เขียนโดย นายศรศักดา จิราพงษ์ · อัปเดตล่าสุด มิถุนายน 2026

ตอบสั้น ๆ: เมื่อนายจ้าง ย้ายสถานประกอบกิจการ ไปที่อื่นซึ่งกระทบสำคัญต่อการดำรงชีวิตปกติของลูกจ้างหรือครอบครัว ตามพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน มาตรา 120 นายจ้างต้องแจ้งล่วงหน้าไม่น้อยกว่า 30 วัน หากลูกจ้างไม่ประสงค์จะไปทำงานที่ใหม่ ลูกจ้างมีสิทธิบอกเลิกสัญญาและได้รับ ค่าชดเชยพิเศษไม่น้อยกว่าร้อยละ 50 ของอัตราค่าชดเชยที่พึงมีสิทธิ และถ้านายจ้างไม่แจ้งล่วงหน้า ต้องจ่ายค่าชดเชยพิเศษแทนการบอกกล่าวเท่ากับค่าจ้าง 30 วันสุดท้ายเพิ่มอีก ส่วนการ ปิดกิจการหรือเลิกจ้าง ลูกจ้างมีสิทธิได้ค่าชดเชยตามอายุงานเช่นการเลิกจ้างทั่วไป บทความนี้อยู่ในชุด คู่มือกฎหมายแรงงาน

ย้ายสถานประกอบการ: สิทธิตามมาตรา 120

มาตรา 120 คุ้มครองลูกจ้างกรณีนายจ้างย้ายสถานประกอบกิจการไปตั้งที่อื่นซึ่งมีผลกระทบสำคัญต่อการดำรงชีวิตตามปกติของลูกจ้างหรือครอบครัว เช่น ย้ายไปต่างจังหวัดไกลจนลูกจ้างเดินทางไปทำงานตามเดิมไม่ได้ กฎหมายกำหนดขั้นตอนและสิทธิไว้ดังนี้

การที่ลูกจ้างใช้สิทธิบอกเลิกสัญญาเพราะการย้ายตามมาตรา 120 ถือเป็นการใช้สิทธิตามกฎหมาย ไม่ใช่การลาออกที่ทำให้เสียสิทธิ ลูกจ้างจึงควรทำหนังสือแจ้งใช้สิทธิภายในกรอบเวลาที่กฎหมายกำหนดและเก็บหลักฐานไว้ ทั้งนี้ต่างจากการที่นายจ้างเพียงโยกย้ายตำแหน่งหรือสับเปลี่ยนหน้าที่ภายในที่เดิม ซึ่งมีหลักพิจารณาอีกแบบ ดูที่ นายจ้างย้าย/โยกย้ายงาน-ลดตำแหน่ง

ปิดกิจการ/เลิกจ้าง ลูกจ้างได้อะไร

หากนายจ้างปิดกิจการหรือเลิกจ้างโดยลูกจ้างไม่ได้กระทำผิดตามข้อยกเว้น ลูกจ้างมีสิทธิได้รับ ค่าชดเชยตามอายุงาน เช่นเดียวกับการเลิกจ้างทั่วไป และหากนายจ้างไม่บอกกล่าวล่วงหน้าก็ต้องจ่ายสินจ้างแทนการบอกกล่าวด้วย การปิดกิจการไม่ใช่เหตุยกเว้นการจ่ายค่าชดเชย ตารางอัตราค่าชดเชยตามอายุงานดูที่ ค่าชดเชยเลิกจ้างตามอายุงาน ส่วนกรณีที่นายจ้างเลิกจ้างได้โดยไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยดูที่ เลิกจ้างไม่ต้องจ่ายค่าชดเชย ม.119

เลิกจ้างเพราะปรับปรุงหน่วยงาน/นำเครื่องจักรมาใช้

กรณีนายจ้างเลิกจ้างเพราะปรับปรุงหน่วยงาน กระบวนการผลิต การจำหน่าย หรือบริการ อันเนื่องมาจากการนำเครื่องจักรมาใช้หรือเปลี่ยนแปลงเทคโนโลยี กฎหมายกำหนดให้ต้องแจ้งล่วงหน้าและในบางกรณีลูกจ้างที่ทำงานครบระยะเวลาที่กำหนดมีสิทธิได้ ค่าชดเชยพิเศษเพิ่มเติม จากค่าชดเชยปกติ การเลิกจ้างกลุ่มใหญ่จากเหตุเหล่านี้จึงมีหลักเกณฑ์เฉพาะที่นายจ้างต้องปฏิบัติ และลูกจ้างควรตรวจสอบสิทธิของตน

อย่าเซ็น "ใบลาออก" ทั้งที่ถูกเลิกจ้าง: เมื่อปิดกิจการหรือย้ายโรงงาน นายจ้างบางรายขอให้ลูกจ้างเซ็นใบลาออกเพื่อเลี่ยงจ่ายค่าชดเชย ลูกจ้างควรระวัง เพราะการลาออกเองทำให้เสียสิทธิค่าชดเชย หากความจริงคือถูกเลิกจ้างหรือใช้สิทธิตามมาตรา 120 ควรระบุให้ถูกต้องและปรึกษาทนายก่อนลงชื่อ

