เขียนโดย นางสาวรดาพัชร์ ทิพย์รักษ์ · อัปเดตล่าสุด มิถุนายน 2026

ตอบสั้น ๆ: "หย่าโดยความยินยอม" คือการที่ทั้งสองฝ่ายตกลงหย่ากันเอง ทำเป็นหนังสือหย่าที่มี พยานลงลายมือชื่ออย่างน้อย 2 คน แล้วไปจดทะเบียนหย่าที่อำเภอ/สำนักงานเขต การหย่าจะสมบูรณ์เมื่อจดทะเบียนแล้ว วิธีนี้เร็ว ประหยัด และไม่ต้องมี "เหตุ" ต่างจากการ ฟ้องหย่า ที่ใช้เมื่อตกลงกันไม่ได้และต้องมีเหตุตามกฎหมาย บทความนี้อยู่ในชุด คู่มือฟ้องหย่า 2026

หย่าโดยความยินยอม ทำอย่างไร

การหย่าโดยความยินยอมต้องทำเป็นหนังสือและมีพยานลงลายมือชื่ออย่างน้อย 2 คน จากนั้นทั้งคู่ไปแสดงเจตนาและจดทะเบียนหย่าต่อนายทะเบียนที่อำเภอหรือสำนักงานเขต การหย่าจึงจะมีผลสมบูรณ์ตามกฎหมาย หากเพียงเซ็นหนังสือหย่าแต่ยังไม่จดทะเบียน สถานะการสมรสก็ยังไม่สิ้นสุด ดังนั้นขั้นตอน "จดทะเบียน" จึงเป็นหัวใจ ไม่ใช่แค่การเซ็นเอกสารกันเอง

ต้องตกลงอะไรบ้างก่อนไปจดหย่า

แม้จะหย่ากันด้วยดี แต่ควรตกลงเรื่องสำคัญให้ชัดและเขียนลงใน "บันทึกข้อตกลงท้ายทะเบียนหย่า" เพื่อกันปัญหาภายหลัง ได้แก่

• อำนาจปกครองบุตร และค่าอุปการะเลี้ยงดูบุตร
• การแบ่งสินสมรส (ทรัพย์สิน บัญชี หนี้ร่วม)
• สิทธิการพบบุตร และที่อยู่ของบุตร
• ภาระหนี้สินที่แต่ละฝ่ายรับไป

การแบ่งสินสมรสยังอิงหลักแบ่งคนละครึ่งตามมาตรา 1533 (อ่านที่ แบ่งสินสมรสตามมาตรา 1533) และเรื่องบุตรยึดประโยชน์สูงสุดของบุตรเป็นหลัก แม้หย่าโดยความยินยอม ข้อตกลงเรื่องบุตรก็ต้องคำนึงถึงสวัสดิภาพของบุตรเสมอ

เทียบ 2 ทาง: ยินยอม vs ฟ้องหย่า

ถ้าตกลงกันไม่ได้: เมื่ออีกฝ่ายไม่ยอมหย่าหรือเรื่องบุตร-ทรัพย์สินตกลงกันไม่ลง ต้องใช้การฟ้องหย่าซึ่งต้องมีเหตุตามกฎหมาย ดูแนวทางที่ ฟ้องหย่าฝ่ายเดียว และเหตุฟ้องหย่าทั้งหมดที่ เหตุฟ้องหย่า 10 ประการ

ข้อดีและข้อควรระวังของการหย่าโดยความยินยอม

ข้อดีชัดเจนคือเร็ว ประหยัด รักษาความสัมพันธ์ได้ดีกว่า และจัดการเรื่องบุตร-ทรัพย์สินได้ตามที่ทั้งคู่พอใจ แต่ข้อควรระวังคือ "บันทึกข้อตกลง" ที่หละหลวมหรือไม่ครบถ้วนอาจกลายเป็นข้อพิพาทภายหลัง เช่น ค่าอุปการะบุตรไม่ชัด การแบ่งทรัพย์ไม่ครอบคลุม หรือไม่ได้พูดถึงหนี้ร่วม การให้ทนายช่วยร่างบันทึกข้อตกลงให้รัดกุมก่อนไปจดทะเบียน จึงช่วยป้องกันปัญหาในอนาคตได้มาก

คำถามที่พบบ่อย

เซ็นใบหย่าแล้วแต่ยังไม่จดทะเบียน ถือว่าหย่าไหม

ยังไม่ถือว่าหย่า การหย่าโดยความยินยอมจะสมบูรณ์เมื่อจดทะเบียนหย่าต่อนายทะเบียนแล้ว การเซ็นหนังสือหย่ากันเองโดยไม่ไปจดทะเบียนยังไม่ทำให้การสมรสสิ้นสุด

จดหย่าที่อำเภอไหนก็ได้ไหม

โดยทั่วไปยื่นจดทะเบียนหย่าได้ที่อำเภอหรือสำนักงานเขต ควรเตรียมบัตรประชาชน ทะเบียนสมรส และหนังสือหย่าที่มีพยานให้พร้อม เพื่อความเรียบร้อยควรสอบถามเอกสารกับสำนักทะเบียนล่วงหน้า

ตกลงค่าเลี้ยงดูบุตรไว้ในใบหย่า ฟ้องบังคับได้ไหม

บันทึกข้อตกลงท้ายทะเบียนหย่าที่ทำถูกต้องมีผลผูกพัน และหากฝ่ายหนึ่งไม่ปฏิบัติตาม อีกฝ่ายมีสิทธิดำเนินการตามกฎหมายเพื่อบังคับได้ การเขียนข้อตกลงให้ชัดเรื่องจำนวน กำหนดเวลา และวิธีจ่ายจึงสำคัญ

หย่าโดยความยินยอมแล้วเปลี่ยนใจเรื่องทรัพย์สินได้ไหม

เมื่อจดทะเบียนหย่าและทำข้อตกลงแล้ว การจะแก้ไขย้อนหลังทำได้ยาก เว้นแต่มีเหตุตามกฎหมาย เช่น ถูกกลฉ้อฉลหรือสำคัญผิด จึงควรพิจารณาข้อตกลงให้รอบคอบและปรึกษาทนายก่อนลงนาม

📚 แหล่งอ้างอิงที่น่าเชื่อถือ (อ่านเพิ่มเติม)

• ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (มาตรา 1514 การหย่า · 1515 จดทะเบียนหย่า · 1516 เหตุฟ้องหย่า · 1533 แบ่งสินสมรส) — สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
• การจดทะเบียนหย่าและเอกสารที่ต้องใช้ — กรมการปกครอง
• แนวคำพิพากษาศาลฎีกาเรื่องบันทึกข้อตกลงท้ายทะเบียนหย่า — ระบบสืบค้นคำพิพากษาศาลฎีกา
• อ่านเพิ่มเติมจากไทย จีน ลอว์ เฟิร์ม: คู่มือฟ้องหย่า 2026 (เสาหลัก) · ฟ้องหย่าฝ่ายเดียว · แบ่งสินสมรส ม.1533
• สำหรับบริการทางครอบครัวเพิ่มจากพาร์ทเนอร์ ทนายความคดีครอบครัว

ปรึกษาทนายความไทย-จีน ลอว์ เฟิร์ม