เขียนโดย นายศรศักดา จิราพงษ์ · อัปเดตล่าสุด มิถุนายน 2026

ตอบสั้น ๆ: นายจ้างมี "อำนาจบริหาร" สั่งย้าย/โยกย้ายงานได้ในระดับหนึ่ง แต่ การเปลี่ยนแปลงที่ทำให้ลูกจ้างเสียเปรียบ เช่น ลดตำแหน่ง ลดเงินเดือน หรือย้ายไกลจนกระทบสภาพการจ้างเดิมอย่างมาก ต้องได้รับความยินยอมจากลูกจ้าง เพราะสภาพการจ้างถือเป็นข้อตกลงที่นายจ้างจะเปลี่ยนให้ลูกจ้างเสียเปรียบโดยพลการไม่ได้ หากลูกจ้างไม่ยินยอมและนายจ้างบีบให้ออกหรือเลิกจ้าง อาจเป็นการเลิกจ้างไม่เป็นธรรมได้ บทความนี้อยู่ในชุด คู่มือกฎหมายแรงงานสำหรับนายจ้าง

อำนาจบริหารของนายจ้าง vs สิทธิของลูกจ้าง

โดยหลัก นายจ้างมีอำนาจบริหารจัดการองค์กร รวมถึงมอบหมายงานและโยกย้ายลูกจ้างตามความจำเป็นทางธุรกิจ "ตราบที่ไม่ทำให้ลูกจ้างเสียเปรียบ" เช่น ย้ายแผนกในระดับเดียวกัน ค่าจ้าง-สวัสดิการคงเดิม และไม่กลั่นแกล้ง การโยกย้ายลักษณะนี้มักทำได้ แต่ถ้าการเปลี่ยนแปลงกระทบสาระสำคัญของการจ้าง เช่น ลดตำแหน่ง ลดเงินเดือน หรือย้ายไปไกลจนกระทบการดำรงชีพอย่างมากโดยไม่มีเหตุผลทางธุรกิจที่ชอบ ก็จะเข้าข่าย "เปลี่ยนแปลงสภาพการจ้าง" ที่ต้องได้รับความยินยอม

อะไรที่ "เปลี่ยนเองไม่ได้" ถ้าลูกจ้างไม่ยินยอม

• ลดเงินเดือน/ตัดสวัสดิการที่เป็นสภาพการจ้าง
• ลดตำแหน่ง/ลดอำนาจหน้าที่ในลักษณะที่ทำให้เสียเปรียบ
• ย้ายสถานที่ทำงานไกลจนกระทบการดำรงชีพอย่างมากโดยไม่มีเหตุผลอันสมควร
• เปลี่ยนเงื่อนไขสำคัญในสัญญาจ้าง/ข้อบังคับให้ลูกจ้างเสียเปรียบ

สภาพการจ้างที่เป็นคุณแก่ลูกจ้างซึ่งใช้กันมาหรือกำหนดไว้ในสัญญา/ข้อบังคับ นายจ้างจะแก้ไขให้ลูกจ้างเสียเปรียบฝ่ายเดียวไม่ได้ การมีสัญญาจ้างและข้อบังคับที่ชัดช่วยกำหนดขอบเขตการโยกย้ายไว้ล่วงหน้า ดูแนวทางที่ สัญญาจ้างแรงงาน ร่างอย่างไรให้รัดกุม และ ข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงาน

ถ้าลูกจ้างไม่ยอมย้าย แล้วถูกเลิกจ้าง

หากนายจ้างสั่งย้าย/ลดตำแหน่งโดยไม่ชอบ แล้วลูกจ้างไม่ยินยอม การที่นายจ้างเลิกจ้างเพราะเหตุนี้อาจถูกพิจารณาว่าเป็น "เลิกจ้างไม่เป็นธรรม" และต้องชดใช้ค่าเสียหาย แต่ถ้าการย้ายมีเหตุผลทางธุรกิจที่ชอบและไม่ทำให้ลูกจ้างเสียเปรียบ การที่ลูกจ้างขัดคำสั่งอันชอบด้วยกฎหมายก็อาจเป็นเหตุทางวินัยได้ เส้นแบ่งจึงอยู่ที่ "การย้ายนั้นชอบและเป็นธรรมหรือไม่" อ่านเรื่องเลิกจ้างไม่เป็นธรรมที่ เลิกจ้างไม่เป็นธรรม นายจ้างป้องกันอย่างไร

นายจ้างควรทำอย่างไร: การโยกย้ายควรมีเหตุผลทางธุรกิจที่ชัด ไม่ลดค่าจ้าง/ตำแหน่งโดยพลการ สื่อสารล่วงหน้า และมีเอกสารรองรับ การกำหนดเงื่อนไขการโยกย้ายไว้ในสัญญาจ้าง/ข้อบังคับตั้งแต่ต้นช่วยลดข้อพิพาท และอย่าใช้การย้ายเป็นเครื่องมือ "บีบให้ลาออก" เพราะเสี่ยงคดีเลิกจ้างไม่เป็นธรรม

