เขียนโดย นางสาวรดาพัชร์ ทิพย์รักษ์ · อัปเดตล่าสุด มิถุนายน 2026

ตอบสั้น ๆ: เจ้ามรดก (เจ้าของทรัพย์) มีสิทธิ "ตัดทายาทโดยธรรม" คนใดมิให้รับมรดกได้ แต่ต้องทำให้ถูกแบบตามมาตรา 1608 คือ แสดงเจตนาชัดแจ้งโดยพินัยกรรม หรือทำเป็นหนังสือมอบไว้แก่พนักงานเจ้าหน้าที่ และต้องระบุตัวทายาทที่ถูกตัดให้ชัดเจน ทั้งนี้คนละเรื่องกับการ "ถูกกำจัดมิให้รับมรดก" ฐานเป็นผู้ไม่สมควร ซึ่งกฎหมายตัดเองตามมาตรา 1605 และ 1606 บทความนี้อยู่ในชุด คู่มือจัดการมรดกและทำพินัยกรรม

"ตัดทายาท" กับ "ถูกกำจัด" ต่างกันอย่างไร

สองคำนี้คนละความหมาย การตัดทายาทมิให้รับมรดก (มาตรา 1608) คือการที่เจ้ามรดกเองแสดงเจตนาตัดทายาทโดยธรรมคนใดออก เป็นเรื่องของ "เจตนาเจ้าของทรัพย์" ส่วน การถูกกำจัดมิให้รับมรดกฐานเป็นผู้ไม่สมควร (มาตรา 1606) เป็นกรณีที่กฎหมายตัดเองเพราะทายาทประพฤติร้ายแรง เช่น ต้องคำพิพากษาถึงที่สุดว่าเจตนาทำให้เจ้ามรดกถึงแก่ความตายโดยมิชอบ และยังมี มาตรา 1605 กรณีทายาทยักย้ายหรือปิดบังทรัพย์มรดกเพื่อฉ้อฉล ก็ถูกกำจัดมิให้รับมรดกได้เช่นกัน

วิธีตัดทายาทให้ถูกกฎหมาย (ม.1608)

มาตรา 1608 กำหนดให้การตัดทายาทโดยธรรมต้องทำอย่างใดอย่างหนึ่ง คือ (1) ระบุการตัดไว้ใน พินัยกรรม โดยแสดงเจตนาชัดแจ้งและระบุตัวทายาทที่ถูกตัดให้ชัด หรือ (2) ทำเป็น หนังสือมอบไว้แก่พนักงานเจ้าหน้าที่ นอกจากนี้ ถ้าเจ้ามรดกทำพินัยกรรมยกทรัพย์มรดกทั้งหมดให้คนอื่นจนหมด กฎหมายให้ถือว่าทายาทโดยธรรมที่ไม่ได้รับประโยชน์จากพินัยกรรมนั้นเป็นผู้ถูกตัดมิให้รับมรดกโดยปริยาย

จุดพลาดที่พบบ่อย: พูดด้วยวาจาว่า "จะตัดออกจากกองมรดก" ไม่มีผลตามกฎหมาย ต้องทำตามแบบเท่านั้น และพินัยกรรมที่ทำไม่ถูกแบบอาจเป็นโมฆะทั้งฉบับ การเลือกแบบพินัยกรรมที่เหมาะสมจึงสำคัญ ดูเปรียบเทียบได้ที่ วิธีทำพินัยกรรมให้ถูกกฎหมาย เทียบ 5 แบบ

ตัดทายาทแล้ว มรดกตกแก่ใคร

เมื่อทายาทคนหนึ่งถูกตัดหรือถูกกำจัด ส่วนแบ่งจะเป็นไปตามลำดับทายาทและหลักการรับมรดกแทนที่ตามกฎหมาย ไม่ใช่หายไปเฉย ๆ การเข้าใจว่าใครได้-ใครเสียจึงต้องดูภาพรวมลำดับทายาทประกอบ ซึ่งอธิบายไว้ที่ ลำดับทายาทโดยธรรม 6 ลำดับ และหากภายหลังมีการโอนหรือจัดการมรดกโดยไม่ชอบ ทายาทผู้มีสิทธิยังสามารถ ฟ้องแบ่งมรดกและเพิกถอนการโอน ได้

