สัญญาอนุญาตใช้เครื่องหมายการค้า ต้องจดทะเบียนไหม

เขียนโดย นางสาวรดาพัชร์ ทิพย์รักษ์ · อัปเดตล่าสุด กันยายน 2026

เจ้าของแบรนด์อนุญาตให้โรงงานและคู่ค้าใช้เครื่องหมายบนสินค้า บรรจุภัณฑ์กับหน้าร้าน แต่สัญญาไม่ได้กำหนดมาตรฐานสินค้า พื้นที่ขาย หรือการหยุดใช้เมื่อเลิกสัญญา หากสินค้าคุณภาพต่ำหรือมีการขายเกินพื้นที่ ชื่อเสียงและสิทธิในเครื่องหมายอาจเสียหายก่อนแก้สัญญาทัน

เจ้าของเครื่องหมายที่จดทะเบียนแล้วสามารถอนุญาตให้ผู้อื่นใช้กับสินค้าหรือบริการทั้งหมดหรือบางรายการได้ แต่ต้องทำสัญญาเป็นหนังสือและจดทะเบียนต่อนายทะเบียน สัญญาควรกำหนดการควบคุมคุณภาพ ขอบเขตการใช้ ค่าสิทธิ การอนุญาตช่วง และวิธีหยุดใช้เครื่องหมายเมื่อสัญญาสิ้นสุด

กรณีของใครบ้างที่เข้าข่าย

• เจ้าของแบรนด์ให้โรงงานใช้เครื่องหมายบนสินค้าที่รับจ้างผลิต
• ผู้ให้สิทธิแฟรนไชส์อนุญาตให้ผู้รับสิทธิใช้ชื่อหรือโลโก้
• เจ้าของเครื่องหมายให้ผู้จัดจำหน่ายใช้กับโฆษณา ร้านค้า หรือช่องทางออนไลน์
• บริษัทในเครือใช้เครื่องหมายร่วมกันแต่ยังไม่มีข้อตกลงที่ระบุขอบเขต

ถ้าเครื่องหมายยังอยู่ระหว่างยื่นคำขอ หรืออนุญาตให้ใช้ผลงานออกแบบ ลิขสิทธิ์ สูตร หรือสิทธิบัตรด้วย ต้องแยกตรวจสิทธิแต่ละประเภท เพราะวิธีคุ้มครองและการจดทะเบียนไม่เหมือนกัน

สิ่งที่ควรทำตอนนี้

1. ตรวจเลขทะเบียน เจ้าของ รายการสินค้าและบริการ รวมถึงวันสิ้นอายุของเครื่องหมาย
2. ทำบัญชีรูปเครื่องหมาย สี ภาษา และรูปแบบดัดแปลงที่อนุญาตให้ใช้
3. กำหนดสินค้า พื้นที่ ช่องทาง ระยะเวลา และสิทธิแต่ผู้เดียวหรือไม่ให้ตรงกับธุรกิจจริง
4. เขียนมาตรฐานคุณภาพ วิธีตรวจตัวอย่าง สิทธิเข้าตรวจ และขั้นเรียกคืนสินค้าที่ไม่ผ่าน
5. กำหนดค่าสิทธิ รายงานยอดขาย เอกสารตรวจสอบ และภาษีที่เกี่ยวข้อง
6. เตรียมสัญญาและแบบ ก.05 สำหรับยื่นจดทะเบียนต่อกรมทรัพย์สินทางปัญญา

ถ้าเครื่องหมายถูกใช้ในระบบแฟรนไชส์ ให้ตรวจค่าแรกเข้า พื้นที่และมาตรฐานร้านควบคู่กับ สัญญาแฟรนไชส์ก่อนจ่ายค่าแรกเข้า

ข้อสัญญาที่ต้องเขียนให้ชัด

การควบคุมคุณภาพ

ระบุมาตรฐานสินค้า ตัวอย่างอ้างอิง วิธีสุ่มตรวจ ผู้รับผิดค่าเรียกคืน และเวลาที่ต้องแก้ไข กรมทรัพย์สินทางปัญญาระบุว่าการควบคุมคุณภาพเป็นข้อความสำคัญของสัญญาอนุญาต

สิทธิแต่ผู้เดียวและการอนุญาตช่วง

สัญญาต้องตอบว่าเจ้าของยังใช้เองหรือให้สิทธิผู้อื่นได้หรือไม่ ผู้ได้รับอนุญาตแต่งตั้งผู้ผลิต ผู้รับช่วง หรือผู้จำหน่ายต่อได้เพียงใด การใช้คำว่า exclusive โดยไม่กำหนดพื้นที่และสินค้าอาจทำให้คู่สัญญาเข้าใจไม่ตรงกัน

สิ้นสุดสัญญาแล้วทำอะไร

กำหนดวันหยุดผลิต ระยะขายสินค้าคงเหลือ การลบเครื่องหมายจากหน้าร้าน เว็บไซต์ แม่พิมพ์และบรรจุภัณฑ์ รวมถึงการส่งคืนไฟล์ต้นฉบับ หากมีสูตรหรือข้อมูลลับ ให้ใช้ NDA ที่ระบุข้อมูลและผู้รับชัดเจน ควบคู่กัน

