ลูกค้าหักค่าปรับจากค่าจ้างเองได้ไหม

เขียนโดย นายศรศักดา จิราพงษ์ · เผยแพร่ 6 ตุลาคม 2569

ผู้รับจ้างส่งงานและออกใบแจ้งหนี้แล้ว ฝ่ายบัญชีลูกค้ากลับโอนมาน้อยกว่ายอดที่ตกลง โดยหัก “ค่าปรับส่งช้า” ออกจากค่างวดเอง ผู้รับจ้างต้องยอมรับยอดนี้หรือมีสิทธิขอรายละเอียดก่อน?

ลูกค้าไม่ได้มีสิทธิหักค่าปรับจากค่าจ้างโดยอัตโนมัติเพียงเพราะระบุยอดในอีเมล ต้องตรวจข้อสัญญา วันที่งานถึงกำหนด เหตุที่ช้า การขยายเวลา และฐานของหนี้ที่นำมาหัก หากจะอ้างหักกลบลบหนี้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 341 ต้องมีหนี้ต่างตอบแทนชนิดเดียวกันที่ถึงกำหนด และมาตรา 344 ยังจำกัดการนำสิทธิเรียกร้องที่มีข้อต่อสู้อยู่มาหักกลบ

เรื่องนี้ใช้กับใคร และต้องแยกอะไร

เหมาะกับสัญญาธุรกิจเอกชนที่มีการจ่ายค่างานหรือค่าสินค้าเป็นงวด แล้วอีกฝ่ายอ้างค่าปรับหรือค่าเสียหายมาหัก หากเป็นสัญญาจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐ ต้องดูเงื่อนไขและกฎหมายเฉพาะเพิ่มเติม บทความนี้ไม่ใช่การคำนวณค่าปรับทุกประเภท และไม่ควรนำไปใช้แทนการอ่านสัญญาจริง

แยก “เบี้ยปรับตามสัญญา” ออกจาก “ค่าเสียหายที่ยังต้องพิสูจน์” และ “เงินประกันผลงาน” เพราะแต่ละรายการมีเงื่อนไขต่างกัน หากเป็นเงินประกันหลังส่งมอบ ดู วิธีตรวจเงินประกันผลงานที่ไม่คืน

ทำอย่างไรเมื่อถูกหักเงิน

1. ขอใบคำนวณหักเงินเป็นลายลักษณ์อักษร ให้ระบุข้อสัญญา วันเริ่มและวันสิ้นสุดที่คิดค่าปรับ อัตราและยอดที่หักจริง
2. ทำไทม์ไลน์งานจากกำหนดเดิม หนังสือเปลี่ยนงาน การส่งข้อมูลของลูกค้า วันที่ส่งงานและวันตรวจรับ หากมีการขยายเวลา ให้แนบหลักฐานอนุมัติ
3. ตรวจว่าข้อสัญญาให้หักจากค่างวดได้หรือไม่ และหนี้ที่ลูกค้าอ้างถึงกำหนดหรือยัง อย่าคิดว่าใบเรียกเก็บเงินของฝ่ายเดียวพิสูจน์หนี้ได้เสมอ
4. ตอบโต้เฉพาะรายการที่ไม่เห็นด้วย พร้อมยอดค่างานที่ยังค้างและเหตุผล ระบุชัดว่าการรับเงินส่วนที่ไม่โต้แย้งไม่ได้แปลว่ายอมรับยอดหักทั้งหมด
5. ถ้ายังตกลงไม่ได้ ให้ประเมินหนังสือทวงถาม การเจรจา หรือการดำเนินคดีตามเอกสารและกำหนดเวลาในสัญญา

หากลูกค้าไม่ส่งข้อมูลจนงานช้า ต้องแยกช่วงที่เกิดจากลูกค้าเองตาม แนวทางพิสูจน์ความช้าจากการไม่ส่งข้อมูล ก่อนยอมรับวันผิดนัด

