เขียนโดย นายศรศักดา จิราพงษ์ · อัปเดตล่าสุด มิถุนายน 2026

ตอบสั้น ๆ: สัญญารับเหมาก่อสร้าง/รับจ้างทำงานเป็น "สัญญาจ้างทำของ" ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ เมื่อผู้รับเหมาทิ้งงานหรือทำล่าช้าจนเห็นได้ว่าจะเสียหาย ผู้ว่าจ้างมักต้อง บอกกล่าวให้แก้ไข/ทำต่อภายในเวลาพอสมควรก่อน แล้วจึงบอกเลิกสัญญา และเรียกค่าเสียหายได้ การจะ "จ้างคนใหม่มาทำต่อทันที" โดยไม่ทำตามขั้นตอนอาจทำให้ผู้ว่าจ้างกลายเป็นฝ่ายผิดเสียเอง บทความนี้อยู่ในชุด คู่มือร่างและตรวจสัญญาธุรกิจ

สัญญาจ้างทำของคืออะไร

สัญญาจ้างทำของคือสัญญาที่ผู้รับจ้างตกลงทำงานอย่างใดอย่างหนึ่งจน "สำเร็จ" ให้ผู้ว่าจ้าง และผู้ว่าจ้างตกลงจ่ายสินจ้างเพื่อผลสำเร็จนั้น เช่น รับเหมาก่อสร้าง ต่อเติม ติดตั้ง หรือผลิตของตามสั่ง จุดสำคัญคือกฎหมายมองที่ "ผลสำเร็จของงาน" ไม่ใช่การมาทำงานเป็นเวลาอย่างลูกจ้าง ดังนั้นเมื่อผู้รับเหมาทำงานไม่เสร็จหรือทิ้งงาน จึงเป็นปัญหาผิดสัญญาจ้างทำของ ไม่ใช่เรื่องแรงงาน

ผู้รับเหมาทิ้งงาน ทำอย่างไรให้ถูกขั้นตอน

1. รวบรวมหลักฐานความคืบหน้าและความเสียหาย

เก็บภาพถ่ายงาน ณ ปัจจุบัน เอกสารการจ่ายเงินตามงวด แชต/อีเมลที่ติดตามงาน และกำหนดการที่ตกลงไว้ เพื่อแสดงว่าผู้รับเหมาผิดนัด/ทิ้งงานจริง หลักฐานเหล่านี้เป็นฐานสำคัญทั้งการเจรจาและการฟ้อง

2. บอกกล่าวเป็นหนังสือให้ทำต่อภายในเวลาพอสมควร

โดยหลักควรมีหนังสือบอกกล่าวให้ผู้รับเหมากลับมาทำงานหรือแก้ไขงานให้แล้วเสร็จภายในเวลาพอสมควรก่อน หากเพิกเฉยจึงใช้สิทธิบอกเลิกสัญญา การมีโนติสที่รัดกุมเป็นทั้งการให้โอกาสและหลักฐานในชั้นศาล วิธีเขียนหนังสือบอกกล่าวให้มีผลอ่านได้ที่ หนังสือบอกกล่าวทวงถาม (โนติส)

3. บอกเลิกสัญญาและจ้างผู้อื่นทำต่อ

เมื่อบอกกล่าวแล้วผู้รับเหมายังไม่ทำ ผู้ว่าจ้างมีสิทธิบอกเลิกสัญญาและจ้างผู้อื่นมาทำงานที่ค้างให้เสร็จได้ พร้อมเรียกค่าใช้จ่ายส่วนเกินและค่าเสียหายจากผู้รับเหมาเดิม การทำตามลำดับนี้ช่วยให้ผู้ว่าจ้างอยู่ในฐานะที่ถูกต้อง ต่างจากการไล่คนเก่าแล้วจ้างคนใหม่ทันทีโดยไม่บอกกล่าว ซึ่งเสี่ยงถูกอ้างว่าผู้ว่าจ้างผิดสัญญาเอง

เรียกอะไรได้บ้างจากผู้รับเหมาที่ทิ้งงาน

• ค่าใช้จ่ายส่วนเกินในการจ้างผู้อื่นมาทำงานให้เสร็จ
• ค่าเสียหายจากความล่าช้า (เช่น ค่าเช่าที่อยู่ระหว่างรอ)
• เบี้ยปรับตามสัญญา (ถ้ากำหนดไว้)
• เงินที่จ่ายเกินกว่าเนื้องานที่ทำจริง