เอกสารที่ควรเตรียม

• เจ้าของและผู้ใช้สิทธิ: หนังสือรับรอง อำนาจลงนาม และเอกสารประจำตัว ใช้ยืนยันคู่สัญญา
• เครื่องหมาย: หนังสือสำคัญทะเบียน รูปเครื่องหมาย และรายการสินค้า ใช้กำหนดสิทธิที่อนุญาต
• คุณภาพ: สเปก ตัวอย่าง คู่มือแบรนด์ และขั้นตรวจรับ ใช้ควบคุมสินค้าและบริการ
• การค้า: ตารางค่าสิทธิ พื้นที่ ช่องทาง ยอดขาย และผู้รับช่วง ใช้คำนวณและตรวจการใช้สิทธิ
• ข้อพิพาท: ภาพสินค้า โฆษณา หนังสือเตือน และรายงานตรวจคุณภาพ ใช้พิสูจน์การใช้เกินขอบเขต

ระยะเวลาและค่าใช้จ่าย

เวลาร่างและจดทะเบียนขึ้นกับจำนวนทะเบียน จำนวนผู้ได้รับอนุญาต การอนุญาตช่วง และความครบของเอกสาร ค่าใช้จ่ายแยกเป็นค่าธรรมเนียมราชการ ค่าแปลหรือรับรองเอกสาร และค่าทนาย ต้องตรวจอัตราปัจจุบันกับกรมทรัพย์สินทางปัญญาและประเมินจากชุดคำขอจริง

ข้อผิดพลาดที่พบ

• อนุญาตด้วยอีเมลหรือใบเสนอราคาโดยไม่ทำสัญญาและจดทะเบียน
• ไม่กำหนดมาตรฐานคุณภาพหรือสิทธิตรวจสินค้า
• ให้ใช้โลโก้แต่ไม่ระบุสินค้า พื้นที่และช่องทางออนไลน์
• เลิกสัญญาแล้วไม่มีวิธีจัดการสต็อก แม่พิมพ์และบัญชีโซเชียล

จุดที่ควรให้ทนายเข้าดูแล

ควรให้ทนายตรวจเมื่อให้สิทธิแต่ผู้เดียว มีการผลิตข้ามประเทศ มีผู้รับอนุญาตช่วงหลายทอด หรือพบการใช้เครื่องหมายเกินขอบเขต เพราะสัญญา การจดทะเบียน และข้อตกลงผลิตหรือจำหน่ายต้องไม่ขัดกัน

ทนายช่วยอะไรได้บ้าง

ทนายตรวจทะเบียนและผู้มีสิทธิ ร่างขอบเขตการใช้กับมาตรฐานคุณภาพ จัดเงื่อนไขค่าสิทธิและการอนุญาตช่วง เตรียมคำขอ ก.05 ติดต่อกรมทรัพย์สินทางปัญญา และร่างหนังสือให้หยุดใช้หรือเรียกคืนสินค้าเมื่อผิดสัญญา

คำถามที่พบบ่อย

สัญญาอนุญาตใช้เครื่องหมายต้องจดทะเบียนหรือไม่

กรมทรัพย์สินทางปัญญาระบุว่าเครื่องหมายที่จดทะเบียนแล้ว เมื่อเจ้าของอนุญาตให้บุคคลอื่นใช้ ต้องทำเป็นหนังสือและจดทะเบียนต่อนายทะเบียน จึงควรเตรียมสัญญาและคำขอพร้อมกัน

อนุญาตให้โรงงานผลิตสินค้าแล้ว โรงงานนำโลโก้ไปใช้กับสินค้าอื่นได้หรือไม่

ต้องดูรายการสินค้า รูปแบบเครื่องหมายและขอบเขตในสัญญา การใช้เกินขอบเขตควรมีขั้นหยุดใช้ ทำลายหรือส่งคืนบรรจุภัณฑ์ และชดใช้ความเสียหายตามที่พิสูจน์ได้

แหล่งกฎหมาย

• พระราชบัญญัติเครื่องหมายการค้า พ.ศ. 2534 มาตรา 68 เป็นต้นไป ตรวจฉบับที่ กรมทรัพย์สินทางปัญญา
• หลักเกณฑ์การจดทะเบียนสัญญาอนุญาตให้ใช้เครื่องหมาย จาก กรมทรัพย์สินทางปัญญา
• แบบ ก.05 และแบบฟอร์มเครื่องหมายการค้า จาก กรมทรัพย์สินทางปัญญา

เนื้อหานี้เป็นข้อมูลกฎหมายทั่วไป คำตอบของแต่ละกรณีอาจเปลี่ยนตามข้อเท็จจริง เอกสาร และกำหนดเวลา ควรให้ทนายตรวจข้อมูลก่อนลงนามหรือดำเนินการที่กระทบสิทธิ

ดูภาพรวมที่ คู่มือร่างและตรวจสัญญาธุรกิจ และ บริการร่างและทบทวนสัญญาทางกฎหมาย