกันจึงมีสิทธิและหน้าที่ตามกฎหมายเท่าเทียมคู่สมรสทั่วไป ทั้งเรื่องสินสมรส มรดก การให้ความยินยอมรักษาพยาบาล และการรับบุตรบุญธรรมร่วมกัน ไทยเป็นประเทศแรกในอาเซียนที่รับรองสิทธินี้ บทความนี้อยู่ในชุด คู่มือกฎหมายครอบครัว

กฎหมายสมรสเท่าเทียมเปลี่ยนอะไร

หัวใจของการแก้ไขคือเปลี่ยนเงื่อนไขการสมรสจาก "ชายและหญิง" เป็น "บุคคลสองคน" และเปลี่ยนคำเรียกในกฎหมายให้เป็นกลางทางเพศ เช่น "ผู้หมั้น/ผู้รับหมั้น" และ "คู่สมรส" ผลคือคู่รักเพศเดียวกันที่อายุครบตามกฎหมายสามารถจดทะเบียนสมรสและได้รับการรับรองสถานะทางกฎหมายเช่นเดียวกับคู่สมรสชาย-หญิง การจดทะเบียนทำที่อำเภอ/สำนักงานเขตตามปกติ

สิทธิของคู่สมรสเพศเดียวกัน

• สิทธิและหน้าที่เรื่องสินสมรส-สินส่วนตัว และการจัดการทรัพย์สินระหว่างสมรส
• สิทธิรับมรดกจากคู่สมรสในฐานะทายาทโดยธรรม
• สิทธิให้ความยินยอมในการรักษาพยาบาลแทนคู่สมรส
• สิทธิรับบุตรบุญธรรมร่วมกัน
• สิทธิและหน้าที่อื่นที่กฎหมายให้แก่คู่สมรส เช่น การอุปการะเลี้ยงดูกัน

เมื่อสมรสแล้ว หลักการเรื่องสินสมรสและการแบ่งทรัพย์เมื่อความสัมพันธ์สิ้นสุดก็ใช้เหมือนคู่สมรสทั่วไป อ่านหลักการแบ่งสินสมรสได้ที่ แบ่งสินสมรสตามมาตรา 1533 และคู่ที่ต้องการกำหนดเรื่องทรัพย์สินล่วงหน้าก็ทำสัญญาก่อนสมรสได้ ดูที่ สัญญาก่อนสมรส (Prenup)

เรื่องบุตรและการวางแผนครอบครัว

กฎหมายสมรสเท่าเทียมเปิดให้คู่สมรสรับบุตรบุญธรรมร่วมกันได้ ซึ่งเป็นก้าวสำคัญสำหรับการสร้างครอบครัว ทั้งนี้การรับบุตรบุญธรรมยังต้องเป็นไปตามเงื่อนไขและขั้นตอนของกฎหมาย เช่น คุณสมบัติด้านอายุและการจดทะเบียน อ่านรายละเอียดที่ รับบุตรบุญธรรม ขั้นตอนและสิทธิ ส่วนประเด็นการมีบุตรโดยวิธีอื่นและสถานะของบุตรยังมีรายละเอียดเฉพาะที่ควรปรึกษาทนายเป็นกรณี

คู่ไทย-ต่างชาติเพศเดียวกัน: คู่รักเพศเดียวกันที่ฝ่ายหนึ่งเป็นชาวต่างชาติก็สมรสในไทยได้ตามกฎหมายนี้ แต่การรับรองสถานะในต่างประเทศและประเด็นกฎหมายขัดกันยังต้องพิจารณาเป็นกรณี เช่นเดียวกับคดีครอบครัวไทย-ต่างชาติทั่วไป ดูเพิ่มที่ ฟ้องหย่าคู่สมรสต่างชาติ

หย่าและการแบ่งทรัพย์ก็เท่าเทียม

เมื่อคู่สมรสเพศเดียวกันมีสิทธิเท่าเทียม การหย่าและการแบ่งทรัพย์สินก็ใช้หลักเดียวกับคู่สมรสทั่วไป ทั้งการหย่าโดยความยินยอมและการฟ้องหย่าเมื่อมีเหตุตามกฎหมาย การวางแผนเรื่องทรัพย์สินและบุตรให้ชัดตั้งแต่ต้นช่วยลดข้อพิพาทในอนาคต ดูเส้นทางการหย่าได้ที่เสาหลัก คู่มือฟ้องหย่า 2026