เอกสารที่ควรเตรียม

• สัญญา: ข้อค่าปรับ การขยายเวลา การหักเงิน และข้อตกลงแก้ไข ใช้ระบุฐานสิทธิ
• งาน: ตารางส่งมอบ ใบส่งงาน ใบตรวจรับ อีเมลสั่งเปลี่ยนงาน ใช้ตรวจวันผิดนัดและผู้ก่อความช้า
• เงิน: ใบแจ้งหนี้ หลักฐานรับเงิน ใบหักเงินและบัญชียอดค้าง ใช้คำนวณส่วนต่างจริง
• ข้อพิพาท: หนังสือเรียกค่าปรับ คำตอบโต้และบันทึกเจรจา ใช้ดูว่ามีการยอมรับหรือสงวนสิทธิอะไรไว้

ระยะเวลา ค่าใช้จ่าย และข้อผิดพลาด

เรื่องที่มีใบตรวจรับและตารางงานชัดจะประเมินได้เร็วกว่าเรื่องที่เปลี่ยนงานผ่านแชตหลายรอบ หรือมีการหักหลายงวด ค่าใช้จ่ายตรวจเอกสาร เจรจา และดำเนินคดีต้องประเมินจากจำนวนสัญญาและยอดพิพาท ไม่ควรระบุตัวเลขเดียวใช้ทุกกรณี

อย่าออกใบเสร็จว่าได้รับชำระครบทั้งที่ยังโต้แย้งยอดหัก อย่าเซ็นใบปิดบัญชีโดยไม่เห็นสูตรคำนวณ และอย่าโต้กลับด้วยการหยุดงานงวดต่อไปทันทีโดยยังไม่ตรวจสิทธิ เพราะอาจกลายเป็นฝ่ายผิดสัญญาเอง หากประเด็นคือค่าจ้างที่ยังไม่จ่ายหลังส่งงาน ให้ดู ขั้นตอนทวงค่างานหลังส่งมอบ

สัญญาณที่ควรให้ทนายตรวจ

ควรให้ทนายเข้าดูเมื่อหักเงินหลายงวด มีข้อสัญญาจำกัดความรับผิดหรือเบี้ยปรับหลายชั้น ลูกค้าอ้างความเสียหายมากกว่าค่าปรับ หรือกำลังจะเซ็นใบรับชำระครบ ทนายช่วยตรวจสูตรค่าปรับและวันผิดนัด แยกหนี้ที่อาจหักกลบได้ ร่างหนังสือโต้แย้ง เจรจายอดสุทธิ และเตรียมคดีหากจำเป็น ดูหลักร่างข้อสัญญาใน คู่มือร่างและตรวจสัญญาธุรกิจ หรือ บริการตรวจสัญญา

คำถามที่พบบ่อย

ลูกค้าบอกว่ามีค่าปรับในสัญญา จึงหักได้เลยใช่ไหม

ยังต้องดูว่ามีเหตุให้เกิดค่าปรับจริงหรือไม่ คิดตามช่วงเวลาที่ถูกต้องไหม และข้อตกลงให้หักจากค่างวดอย่างไร การมีตัวเลขในสัญญาไม่ได้ตอบทุกข้อเท็จจริง

รับเงินส่วนที่เหลือแล้วเสียสิทธิโต้แย้งยอดหักไหม

ขึ้นกับเอกสารที่ลงนามและพฤติการณ์ ควรทำหนังสือสงวนสิทธิเรื่องยอดที่ยังพิพาท ไม่ลงนามรับชำระครบหรือยุติข้อเรียกร้องหากยังไม่ตกลงกัน

แหล่งกฎหมายที่ใช้ตรวจบทความ

• ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 341–344 เรื่องหักกลบลบหนี้ และมาตรา 379–383 เรื่องเบี้ยปรับ เอกสารกฎหมายบนเว็บไซต์กรุงเทพมหานคร

เนื้อหานี้เป็นข้อมูลกฎหมายทั่วไป คำตอบของแต่ละกรณีอาจเปลี่ยนตามข้อเท็จจริง เอกสาร และกำหนดเวลา ควรให้ทนายตรวจข้อมูลก่อนลงนามหรือดำเนินการที่กระทบสิทธิ