ลูกจ้างควรทำอย่างไรเมื่อนายจ้างย้าย/ปิดกิจการ

เมื่อได้รับแจ้งเรื่องการย้ายหรือปิดกิจการ ลูกจ้างควรขอเอกสารแจ้งเป็นลายลักษณ์อักษร ระบุวันที่และเหตุผล เก็บหลักฐานการจ้าง เช่น สัญญาจ้าง สลิปเงินเดือน เพื่อใช้คำนวณค่าชดเชย จากนั้นแจ้งใช้สิทธิหรือเรียกร้องค่าชดเชย/ค่าชดเชยพิเศษให้ทันกำหนด หากนายจ้างไม่จ่ายหรือจ่ายไม่ครบ สามารถยื่นคำร้องต่อพนักงานตรวจแรงงานหรือฟ้องศาลแรงงานได้ การปรึกษาทนายช่วยให้คำนวณสิทธิได้ถูกต้องและดำเนินการทันเวลา

นายจ้างควรวางแผนย้าย/ปิดกิจการอย่างไร

ฝั่งนายจ้างเองก็ควรวางแผนการย้ายหรือปิดกิจการให้ถูกขั้นตอน เพื่อลดความเสี่ยงข้อพิพาทแรงงานหมู่และการถูกฟ้องเรียกเงินเพิ่ม

• แจ้งการย้ายสถานประกอบกิจการเป็นหนังสือล่วงหน้าไม่น้อยกว่า 30 วัน
• คำนวณค่าชดเชยและค่าชดเชยพิเศษให้ครบถ้วนตามอายุงานของลูกจ้างแต่ละคน
• สื่อสารเหตุผลและทางเลือกให้ลูกจ้างอย่างโปร่งใส และจัดทำเอกสารให้ถูกต้อง
• ไม่ใช้วิธีกดดันให้ลูกจ้างเซ็นใบลาออกเพื่อเลี่ยงค่าชดเชย ซึ่งเสี่ยงถูกฟ้อง

การปฏิบัติตามขั้นตอนและจ่ายสิทธิให้ครบ ช่วยให้การย้ายหรือปิดกิจการเป็นไปอย่างเรียบร้อย ลดข้อพิพาทและความเสี่ยงที่นายจ้างต้องจ่ายเงินเพิ่มจากการทำผิดขั้นตอน การปรึกษาทนายเพื่อวางแผนล่วงหน้าจึงคุ้มค่ากว่าการแก้ปัญหาภายหลัง

คำถามที่พบบ่อย

นายจ้างย้ายโรงงานไปต่างจังหวัด ลูกจ้างไม่ไปได้อะไร

หากการย้ายกระทบสำคัญต่อการดำรงชีวิตปกติของลูกจ้างหรือครอบครัว และลูกจ้างไม่ประสงค์ไป ลูกจ้างมีสิทธิบอกเลิกสัญญาและได้รับค่าชดเชยพิเศษไม่น้อยกว่า 50% ของค่าชดเชยที่พึงมีสิทธิตามมาตรา 120 โดยต้องใช้สิทธิภายในกรอบเวลาที่กฎหมายกำหนด

ปิดกิจการเพราะขาดทุน ต้องจ่ายค่าชดเชยไหม

ต้องจ่าย การปิดกิจการแม้เพราะขาดทุนก็ถือเป็นการเลิกจ้าง ลูกจ้างที่ไม่ได้กระทำผิดตามข้อยกเว้นมีสิทธิได้รับค่าชดเชยตามอายุงาน การขาดทุนไม่ใช่เหตุยกเว้นการจ่ายค่าชดเชยตามกฎหมาย

นายจ้างไม่แจ้งย้ายล่วงหน้า ผิดไหม

หากนายจ้างไม่แจ้งการย้ายสถานประกอบกิจการล่วงหน้าอย่างน้อย 30 วัน ต้องจ่ายค่าชดเชยพิเศษแทนการบอกกล่าวเท่ากับค่าจ้างอัตราสุดท้าย 30 วันเพิ่มเติมจากสิทธิอื่น การไม่ปฏิบัติตามขั้นตอนทำให้นายจ้างมีภาระจ่ายเพิ่ม

ถูกขอให้เซ็นใบลาออกตอนปิดกิจการ ควรเซ็นไหม

ควรระวังอย่างยิ่ง เพราะการลาออกเองทำให้เสียสิทธิค่าชดเชย หากความจริงคือถูกเลิกจ้างหรือกิจการปิด ไม่ควรเซ็นใบลาออก และควรปรึกษาทนายก่อนลงชื่อในเอกสารใด ๆ เพื่อรักษาสิทธิ

📚 แหล่งอ้างอิงที่น่าเชื่อถือ (อ่านเพิ่มเติม)

• พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน (ค่าชดเชยพิเศษ มาตรา 120, 121, 122) — สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
• สิทธิลูกจ้างกรณีย้าย/ปิดสถานประกอบกิจการ — กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน
• แนวคำพิพากษาศาลฎีกาแผนกคดีแรงงานเรื่องค่าชดเชยพิเศษ — ระบบสืบค้นคำพิพากษาศาลฎีกา
• อ่านเพิ่มเติมจากไทย จีน ลอว์ เฟิร์ม: คู่มือกฎหมายแรงงาน (เสาหลัก) · ค่าชดเชยตามอายุงาน · นายจ้างย้าย/โยกย้ายงาน
• สำหรับบริการทางแรงงานเพิ่มจากพาร์ทเนอร์ ทนายความคดีแรงงาน

ปรึกษาทนายความไทย-จีน ลอว์ เฟิร์ม