พ่อเสียทิ้งหนี้บัตรเครดิตไว้ ลูกต้องใช้หนี้แทนไหม

ไม่กี่สัปดาห์หลังงานศพ จดหมายทวงหนี้และโทรศัพท์จากเจ้าหนี้ก็เริ่มตามมา บัตรเครดิตที่พ่อค้างอยู่ สินเชื่อส่วนบุคคลที่ไม่มีใครรู้มาก่อน ทำให้ลูก ๆ ตกใจและกังวลว่า ตอนนี้หนี้เหล่านี้กลายเป็นภาระของพวกเขาแล้วหรือ ต้องเอาเงินเก็บของตัวเองไปใช้หนี้แทนพ่อหรือเปล่า

คำถามนี้เป็นความกังวลที่พบบ่อยมาก และข่าวดีคือ กฎหมายคุ้มครองทายาทไว้พอสมควร

หลักสำคัญ ทายาทรับผิดไม่เกินทรัพย์มรดกที่ได้รับ

หัวใจของเรื่องนี้อยู่ที่ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1601 ซึ่งวางหลักไว้ชัดเจนว่า ทายาทไม่จำต้องรับผิดเกินกว่าทรัพย์มรดกที่ตกทอดได้แก่ตน

แปลเป็นภาษาที่เข้าใจง่ายคือ หนี้ของพ่อจะถูกชำระจากกองมรดกของพ่อเท่านั้น ทายาทไม่ต้องเอาเงินหรือทรัพย์สินส่วนตัวของตัวเองไปใช้หนี้แทน หากกองมรดกมีทรัพย์ไม่พอชำระหนี้ ส่วนที่เหลือก็ไม่ตกมาเป็นภาระของลูกในกระเป๋าตัวเอง พูดง่าย ๆ คือ อย่างมากที่สุดคือมรดกที่ได้รับอาจถูกนำไปใช้หนี้จนหมด แต่ลูกจะไม่ติดลบเพราะหนี้ของพ่อ

หนี้ต้องชำระก่อนแบ่งมรดก

อีกมาตราที่สำคัญคือ มาตรา 1738 ซึ่งวางลำดับไว้ว่า ก่อนแบ่งมรดก เจ้าหนี้ของกองมรดกมีสิทธิได้รับชำระหนี้เต็มจำนวนจากกองมรดกก่อน และเมื่อแบ่งมรดกกันไปแล้ว เจ้าหนี้ยังเรียกให้ทายาทแต่ละคนชำระหนี้ได้ แต่ไม่เกินทรัพย์มรดกที่ทายาทคนนั้นได้รับไป

หมายความว่า ในทางปฏิบัติ ควรจัดการชำระหนี้ของกองมรดกให้เรียบร้อยก่อน แล้วจึงแบ่งทรัพย์ส่วนที่เหลือให้ทายาท เพื่อไม่ให้เกิดปัญหาเจ้าหนี้ตามทวงภายหลัง และหากทายาทคนใดจ่ายหนี้ไปเกินส่วนของตน ก็มีสิทธิไล่เบี้ยเรียกคืนจากทายาทคนอื่นได้ตามส่วน

ข้อควรระวังที่มักถูกมองข้าม

แม้กฎหมายจะคุ้มครองทายาท แต่ก็มีจุดที่ต้องระวัง อย่างแรกคือ หนี้บางประเภทมาพร้อมหลักประกัน เช่น บ้านที่ติดจำนอง หากทายาทอยากเก็บบ้านไว้ ก็ต้องรับภาระผ่อนต่อหรือไถ่ถอนจำนอง ซึ่งเป็นคนละเรื่องกับการรับผิดในหนี้เกินทรัพย์

อย่างที่สอง การที่พ่อเคยค้ำประกันหนี้ให้คนอื่น ภาระการค้ำประกันนั้นก็อาจเป็นหนี้ที่ตกอยู่ในกองมรดกได้ จึงควรตรวจสอบให้รอบด้าน อย่างที่สาม เงินประกันชีวิตที่ระบุตัวผู้รับประโยชน์ไว้ โดยหลักจะจ่ายตรงให้ผู้รับประโยชน์และไม่ตกเป็นกองมรดก จึงมักไม่ถูกนำไปใช้หนี้ของผู้ตาย ซึ่งเป็นเรื่องที่หลายครอบครัวเข้าใจสับสน

เพราะรายละเอียดเรื่องหนี้และทรัพย์มีความซับซ้อน การทำบัญชีทรัพย์และหนี้ของกองมรดกให้ครบถ้วนก่อนแบ่ง จึงเป็นขั้นตอนที่ช่วยป้องกันปัญหาได้มาก

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

ถาม: เจ้าหนี้โทรมาทวงให้ลูกจ่ายเอง ต้องจ่ายไหม

ตอบ: ลูกไม่ต้องจ่ายจากเงินส่วนตัว หนี้ชำระได้จากกองมรดกเท่านั้น และทายาทรับผิดไม่เกินทรัพย์มรดกที่ได้รับตามมาตรา 1601 หากถูกกดดันเกินควร ควรปรึกษาทนาย

ถาม: ถ้าไม่รับมรดกเลย จะพ้นจากหนี้ไหม

ตอบ: หากไม่ได้รับทรัพย์มรดก ก็ไม่มีภาระต้องรับผิดในหนี้ในฐานะทายาทเช่นกัน เพราะความรับผิดจำกัดอยู่ที่ทรัพย์ที่ได้รับ การสละมรดกมีผลทางกฎหมายที่ควรปรึกษาก่อนตัดสินใจ

ถาม: บ้านติดจำนอง อยากเก็บไว้ ต้องทำอย่างไร

ตอบ: หากต้องการเก็บบ้านที่ติดจำนอง ต้องรับภาระหนี้ที่มีหลักประกันนั้นต่อ เช่น ผ่อนต่อหรือไถ่ถอน ซึ่งเป็นการเลือกของทายาท ไม่ใช่หนี้ที่บังคับให้ต้องจ่ายจากเงินส่วนตัวโดยอัตโนมัติ

บทความที่เกี่ยวข้อง

• เงินในบัญชีพ่อถอนไม่ได้ ธนาคารขออะไรบ้าง
• สามีเสีย ไม่มีพินัยกรรม ภรรยาได้มรดกกี่ส่วน 
• พ่อเพิ่งเสีย บ้านยังติดชื่อพ่อ ต้องตั้งผู้จัดการมรดกก่อน 
• บริการทนายความจัดการมรดกและพินัยกรรม กรุงเทพมหานคร และทั่วราชอาณาจักร ติดต่อ
  

มรดกที่พ่อทิ้งไว้ อาจมีทั้งทรัพย์และหนี้ แต่กฎหมายไม่เคยให้ลูกต้องแบกภาระเกินกว่าสิ่งที่ได้รับ รู้สิทธิไว้ จะได้ไม่ต้องกลัวคำทวงที่เกินจริง