เขียนโดย นางสาวรดาพัชร์ ทิพย์รักษ์ · อัปเดตล่าสุด มิถุนายน 2026

ตอบสั้น ๆ: ทายาทที่มีสิทธิแต่ถูกกันออกจากกองมรดก สามารถ "ฟ้องแบ่งมรดก" ได้ และหากมีการโอนทรัพย์มรดกไปโดยไม่ชอบ (เช่น ผู้จัดการมรดกโอนให้ตัวเอง หรือทายาทคนหนึ่งหลอกให้สละมรดกแล้วเอาไปขาย) ทายาทก็มีสิทธิ "ฟ้องเพิกถอนการโอน" เพื่อนำทรัพย์กลับเข้ากองมรดกได้ แต่ต้องระวังอายุความมรดกตามมาตรา 1754 บทความนี้อยู่ในชุด คู่มือจัดการมรดกและทำพินัยกรรม

เมื่อไหร่ต้องฟ้องแบ่งมรดก

เมื่อเจ้ามรดกเสียชีวิต ทรัพย์ตกเป็นของทายาทร่วมกันทันที หากทายาทตกลงแบ่งกันเองไม่ได้ มีทายาทบางคนยึดถือทรัพย์ไว้ผู้เดียว ไม่ยอมแบ่ง หรือผู้จัดการมรดกไม่จัดการแบ่งตามสิทธิ ทายาทผู้มีสิทธิสามารถ "ฟ้องแบ่งมรดก" หรือฟ้องขอแบ่งกรรมสิทธิ์รวมในทรัพย์มรดกต่อศาลได้ ตัวอย่างที่พบบ่อยคือ พ่อแม่ยกที่ดินให้พี่คนโตคนเดียวทั้งที่ควรเป็นมรดกร่วม หรือพี่น้องคนหนึ่งครอบครองบ้านมรดกไว้ผู้เดียว การฟ้องแบ่งมรดกจึงเป็นเครื่องมือให้ทายาทได้รับส่วนแบ่งตามกฎหมาย

เพิกถอนการโอนมรดกที่ไม่ชอบ

หากทรัพย์มรดกถูกโอนออกไปโดยไม่ชอบ ทายาทมีสิทธิฟ้องเพิกถอนเพื่อนำทรัพย์กลับเข้ากองมรดก กรณีที่พบบ่อย เช่น ผู้จัดการมรดกโอนทรัพย์มรดกเป็นของตนเองหรือยักย้ายถ่ายเททรัพย์ ซึ่งนอกจากเพิกถอนการโอนได้แล้ว ผู้จัดการมรดกที่ทุจริตยังอาจถูกกำจัดมิให้รับมรดกตามมาตรา 1605 และรับผิดทั้งทางแพ่งและอาญา รายละเอียดอ่านได้ที่ ผู้จัดการมรดกโอนทรัพย์ให้ตัวเอง อีกกรณีคือ ทายาทคนหนึ่งหลอกหรือใช้กลฉ้อฉลให้ทายาทอื่น "เซ็นสละมรดก" แล้วนำทรัพย์ไปขายผู้เดียว ซึ่งการสละมรดกที่เกิดจากการถูกหลอกอาจถูกบอกล้างหรือเพิกถอนได้ และอาจเข้าข่ายความผิดอาญาฐานฉ้อโกงด้วย

อายุความมรดก: เส้นตายที่ต้องรู้

มาตรา 1754: โดยหลักห้ามฟ้องคดีมรดกเมื่อพ้น 1 ปีนับแต่ทายาทรู้หรือควรรู้ถึงความตายของเจ้ามรดก และห้ามฟ้องเมื่อพ้น 10 ปีนับแต่เจ้ามรดกตาย แต่มีข้อพิจารณาสำคัญคือ ทายาทที่ครอบครองทรัพย์มรดกอยู่อาจยกอายุความ 1 ปีขึ้นต่อสู้ทายาทอื่นไม่ได้ในบางกรณี ประเด็นอายุความมรดกจึงมีรายละเอียดซับซ้อน ควรปรึกษาทนายโดยเร็วเพื่อไม่ให้เสียสิทธิ