ลูกจ้างควรทำอย่างไรเมื่อถูกสั่งย้ายไม่เป็นธรรม

เมื่อได้รับคำสั่งย้าย ลดตำแหน่ง หรือลดเงินเดือนที่รู้สึกว่าไม่เป็นธรรม สิ่งที่ลูกจ้างไม่ควรทำคือลาออกหรือขาดงานทันทีด้วยอารมณ์ เพราะอาจกลายเป็นการละทิ้งหน้าที่และเสียสิทธิ ควรดำเนินการอย่างมีหลักดังนี้

• ขอคำสั่งและเหตุผลเป็นลายลักษณ์อักษร: เพื่อให้ชัดว่าย้ายไปไหน ตำแหน่งใด ค่าจ้างเปลี่ยนหรือไม่ และเหตุผลทางธุรกิจคืออะไร
• แจ้งข้อโต้แย้งเป็นหนังสือ: ระบุว่าไม่ยินยอมต่อการเปลี่ยนสภาพการจ้างที่ทำให้เสียเปรียบ พร้อมเหตุผล โดยยังคงปฏิบัติหน้าที่ไปก่อนเพื่อไม่ให้ถูกอ้างว่าขัดคำสั่ง
• เก็บหลักฐาน: สลิปเงินเดือน ตำแหน่งเดิม ลักษณะงานเดิม สัญญาจ้าง และข้อบังคับ เพื่อใช้เทียบว่าถูกลดทอนสิทธิอย่างไร
• ใช้ช่องทางกฎหมาย: หากเจรจาไม่ได้ สามารถยื่นคำร้องต่อพนักงานตรวจแรงงานหรือฟ้องศาลแรงงานเพื่อเรียกร้องสิทธิ

การปรึกษาทนายตั้งแต่ต้นช่วยประเมินว่าควรเจรจา คงปฏิบัติหน้าที่ไปก่อน หรือใช้สิทธิทางใด เพื่อรักษาทั้งงานและสิทธิตามกฎหมายให้ได้มากที่สุด

คำถามที่พบบ่อย

นายจ้างย้ายไปสาขาต่างจังหวัด ลูกจ้างปฏิเสธได้ไหม

ขึ้นกับว่าการย้ายนั้นทำให้ลูกจ้างเสียเปรียบเกินสมควรหรือไม่ และมีเหตุผลทางธุรกิจที่ชอบหรือไม่ ถ้ากระทบการดำรงชีพอย่างมากโดยไม่มีเหตุผลอันสมควร อาจถือเป็นการเปลี่ยนสภาพการจ้างที่ต้องได้รับความยินยอม ควรพิจารณาข้อเท็จจริงและสัญญา/ข้อบังคับประกอบ

นายจ้างลดเงินเดือนได้ไหม

โดยหลักการลดเงินเดือนเป็นการเปลี่ยนสภาพการจ้างที่ทำให้ลูกจ้างเสียเปรียบ จึงต้องได้รับความยินยอมจากลูกจ้าง นายจ้างจะลดฝ่ายเดียวไม่ได้ การลดโดยไม่ยินยอมอาจทำให้ลูกจ้างเรียกร้องส่วนต่างและอ้างเป็นการผิดสัญญาจ้างได้

ถูกลดตำแหน่งกะทันหัน ทำอย่างไร

ควรขอเหตุผลเป็นลายลักษณ์อักษรและเก็บหลักฐาน หากเป็นการลดตำแหน่งที่ทำให้เสียเปรียบโดยไม่มีเหตุอันชอบ ลูกจ้างมีสิทธิโต้แย้งและอาจใช้สิทธิทางกฎหมายได้ การปรึกษาทนายช่วยประเมินว่าควรเจรจาหรือดำเนินการอย่างไร

ย้ายงานแล้วลูกจ้างลาออกเอง ได้ค่าชดเชยไหม

ถ้าการย้ายเป็นการกระทำที่ไม่ชอบและทำให้ลูกจ้างจำต้องออก อาจถือเป็นการเลิกจ้างโดยปริยายและมีสิทธิได้ค่าชดเชย แต่ถ้าลูกจ้างลาออกเองโดยไม่มีเหตุดังกล่าว ก็อาจไม่ได้ค่าชดเชย การพิจารณาขึ้นกับข้อเท็จจริง ควรปรึกษาทนายก่อนตัดสินใจลาออก

📚 แหล่งอ้างอิงที่น่าเชื่อถือ (อ่านเพิ่มเติม)

• พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน (สภาพการจ้างและการเปลี่ยนแปลง) และพระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์ — สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
• แนวปฏิบัติเรื่องการโยกย้ายและการเปลี่ยนสภาพการจ้าง — กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน
• แนวคำพิพากษาศาลฎีกาแผนกคดีแรงงานเรื่องการโยกย้าย/ลดตำแหน่ง — ระบบสืบค้นคำพิพากษาศาลฎีกา
• อ่านเพิ่มเติมจากไทย จีน ลอว์ เฟิร์ม: คู่มือกฎหมายแรงงาน (เสาหลัก) · สัญญาจ้างแรงงาน · ข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงาน
• สำหรับบริการทางแรงงานเพิ่มจากพาร์ทเนอร์ ทนายความคดีแรงงาน

ปรึกษาทนายความไทย-จีน ลอว์ เฟิร์ม