สิ่งที่ควรเตรียมและทำหลังจดทะเบียนสมรส

เมื่อจดทะเบียนสมรสแล้ว คู่สมรสควรวางระบบเอกสารและการเงินให้ชัดเพื่อใช้สิทธิได้เต็มที่และลดข้อพิพาทในอนาคต โดยเฉพาะคู่ที่มีทรัพย์สินหรือทำธุรกิจร่วมกัน ควรพิจารณาเรื่องต่อไปนี้ตั้งแต่ต้น

• ปรับปรุงชื่อ "ผู้รับประโยชน์" ในกรมธรรม์ประกันชีวิตและกองทุนต่าง ๆ ให้ตรงกับเจตนาปัจจุบัน
• ทบทวนหรือทำพินัยกรรมเพื่อกำหนดการจัดการทรัพย์สินให้ชัด ไม่ปล่อยให้เป็นไปตามค่าตั้งต้นของกฎหมายเพียงอย่างเดียว
• แยกให้ชัดว่าทรัพย์ใดเป็นสินส่วนตัวก่อนสมรส ทรัพย์ใดเป็นสินสมรสที่เกิดระหว่างสมรส
• เก็บเอกสารทะเบียนสมรสไว้ใช้ยืนยันสิทธิ เช่น การให้ความยินยอมรักษาพยาบาล หรือการทำธุรกรรมที่ต้องใช้สถานะคู่สมรส

สำหรับคู่ไทย-ต่างชาติ ยังมีประเด็นเฉพาะ เช่น การรับรองสถานะสมรสในต่างประเทศ วีซ่า/ถิ่นที่อยู่ และกฎหมายขัดกัน ที่ควรปรึกษาทนายเป็นกรณีเพื่อวางแผนล่วงหน้า การกำหนดเรื่องทรัพย์สินให้ชัดด้วยสัญญาก่อนสมรสก็เป็นทางเลือกที่ดี ดูที่ สัญญาก่อนสมรส (Prenup)

คำถามที่พบบ่อย

คู่รักเพศเดียวกันจดทะเบียนสมรสได้ตั้งแต่เมื่อไหร่

กฎหมายสมรสเท่าเทียมมีผลและเปิดให้จดทะเบียนสมรสได้ตั้งแต่วันที่ 23 มกราคม 2568 เป็นต้นไป โดยจดทะเบียนได้ที่อำเภอหรือสำนักงานเขตเช่นเดียวกับคู่สมรสทั่วไป

คู่สมรสเพศเดียวกันมีสิทธิรับมรดกของกันและกันไหม

มี เมื่อจดทะเบียนสมรสถูกต้อง คู่สมรสเพศเดียวกันมีสิทธิรับมรดกของกันและกันในฐานะคู่สมรสตามกฎหมาย เช่นเดียวกับคู่สมรสชาย-หญิง การทำพินัยกรรมเพิ่มเติมช่วยให้การจัดการทรัพย์ชัดเจนยิ่งขึ้น

รับบุตรบุญธรรมร่วมกันได้ไหม

ได้ กฎหมายสมรสเท่าเทียมเปิดให้คู่สมรสรับบุตรบุญธรรมร่วมกัน ทั้งนี้ต้องเป็นไปตามเงื่อนไขและขั้นตอนการรับบุตรบุญธรรมตามกฎหมาย ควรเตรียมเอกสารและความยินยอมให้ครบและปรึกษาทนาย

เคยจดทะเบียนคู่ชีวิต/ต่างประเทศ ต้องทำอย่างไร

หากเคยจดทะเบียนในต่างประเทศหรือมีสถานะคู่ชีวิตในรูปแบบอื่น การรับรองสถานะในไทยและการสมรสตามกฎหมายไทยมีรายละเอียดที่ต้องพิจารณาเป็นกรณี ควรปรึกษาทนายเพื่อตรวจเอกสารและวางแผนให้ถูกต้อง

📚 แหล่งอ้างอิงที่น่าเชื่อถือ (อ่านเพิ่มเติม)

• พระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ฉบับที่ 24) พ.ศ. 2567 (สมรสเท่าเทียม) — สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
• การจดทะเบียนสมรสและระเบียบที่เกี่ยวข้อง — กรมการปกครอง
• แนวคำพิพากษาศาลฎีกาเรื่องสิทธิคู่สมรสและมรดก — ระบบสืบค้นคำพิพากษาศาลฎีกา
• อ่านเพิ่มเติมจากไทย จีน ลอว์ เฟิร์ม: คู่มือกฎหมายครอบครัว (เสาหลัก) · สัญญาก่อนสมรส · รับบุตรบุญธรรม
• สำหรับบริการทางครอบครัวเพิ่มจากพาร์ทเนอร์ ทนายความคดีครอบครัว

ปรึกษาทนายความไทย-จีน ลอว์ เฟิร์ม