หลักฐานและขั้นตอนที่ควรเตรียม

ก่อนฟ้อง ควรรวบรวมหลักฐานความเป็นทายาท (ทะเบียนบ้าน สูติบัตร ทะเบียนสมรส) มรณบัตรเจ้ามรดก เอกสารทรัพย์มรดก (โฉนด สมุดบัญชี ทะเบียนรถ) สำเนาการจดทะเบียนโอนที่สงสัยว่าไม่ชอบ และพยานบุคคล จากนั้นอาจเริ่มด้วยการเจรจาหรือส่งหนังสือเรียกร้องให้แบ่งมรดก หากไม่เป็นผลจึงฟ้องต่อศาล โดยอาจขอคุ้มครองชั่วคราว เช่น ห้ามโอนหรืออายัดทรัพย์ระหว่างคดี เพื่อกันการยักย้ายถ่ายเททรัพย์ การวางลำดับทายาทให้ถูกต้องก่อนฟ้องก็สำคัญ อ่านได้ที่เสาหลัก คู่มือจัดการมรดกและทำพินัยกรรม ฉบับสมบูรณ์ และการป้องกันด้วยการทำพินัยกรรมที่ถูกต้องดูได้ที่ วิธีทำพินัยกรรมให้ถูกกฎหมาย

คำถามที่พบบ่อย

พ่อแม่ยกที่ดินให้พี่คนเดียว ลูกคนอื่นฟ้องแบ่งได้ไหม

ต้องดูว่าเป็นการ "ให้" โดยชอบขณะมีชีวิต (ซึ่งเจ้าของมีสิทธิทำได้) หรือเป็นทรัพย์มรดกที่ถูกโอนโดยไม่ชอบ หากเป็นมรดกที่ทายาทมีสิทธิร่วม หรือการโอนเกิดจากกลฉ้อฉล/ไม่ชอบ ก็อาจฟ้องแบ่งหรือเพิกถอนได้ ควรให้ทนายตรวจเอกสารการโอนและพยานหลักฐานก่อน

เผลอเซ็นสละมรดกเพราะถูกหลอก ขอคืนได้ไหม

หากการสละมรดกเกิดจากการถูกกลฉ้อฉลหรือสำคัญผิดในสาระสำคัญ อาจบอกล้างหรือฟ้องเพิกถอนได้ และผู้ที่หลอกอาจมีความผิดอาญาฐานฉ้อโกง ควรรีบรวบรวมหลักฐานและปรึกษาทนายเพราะมีกรอบเวลา

เจ้ามรดกตายไปหลายปีแล้ว ยังฟ้องแบ่งได้ไหม

ขึ้นกับอายุความตามมาตรา 1754 และพฤติการณ์การครอบครองทรัพย์มรดก บางกรณีทายาทที่ครอบครองทรัพย์ร่วมยังฟ้องแบ่งได้แม้เกิน 1 ปี แต่มีรายละเอียดซับซ้อน ควรปรึกษาทนายเป็นรายกรณีโดยเร็ว

📚 แหล่งอ้างอิงที่น่าเชื่อถือ (อ่านเพิ่มเติม)

• ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ 6 (มาตรา 1599–1600 การตกทอด · 1605 กำจัดมิให้รับมรดก · 1754 อายุความมรดก) — สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
• แนวคำพิพากษาศาลฎีกาเรื่องฟ้องแบ่งมรดกและเพิกถอนการโอน — ระบบสืบค้นคำพิพากษาศาลฎีกา
• การจดทะเบียนโอนมรดกที่ดิน — กรมที่ดิน
• อ่านเพิ่มเติมจากไทย จีน ลอว์ เฟิร์ม: คู่มือจัดการมรดก (เสาหลัก) · ผู้จัดการมรดกโอนทรัพย์ให้ตัวเอง

ปรึกษาทนายความไทย-จีน ลอว์ เฟิร์ม