เขียนโดย นายศรศักดา จิราพงษ์ · อัปเดตล่าสุด มิถุนายน 2026

ตอบสั้น ๆ: "หนังสือบอกกล่าวทวงถาม" หรือ "โนติส" คือหนังสือที่ใช้เรียกให้อีกฝ่ายชำระหนี้หรือปฏิบัติตามสัญญาภายในเวลาที่กำหนด เป็นขั้นตอนสำคัญก่อนฟ้องคดี ก่อนใช้สิทธิบอกเลิกสัญญาตามมาตรา 387 และเป็นจุดตั้งต้นของดอกเบี้ยผิดนัด แต่การทวงถามต้องไม่ฝ่าฝืนพระราชบัญญัติการทวงถามหนี้ พ.ศ. 2558 บทความนี้อยู่ในชุด คู่มือร่างและตรวจสัญญาธุรกิจ

ทำไมต้องมีหนังสือบอกกล่าวทวงถาม

หนังสือบอกกล่าวทวงถามมีความสำคัญหลายด้าน ด้านกฎหมาย ในหลายกรณีการบอกกล่าวให้ชำระหนี้หรือปฏิบัติตามสัญญาภายในระยะเวลาพอสมควรเป็น "เงื่อนไขก่อน" การใช้สิทธิบอกเลิกสัญญาตามมาตรา 387 อีกทั้งยังเป็นจุดที่ทำให้ลูกหนี้ "ผิดนัด" ซึ่งเป็นจุดตั้งต้นการคิดดอกเบี้ยผิดนัด และเป็นพยานหลักฐานสำคัญว่าได้ให้โอกาสอีกฝ่ายก่อนฟ้องแล้ว ด้านปฏิบัติ หนังสือที่ออกโดยทนายมักทำให้อีกฝ่ายตระหนักถึงความจริงจังและยอมเจรจา ลดโอกาสต้องขึ้นศาล

หนังสือที่ "มีผล" ต้องมีอะไรบ้าง

• ระบุคู่กรณีให้ชัด — ชื่อผู้ส่ง (เจ้าหนี้/คู่สัญญา) และผู้รับ พร้อมที่อยู่
• มูลหนี้และจำนวนเงิน — อ้างสัญญา/มูลหนี้ วันที่ จำนวนเงินต้นและดอกเบี้ย (ถ้ามี) ให้ชัดเจน
• ข้ออ้างทางกฎหมาย — อ้างข้อสัญญาหรือมาตราที่เกี่ยวข้องพอสมควร
• กำหนดเวลาให้ปฏิบัติ — ให้ชำระหรือปฏิบัติภายในกี่วัน (ระยะเวลาพอสมควร)
• ผลที่จะตามมา — หากเพิกเฉยจะดำเนินคดี/บอกเลิกสัญญา/คิดดอกเบี้ย
• วิธีส่งที่พิสูจน์การได้รับได้ — ไปรษณีย์ลงทะเบียนตอบรับหรือ EMS และเก็บใบตอบรับไว้เป็นหลักฐาน

ทวงหนี้ผิดวิธี = ผิดกฎหมาย (พ.ร.บ.ทวงถามหนี้ 2558)

ระวังจาก "เจ้าหนี้" กลายเป็น "ผู้กระทำผิด": การทวงถามหนี้ต้องอยู่ในกรอบพระราชบัญญัติการทวงถามหนี้ พ.ศ. 2558 ห้ามข่มขู่ ใช้ความรุนแรง ใช้วาจาดูหมิ่น ห้ามเปิดเผยความเป็นหนี้ต่อบุคคลอื่นที่ไม่เกี่ยวข้อง (เช่น โพสต์ประจานในโซเชียล หรือบอกที่ทำงาน/เพื่อนบ้าน) ห้ามทวงในลักษณะทำให้เข้าใจผิดว่าเป็นเอกสารของศาลหรือราชการ และต้องทวงในเวลาที่เหมาะสม การโพสต์ประจานหนี้บนเฟซบุ๊กอาจผิดทั้ง พ.ร.บ.ทวงถามหนี้ และความผิดฐานหมิ่นประมาทด้วยการโฆษณา การส่ง "หนังสือบอกกล่าวทวงถาม" อย่างเป็นทางการจึงเป็นวิธีที่ถูกต้องและปลอดภัยกว่าการทวงเอง

