เขียนโดย นายศรศักดา จิราพงษ์ · อัปเดตล่าสุด มิถุนายน 2026

ตอบสั้น ๆ: ความเชื่อที่ว่า "เลิกจ้างก่อนครบ 119 วันได้ฟรี ไม่ต้องจ่ายอะไร" เป็นความเข้าใจที่คลาดเคลื่อน ความจริงคือ กฎหมายคุ้มครองแรงงานไม่มีคำว่า "ทดลองงาน" ลูกจ้างทดลองงานก็คือลูกจ้างที่ได้รับความคุ้มครองเช่นกัน เพียงแต่ สิทธิได้รับ "ค่าชดเชย" จะเริ่มเมื่อทำงานครบ 120 วันขึ้นไป ดังนั้นถ้าเลิกจ้างก่อนครบ 120 วัน นายจ้างอาจไม่ต้องจ่าย "ค่าชดเชย" แต่ ยังต้องบอกกล่าวล่วงหน้าตามกฎหมาย มิฉะนั้นต้องจ่ายสินจ้างแทนการบอกกล่าว และห้ามเลิกจ้างโดยไม่เป็นธรรม บทความนี้อยู่ในชุด คู่มือกฎหมายแรงงานสำหรับนายจ้าง

"ทดลองงาน" ไม่ใช่ข้ออ้างหนีความคุ้มครอง

นายจ้างหลายแห่งกำหนดช่วง "ทดลองงาน" ในสัญญา ซึ่งทำได้ในแง่การประเมินผล แต่ทางกฎหมายลูกจ้างทดลองงานมีสถานะเป็นลูกจ้างเต็มตัว ได้รับความคุ้มครองเรื่องค่าจ้างขั้นต่ำ เวลาทำงาน วันหยุด และสิทธิอื่นเช่นเดียวกับลูกจ้างทั่วไป จุดเดียวที่ต่างคือเกณฑ์ "อายุงาน" ที่ใช้คำนวณค่าชดเชยเมื่อถูกเลิกจ้าง

เส้นแบ่งสำคัญ: 120 วัน

• ทำงานไม่ถึง 120 วันแล้วถูกเลิกจ้าง: นายจ้างยังไม่ต้องจ่าย "ค่าชดเชย" ตามอายุงาน แต่ต้องบอกกล่าวล่วงหน้าหรือจ่ายสินจ้างแทนการบอกกล่าว
• ทำงานครบ 120 วันขึ้นไปแล้วถูกเลิกจ้าง: มีสิทธิได้รับค่าชดเชยตามอายุงาน (เริ่มจากขั้นแรกตามที่กฎหมายกำหนด) เว้นแต่เข้าข้อยกเว้นที่ไม่ต้องจ่าย

อัตราค่าชดเชยจะเพิ่มตามอายุงาน ดูตารางคำนวณที่ ค่าชดเชยเลิกจ้างตามอายุงาน และกรณีที่นายจ้างเลิกจ้างได้โดยไม่ต้องจ่ายค่าชดเชย (เช่น ทุจริต จงใจทำผิดร้ายแรง) ดูที่ เลิกจ้างไม่ต้องจ่ายค่าชดเชย ม.119

เลิกจ้างช่วงทดลองงานก็ต้อง "บอกกล่าวล่วงหน้า"

แม้ยังไม่ครบ 120 วัน การเลิกจ้างก็คือการเลิกสัญญาจ้าง นายจ้างจึงต้องบอกกล่าวล่วงหน้าอย่างน้อยหนึ่งช่วงการจ่ายค่าจ้าง (ตามหลักการบอกกล่าวล่วงหน้า) หากไม่บอกกล่าวต้องจ่ายสินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้า การคิดว่า "ทดลองงานไล่ออกได้ทันทีไม่ต้องจ่ายอะไร" จึงไม่ถูกต้องเสมอไป

ระวังเลิกจ้างไม่เป็นธรรม: แม้อยู่ช่วงทดลองงาน การเลิกจ้างต้องมีเหตุผลอันสมควรและไม่เป็นการเลือกปฏิบัติหรือกลั่นแกล้ง มิฉะนั้นลูกจ้างอาจอ้างเลิกจ้างไม่เป็นธรรมได้ นายจ้างจึงควรประเมินผลและบันทึกเหตุผลให้ชัด ดูที่ เลิกจ้างไม่เป็นธรรม นายจ้างป้องกันอย่างไร และควรกำหนดเงื่อนไขทดลองงานในสัญญาให้รัดกุมตั้งแต่ต้น ดูที่ สัญญาจ้างแรงงาน ร่างให้รัดกุม

สิทธิอื่นของลูกจ้างระหว่างทดลองงาน

นอกจากเรื่องค่าชดเชย ลูกจ้างทดลองงานยังได้รับสิทธิพื้นฐานเช่นเดียวกับลูกจ้างทั่วไปตั้งแต่วันแรกที่เริ่มงาน ซึ่งนายจ้างต้องปฏิบัติตามกฎหมาย

