รับสินค้าไม่ตรงสเปก ต้องตรวจรับและเรียกให้แก้อย่างไร
เขียนโดย นายศรศักดา จิราพงษ์
โรงงานสั่งชิ้นส่วนตามแบบ 500 ชิ้น รถขนส่งมาถึงแล้วฝ่ายคลังลงชื่อรับจำนวนครบ แต่เมื่อนำไปทดสอบกลับพบว่าขนาดและวัสดุไม่ตรงเอกสารแนบ ผู้ขายตอบว่าเซ็นรับแล้วจึงคืนไม่ได้
การเซ็นรับจำนวนกล่องไม่จำเป็นต้องเท่ากับยอมรับคุณภาพทุกชิ้น แต่สิทธิของผู้ซื้อขึ้นกับข้อความในใบรับของ เงื่อนไขตรวจรับ ข้อเท็จจริงที่ตรวจพบ และการแจ้งคัดค้าน หากของไม่ตรงรุ่นหรือคุณลักษณะที่ตกลงไว้ ให้เก็บของและหลักฐานก่อนใช้หรือส่งคืนเอง แล้วแจ้งผู้ขายเป็นรายการโดยเร็ว
กรณีของใครบ้างที่เข้าข่าย
ใช้กับผู้ซื้อสินค้าในธุรกิจที่มีใบสั่งซื้อ ตัวอย่างสินค้า แบบ หรือเอกสารสเปก เช่น เครื่องจักร วัตถุดิบ และสินค้าขายต่อ ต้องแยกปัญหา “ส่งของคนละรุ่นหรือจำนวนไม่ครบ” จาก “ของรุ่นที่ตกลงแต่ชำรุดบกพร่อง” เพราะข้อพิสูจน์และสิทธิอาจต่างกัน บทความนี้ไม่ใช่เรื่องสัญญาจ้างผลิตตามแบบที่มีเงื่อนไขจ้างทำของเฉพาะ
สิ่งที่ควรทำตอนนี้
- แยกสินค้าล็อตที่มีปัญหาและหยุดใช้เฉพาะส่วนที่จำเป็นเพื่อรักษาหลักฐาน บันทึกเลขล็อต เลขซีเรียล และสภาพบรรจุภัณฑ์
- เทียบใบสั่งซื้อ สเปกที่ลงนาม ตัวอย่างที่อนุมัติ และใบส่งของ ทำตารางว่าแต่ละรายการต่างอย่างไร ไม่ใช้เพียงคำว่า “คุณภาพไม่ดี”
- ถ่ายภาพและวิดีโอในสภาพเดิม เก็บตัวอย่างและผลทดสอบที่ตรวจสอบซ้ำได้ หากต้องเปิดหีบห่อให้บันทึกวิธีและผู้ร่วมตรวจ
- ตรวจช่วงเวลาตรวจรับและวิธีแจ้งคัดค้านในสัญญา ส่งหนังสือแจ้งผู้ขายระบุล็อต ข้อแตกต่าง ผลกระทบ และสิ่งที่ขอให้แก้ พร้อมเก็บหลักฐานการส่ง
- ก่อนหักเงิน ส่งคืน หรือซื้อทดแทน ตรวจสิทธิในสัญญาและมูลค่าความเสียหายจริง เพราะการทำฝ่ายเดียวอาจกลายเป็นข้อพิพาทเรื่องค้างชำระ
แนวทางกำหนดสเปกและการตรวจรับก่อนเกิดปัญหาอยู่ใน สัญญาซื้อขายสินค้าที่กำหนดสเปกชัด ส่วนการส่งหนังสือคัดค้านดู วิธีทำหนังสือบอกกล่าว
เอกสารที่ควรเตรียม
- คู่สัญญา: สัญญา ใบสั่งซื้อ และข้อมูลผู้ขาย ใช้ดูข้อผูกพันและช่องทางแจ้ง
- สินค้า: สเปก แบบ ตัวอย่าง อีเมลอนุมัติ ใบส่งของ และภาพเลขล็อต ใช้พิสูจน์ของที่ตกลงกับของที่ได้รับ
- เงินและหนี้: ใบแจ้งหนี้ หลักฐานชำระ และยอดค้าง ใช้แยกสิทธิเรียกจากหน้าที่จ่าย
- ข้อพิพาท: บันทึกตรวจรับ ผลทดสอบ หนังสือคัดค้าน และคำตอบผู้ขาย ใช้ดูเหตุและเวลาที่รู้ปัญหา