โนติสกับการบอกเลิกสัญญาและการฟ้องคดี

ในสัญญาธุรกิจ การส่งโนติสมักเป็นด่านแรกก่อนบอกเลิกสัญญาหรือฟ้องคดี เพราะมาตรา 387 กำหนดว่าถ้าฝ่ายหนึ่งไม่ชำระหนี้ อีกฝ่ายต้องบอกกล่าวให้ชำระภายในเวลาพอสมควรก่อน หากยังเพิกเฉยจึงบอกเลิกสัญญาได้ การมีโนติสที่เขียนรัดกุมและส่งอย่างถูกต้องจึงช่วยให้การบอกเลิกสัญญาและการฟ้องคดีมีน้ำหนัก หลักการร่าง-ตรวจสัญญาและเงื่อนไขบอกเลิกทั้งหมด อ่านได้ที่เสาหลัก คู่มือร่างและตรวจสัญญาธุรกิจ ฉบับสมบูรณ์ และกรณีจะใช้โนติสเรียกให้หยุดเปิดเผยความลับ ดูเพิ่มที่ NDA สัญญารักษาความลับทางธุรกิจ

คำถามที่พบบ่อย

ไม่ส่งหนังสือทวงถามก่อน ฟ้องได้เลยไหม

บางกรณีฟ้องได้เลย แต่หลายกรณี โดยเฉพาะการบอกเลิกสัญญาเพราะผิดนัด กฎหมายกำหนดให้ต้องบอกกล่าวให้ชำระภายในเวลาพอสมควรก่อนตามมาตรา 387 การส่งโนติสจึงช่วยให้การใช้สิทธิชอบด้วยกฎหมายและเป็นหลักฐานที่ดีในชั้นศาล

โพสต์ทวงหนี้ในเฟซบุ๊กได้ไหม

ไม่ควร การเปิดเผยความเป็นหนี้ต่อบุคคลอื่นหรือประจานในที่สาธารณะอาจผิดพระราชบัญญัติการทวงถามหนี้ และเข้าข่ายหมิ่นประมาทด้วยการโฆษณา ทำให้จากเจ้าหนี้กลายเป็นผู้ถูกดำเนินคดีเสียเอง ควรใช้หนังสือบอกกล่าวทวงถามอย่างเป็นทางการแทน

ต้องให้ทนายเขียนโนติสไหม

ไม่บังคับ แต่หนังสือที่ทนายร่างมักครบถ้วน ถูกต้องตามกฎหมาย และมีน้ำหนักในการเจรจามากกว่า ทั้งช่วยให้มั่นใจว่ากำหนดเวลาและถ้อยคำไม่ทำให้เสียเปรียบหรือฝ่าฝืนกฎหมายทวงถามหนี้

📚 แหล่งอ้างอิงที่น่าเชื่อถือ (อ่านเพิ่มเติม)

• ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (มาตรา 387 การบอกเลิกสัญญาเมื่อผิดนัด · 224 ดอกเบี้ยผิดนัด) และพระราชบัญญัติการทวงถามหนี้ พ.ศ. 2558 — สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
• แนวคำพิพากษาศาลฎีกาเรื่องการบอกกล่าวและบอกเลิกสัญญา — ระบบสืบค้นคำพิพากษาศาลฎีกา
• ขั้นตอนและค่าธรรมเนียมการฟ้องคดีในศาล — สำนักงานศาลยุติธรรม
• อ่านเพิ่มเติมจากไทย จีน ลอว์ เฟิร์ม: คู่มือร่างและตรวจสัญญาธุรกิจ (เสาหลัก) · NDA สัญญารักษาความลับทางธุรกิจ

ปรึกษาทนายความไทย-จีน ลอว์ เฟิร์ม