เพิกถอนการตัดทายาทได้ไหม

เจ้ามรดกที่เคยตัดทายาทไว้สามารถ "ถอนการตัด" ได้ภายหลังถ้าเปลี่ยนใจ โดยทำตามแบบที่กฎหมายกำหนดเช่นเดียวกับการตัด (เช่น ระบุในพินัยกรรมฉบับใหม่ หรือทำหนังสือถอน) ดังนั้นการตัดทายาทไม่ใช่เรื่องตายตัวถาวรเสมอไป ขึ้นกับเจตนาล่าสุดของเจ้ามรดกที่แสดงออกอย่างถูกแบบ การปรึกษาทนายช่วยให้เอกสารทุกฉบับสอดคล้องกันและไม่ขัดแย้งกันเองจนเกิดข้อพิพาทในภายหลัง

คำถามที่พบบ่อย

ลูกเนรคุณ ตบตีพ่อแม่ ตัดออกจากมรดกได้เลยไหม

การที่ลูกประพฤติไม่ดีไม่ได้ทำให้ถูกตัดโดยอัตโนมัติ เจ้ามรดกต้องแสดงเจตนาตัดตามแบบในมาตรา 1608 (พินัยกรรมหรือหนังสือต่อพนักงานเจ้าหน้าที่) ส่วนการ "ถูกกำจัด" ตามมาตรา 1606 ใช้กับพฤติการณ์ร้ายแรงเฉพาะที่กฎหมายระบุ เช่น ต้องคำพิพากษาว่าเจตนาทำให้เจ้ามรดกตาย

เขียนพินัยกรรมยกให้คนเดียวจนหมด เท่ากับตัดคนอื่นไหม

โดยหลัก หากทำพินัยกรรมจำหน่ายทรัพย์มรดกทั้งหมดให้บางคน ทายาทโดยธรรมที่ไม่ได้รับประโยชน์จากพินัยกรรมย่อมถือว่าถูกตัดมิให้รับมรดก แต่ต้องระวังเรื่องความสมบูรณ์ของพินัยกรรมและสิทธิอื่น ๆ ที่อาจเกี่ยวข้อง ควรให้ทนายตรวจร่างให้รัดกุม

ทายาทที่ถูกตัด ฟ้องขอแบ่งได้ไหม

ถ้าการตัดทำถูกแบบและพินัยกรรมสมบูรณ์ ทายาทที่ถูกตัดมักไม่มีสิทธิเรียกแบ่ง แต่หากการตัดหรือพินัยกรรมมีข้อบกพร่อง ไม่ถูกแบบ หรือมีเหตุให้เป็นโมฆะ ก็อาจโต้แย้งได้ จึงควรปรึกษาทนายเพื่อตรวจความสมบูรณ์ของเอกสาร

คู่สมรสตัดกันออกจากมรดกได้ไหม

การตัดทายาทโดยธรรมรวมถึงทายาทตามที่กฎหมายกำหนด การจัดการเรื่องคู่สมรสมีรายละเอียดเฉพาะและเกี่ยวพันกับสินสมรสด้วย ควรปรึกษาทนายเพื่อวางเอกสารให้สอดคล้องทั้งเรื่องมรดกและทรัพย์สินระหว่างสมรส

📚 แหล่งอ้างอิงที่น่าเชื่อถือ (อ่านเพิ่มเติม)

• ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (มาตรา 1608 ตัดทายาท · 1605/1606 กำจัดมิให้รับมรดก · 1609 ถอนการตัด) — สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
• แนวคำพิพากษาศาลฎีกาเรื่องการตัดและการกำจัดมิให้รับมรดก — ระบบสืบค้นคำพิพากษาศาลฎีกา
• ขั้นตอนคดีมรดกและการตั้งผู้จัดการมรดก — สำนักงานศาลยุติธรรม
• อ่านเพิ่มเติมจากไทย จีน ลอว์ เฟิร์ม: คู่มือจัดการมรดก (เสาหลัก) · วิธีทำพินัยกรรม 5 แบบ · ลำดับทายาทโดยธรรม

ปรึกษาทนายความไทย-จีน ลอว์ เฟิร์ม