ระยะเวลาและค่าใช้จ่าย
สัญญาอาจกำหนดเวลาแจ้งข้อบกพร่องและขั้นตรวจรับไว้สั้น จึงควรตรวจทันที ระยะเวลาจัดการขึ้นกับจำนวนล็อต การทดสอบซ้ำ การตกลงเปลี่ยนของ และความเสียหายปลายทาง ค่าตรวจห้องแล็บ ค่าขนส่งคืน ค่าทนาย และค่าธรรมเนียมคดีต้องแยกประเมินจากเอกสาร ไม่ควรอ้างช่วงค่าใช้จ่ายเดียวทุกคดี
ข้อผิดพลาดที่พบ
การใช้สินค้าทั้งล็อตจนไม่เหลือชิ้นตรวจซ้ำทำให้พิสูจน์สภาพตอนส่งมอบยาก การลงชื่อ “ตรวจรับถูกต้องครบถ้วน” โดยฝ่ายรับของยังไม่ได้ตรวจสเปกก็เพิ่มข้อโต้แย้ง อีกกรณีคือแจ้งปัญหาเพียงโทรศัพท์โดยไม่ระบุเลขล็อตและคำขอที่ชัดเจน
จุดที่ควรให้ทนายเข้าดูแล
ให้ทนายตรวจเมื่อผู้ขายปฏิเสธความต่างของสเปก มีสินค้าถูกนำไปผลิตต่อแล้ว ค่าเสียหายกระทบลูกค้าปลายทาง หรือสัญญาเขียนข้อจำกัดความรับผิดซับซ้อน ต้องแยกให้ได้ว่าเป็นการส่งมอบไม่ตรงข้อตกลง ความชำรุดบกพร่อง หรือทั้งสองอย่าง
ทนายช่วยอะไรได้บ้าง
ทนายเทียบสเปกกับสัญญา ตรวจบันทึกตรวจรับ ร่างหนังสือแจ้งข้อบกพร่องและข้อเรียกร้อง เจรจาเปลี่ยนสินค้า ลดราคา หรือแนวทางอื่นตามสิทธิที่พิสูจน์ได้ และจัดหลักฐานก่อนฟ้อง หากต้องแก้แบบสัญญาใหม่ ดู บริการร่างและทบทวนสัญญา
คำถามที่พบบ่อย
เซ็นใบรับของแล้ว ยังแจ้งของผิดสเปกได้ไหม
ต้องอ่านถ้อยคำที่เซ็นและขั้นตรวจรับในสัญญา ใบรับจำนวนหีบห่อกับใบยอมรับคุณภาพไม่ใช่เอกสารชนิดเดียวกันเสมอ
หยุดจ่ายเงินทั้งหมดได้เลยไหม
อย่าตัดสินจากความรู้สึก ให้แยกของที่รับถูกต้อง ของที่โต้แย้ง และข้อกำหนดการชำระก่อน
ดูภาพรวมเรื่องเงื่อนไขสัญญาใน คู่มือร่างและตรวจสัญญาธุรกิจ
ส่งคำว่า “สินค้าไม่ตรงสเปก” พร้อมประเภทสินค้า เลขล็อต และข้อที่ไม่ตรงจากใบสั่งซื้อ ทาง LINE @thaichineselawfirm เพื่อรับรายการหลักฐานที่ควรตรวจเบื้องต้น
เนื้อหานี้เป็นข้อมูลกฎหมายทั่วไป คำตอบของแต่ละกรณีอาจเปลี่ยนตามข้อเท็จจริง เอกสาร และกำหนดเวลา ควรให้ทนายตรวจข้อมูลก่อนลงนามหรือดำเนินการที่กระทบสิทธิ
แหล่งกฎหมาย
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 461 เรื่องหน้าที่ส่งมอบ มาตรา 472 เรื่องความชำรุดบกพร่อง และมาตรา 473 เรื่องข้อยกเว้นความรับผิดของผู้ขาย ตรวจตัวบทจาก ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ที่เทศบาลนครสุราษฎร์ธานีเผยแพร่