เบี้ยปรับสูงเกินไป ศาลลดได้: เบี้ยปรับที่ตกลงไว้สูงเกินส่วน ศาลมีอำนาจลดให้เหมาะสมได้ การกำหนดเบี้ยปรับและค่าเสียหายให้สมเหตุผลและพิสูจน์ได้จึงสำคัญ ซึ่งเป็นเรื่องเดียวกับการเลี่ยงข้อพลาดในสัญญา อ่านที่ 7 ข้อพลาดในสัญญาที่ทำให้เสียเปรียบ

ป้องกันไว้ก่อนในสัญญารับเหมา

ปัญหาผู้รับเหมาทิ้งงานป้องกันได้มากด้วยสัญญาที่รัดกุม เช่น กำหนดงวดงาน-งวดเงินให้สอดคล้องกัน ไม่จ่ายล่วงหน้ามากเกินเนื้องาน กำหนดค่าปรับความล่าช้า เงื่อนไขบอกเลิก หลักประกันผลงาน (เงินประกันผลงาน/แบงก์การันตี) และข้อกำหนดส่งมอบ-ตรวจรับที่ชัด การมีหลักประกันและการบอกกล่าวที่ดีช่วยให้ฝ่ายผู้ว่าจ้างไม่เสียเปรียบ และหากต้องการให้คู่สัญญ ค้ำประกันการทำงาน ก็ต้องเข้าใจกฎหมายค้ำประกันใหม่ ดูที่ สัญญาค้ำประกันกฎหมายใหม่

คำถามที่พบบ่อย

ผู้รับเหมาหายไป จ้างคนใหม่มาทำต่อเลยได้ไหม

ควรบอกกล่าวเป็นหนังสือให้กลับมาทำหรือแก้ไขภายในเวลาพอสมควรก่อน แล้วจึงบอกเลิกสัญญาและจ้างผู้อื่น การจ้างคนใหม่ทันทีโดยไม่ทำตามขั้นตอนอาจถูกอ้างว่าผู้ว่าจ้างผิดสัญญา ทำให้เรียกค่าเสียหายได้ยากขึ้น

จ่ายเงินล่วงหน้าไปแล้ว เรียกคืนได้ไหม

หากจ่ายเกินกว่าเนื้องานที่ทำจริง ส่วนที่เกินมักเรียกคืนได้พร้อมค่าเสียหาย ขึ้นกับหลักฐานความคืบหน้าและเงื่อนไขสัญญา การมีงวดงาน-งวดเงินที่ชัดช่วยให้คำนวณส่วนที่เรียกคืนได้ง่าย

ไม่มีสัญญาเป็นลายลักษณ์อักษร ฟ้องได้ไหม

สัญญาจ้างทำของไม่จำต้องทำเป็นหนังสือเสมอไป แต่การไม่มีเอกสารทำให้พิสูจน์ยาก ควรรวบรวมหลักฐานอื่น เช่น ใบเสนอราคา แชต การโอนเงิน ภาพงาน เพื่อสนับสนุนการเรียกร้อง การปรึกษาทนายช่วยประเมินน้ำหนักพยานก่อนฟ้อง

ผู้รับเหมาทิ้งงานเป็นคดีอาญาไหม

โดยทั่วไปการทิ้งงานเป็นการผิดสัญญาทางแพ่ง ไม่ใช่อาญา เว้นแต่มีการหลอกลวงหรือฉ้อโกงตั้งแต่ต้น เช่น รับเงินแล้วไม่มีเจตนาทำงานจริง ซึ่งอาจเข้าข่ายความผิดอาญาได้ ควรให้ทนายวิเคราะห์ข้อเท็จจริงเพื่อเลือกแนวทางที่เหมาะสม

📚 แหล่งอ้างอิงที่น่าเชื่อถือ (อ่านเพิ่มเติม)

• ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ลักษณะจ้างทำของ · การบอกเลิกสัญญา · เบี้ยปรับ มาตรา 379-383) — สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
• แนวคำพิพากษาศาลฎีกาเรื่องจ้างทำของและการเลิกสัญญารับเหมา — ระบบสืบค้นคำพิพากษาศาลฎีกา
• ขั้นตอนการฟ้องคดีและการบังคับคดีทางแพ่ง — สำนักงานศาลยุติธรรม
• อ่านเพิ่มเติมจากไทย จีน ลอว์ เฟิร์ม: คู่มือร่างและตรวจสัญญาธุรกิจ (เสาหลัก) · 7 ข้อพลาดในสัญญา · หนังสือบอกกล่าวทวงถาม
• สำหรับบริการทางธุรกิจเพิ่มจากพาร์ทเนอร์ ทนายความและที่ปรึกษากฎหมายธุรกิจ

ปรึกษาทนายความไทย-จีน ลอว์ เฟิร์ม