• ได้รับค่าจ้างไม่ต่ำกว่าอัตราค่าจ้างขั้นต่ำ และจ่ายตรงตามกำหนด
• มีวันหยุดประจำสัปดาห์ วันหยุดตามประเพณี และสิทธิวันลาตามกฎหมาย
• ได้รับความคุ้มครองด้านความปลอดภัยในการทำงาน
• ต้องได้รับการขึ้นทะเบียนประกันสังคมตามหน้าที่ของนายจ้าง

รายละเอียดสิทธิวันลาแต่ละประเภทดูที่ สิทธิวันลาของลูกจ้าง การที่นายจ้างอ้างว่า "ยังทดลองงาน" เพื่อไม่ให้สิทธิเหล่านี้จึงไม่ถูกต้องตามกฎหมาย

นายจ้างควรวางระบบทดลองงานอย่างไร

เพื่อให้การประเมินช่วงทดลองงานเป็นธรรมและลดความเสี่ยงทางกฎหมาย นายจ้างควรวางระบบให้ชัดเจนและมีหลักฐานตั้งแต่ต้น ไม่ใช้คำว่า "ทดลองงาน" เป็นข้ออ้างเลิกจ้างลอย ๆ

• กำหนดเกณฑ์และตัวชี้วัดการประเมินผลให้ชัด แจ้งให้ลูกจ้างทราบล่วงหน้า
• บันทึกผลการประเมินและข้อบกพร่องเป็นลายลักษณ์อักษร พร้อมให้โอกาสปรับปรุง
• หากจะเลิกจ้าง ให้บอกกล่าวล่วงหน้าตามกฎหมายหรือจ่ายสินจ้างแทนการบอกกล่าว
• ระบุเงื่อนไขทดลองงานในสัญญาจ้างและข้อบังคับให้สอดคล้องกับกฎหมายคุ้มครองแรงงาน

การมีหลักฐานการประเมินที่เป็นธรรมช่วยให้นายจ้างชี้แจงได้หากถูกอ้างว่าเลิกจ้างไม่เป็นธรรม และช่วยให้ลูกจ้างเข้าใจเหตุผลอย่างโปร่งใส ลดข้อพิพาทที่อาจตามมา ทั้งนี้สิทธิอื่น ๆ ของลูกจ้างระหว่างทดลองงาน เช่น วันลาและสวัสดิการ ก็ต้องเป็นไปตามกฎหมายเช่นเดียวกับลูกจ้างทั่วไป

คำถามที่พบบ่อย

เลิกจ้างก่อนครบ 119 วัน ไม่ต้องจ่ายอะไรเลยจริงไหม

ไม่จริงทั้งหมด แม้ยังไม่ครบ 120 วันจะยังไม่มีสิทธิได้ "ค่าชดเชย" ตามอายุงาน แต่นายจ้างยังต้องบอกกล่าวล่วงหน้า หรือจ่ายสินจ้างแทนการบอกกล่าว และต้องไม่เป็นการเลิกจ้างไม่เป็นธรรม

กฎหมายมีคำว่า "ทดลองงาน" ไหม

กฎหมายคุ้มครองแรงงานไม่มีนิยาม "ทดลองงาน" ลูกจ้างทดลองงานมีสถานะเป็นลูกจ้างที่ได้รับความคุ้มครองเต็มที่ การกำหนดช่วงทดลองงานเป็นเรื่องการประเมินผลของนายจ้าง ไม่ได้ทำให้ลูกจ้างหมดสิทธิตามกฎหมาย

ทำงานครบ 120 วันพอดีถูกเลิกจ้าง ได้ค่าชดเชยไหม

เมื่อทำงานครบ 120 วันขึ้นไปและถูกเลิกจ้างโดยไม่เข้าข้อยกเว้นตามมาตรา 119 ลูกจ้างมีสิทธิได้รับค่าชดเชยตามอายุงานขั้นแรกที่กฎหมายกำหนด การนับวันจึงสำคัญมาก ควรเก็บหลักฐานวันเริ่มงานไว้

นายจ้างต่อทดลองงานเรื่อย ๆ เพื่อเลี่ยงค่าชดเชยได้ไหม

การต่อทดลองงานไม่ได้หยุดการนับอายุงานจริง เพราะค่าชดเชยคิดจากระยะเวลาทำงานจริง ไม่ใช่ชื่อสถานะ การพยายามเลี่ยงด้วยวิธีนี้จึงมักไม่เป็นผลและเสี่ยงข้อพิพาท

📚 แหล่งอ้างอิงที่น่าเชื่อถือ (อ่านเพิ่มเติม)

• พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน (ค่าชดเชย มาตรา 118 · การบอกกล่าวล่วงหน้า มาตรา 17) — สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
• สิทธิลูกจ้างและการเลิกจ้าง — กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน
• แนวคำพิพากษาศาลฎีกาแผนกคดีแรงงานเรื่องทดลองงานและค่าชดเชย — ระบบสืบค้นคำพิพากษาศาลฎีกา
• อ่านเพิ่มเติมจากไทย จีน ลอว์ เฟิร์ม: คู่มือกฎหมายแรงงาน (เสาหลัก) · ค่าชดเชยตามอายุงาน · เลิกจ้างไม่เป็นธรรม
• สำหรับบริการทางแรงงานเพิ่มจากพาร์ทเนอร์ ทนายความคดีแรงงาน

ปรึกษาทนายความไทย-จีน ลอว์ เฟิร์ม