คู่ค้าอ้างเหตุสุดวิสัยส่งของไม่ได้ ต้องตรวจอะไร
เขียนโดย นายศรศักดา จิราพงษ์ · อัปเดตล่าสุด 30 กันยายน 2569
คุณสั่งสินค้าเพื่อส่งต่อให้ลูกค้า แต่ก่อนถึงกำหนด คู่ค้าแจ้งว่าโรงงานน้ำท่วมและขอเลื่อนส่งของโดยไม่รับผิดค่าเสียหาย คำว่า “เหตุสุดวิสัย” ในอีเมลฉบับเดียว ยังไม่ตอบว่าคุณต้องยอมเลื่อนหรือรับภาระกับลูกค้าของตัวเองทั้งหมด
ผู้ขายจะพ้นความรับผิดเพราะเหตุสุดวิสัยหรือไม่ ต้องตรวจว่าเหตุเกิดหลังทำสัญญา ป้องกันไม่ได้จริง กระทบการส่งมอบรายการใดและช่วงใด รวมถึงข้อกำหนดแจ้งเหตุและลดผลกระทบในสัญญา หากยังมีวิธีส่งของจากแหล่งอื่น หรือปัญหาเกิดจากการบริหารงานของผู้ขายเอง คำตอบอาจต่างออกไป
กรณีไหนควรใช้วิธีตรวจนี้
ใช้กับผู้ซื้อหรือผู้ว่าจ้างที่มีสัญญาส่งสินค้า งานผลิต หรือบริการตามกำหนด แต่คู่ค้าขอเลื่อนเพราะภัยธรรมชาติ คำสั่งรัฐ หรือเหตุขัดข้องรุนแรง หากเป็นเพียงราคาวัตถุดิบสูงขึ้น คนงานไม่พอ หรือขนส่งแพงขึ้น อย่าเพิ่งจัดเป็นเหตุสุดวิสัย ต้องตรวจข้อเท็จจริงและสัญญาแยกต่างหาก
สิ่งที่ควรทำตอนนี้
- เปิดสัญญาและใบสั่งซื้อ เทียบกำหนดส่ง สถานที่ส่ง หน้าที่แจ้งเหตุ ระยะเวลาแจ้ง และสิทธิเลื่อนหรือยกเลิก
- ขอหนังสือชี้แจงจากคู่ค้าให้ระบุวันเริ่มเหตุ สถานที่ที่ได้รับผล สินค้าที่ได้รับผล และหลักฐานจากหน่วยงานหรือระบบงานที่เกี่ยวข้อง
- ขอแผนส่งมอบใหม่ แยกรายการที่ส่งได้กับส่งไม่ได้ และถามว่ามีการผลิตจากสถานที่อื่นหรือจัดหาทดแทนได้หรือไม่
- แจ้งผลกระทบที่เกิดกับธุรกิจของคุณเป็นลายลักษณ์อักษร เก็บใบสั่งซื้อปลายทาง ค่าใช้จ่ายเพิ่ม และการสื่อสารทั้งหมด
- ก่อนตอบตกลงเลื่อนหรือบอกเลิก ให้ทำบันทึกเป็นหนังสือว่ากำหนดใหม่ เงินที่ชำระแล้ว งานค้าง และสิทธิเรียกร้องเดิมจะเป็นอย่างไร
ถ้าประเด็นหลักคือส่งงานช้าโดยไม่มีเหตุที่ตรวจได้ ให้ดู ขั้นตอนเมื่อคู่ค้าส่งงานช้า ส่วนหลักเกณฑ์สินค้าและจุดโอนความเสี่ยงดู สัญญาซื้อขายสินค้า
เอกสารที่ควรเตรียม
- สัญญา ใบสั่งซื้อ ข้อกำหนดสินค้าและกำหนดส่ง: ใช้ระบุหน้าที่เดิม
- หนังสือแจ้งเหตุ รูปถ่าย รายงานโรงงานหรือขนส่ง: ใช้ตรวจว่าเหตุเกิดจริงและกระทบงานส่วนใด
- หลักฐานการจ่ายเงินและส่งมอบบางส่วน: ใช้คำนวณยอดค้างและของที่ยังต้องรับ
- สัญญากับลูกค้าปลายทางและค่าใช้จ่ายจัดหาทดแทน: ใช้ประเมินผลกระทบที่พิสูจน์ได้
ระยะเวลา ค่าใช้จ่าย และข้อผิดพลาดที่พบ
เวลาตรวจขึ้นกับความครบของหลักฐานและจำนวนผู้เกี่ยวข้อง ค่าใช้จ่ายอาจมีค่าตรวจเอกสาร ค่าเก็บหลักฐาน หรือค่าทนายหากต้องเจรจาหรือฟ้องคดี ไม่มีตัวเลขเดียวใช้ได้ทุกกรณี ควรประเมินจากสัญญาและมูลค่าความเสียหายก่อน
ข้อผิดพลาดสำคัญคือยอมรับข้ออ้างทันทีโดยไม่ได้ดูหลักฐาน รับกำหนดใหม่ทางโทรศัพท์โดยไม่ยืนยันเป็นหนังสือ หรือหักเงินคู่ค้าเองทั้งที่ยอดและสิทธิยังพิพาทกัน การเปลี่ยนแปลงข้อตกลงควรระบุให้ชัดว่าไม่ใช่การสละสิทธิเรียกร้องใดโดยไม่ตั้งใจ
เมื่อไรควรให้ทนายเข้าดูแล และช่วยอะไรได้บ้าง
ให้ทนายตรวจเมื่อเงินมัดจำสูง มีลูกค้าปลายทางทวงค่าปรับ คู่ค้าอ้างเหตุโดยไม่ส่งหลักฐาน หรือกำลังจะบอกเลิกสัญญา ทนายช่วยเทียบข้อสัญญากับลำดับเหตุการณ์ ตรวจหนังสือแจ้งเหตุ ประเมินสิทธิบอกเลิก ร่างหนังสือสงวนสิทธิ และเจรจาข้อตกลงส่งมอบใหม่ หากจำเป็นจึงเตรียมคำฟ้องหรือคำให้การ หลักทั่วไปเรื่องสิทธิเลิกสัญญาอ่านได้ที่ การบอกเลิกสัญญาให้ถูกต้อง
คำถามที่พบบ่อย
น้ำท่วมเป็นเหตุสุดวิสัยทุกครั้งไหม
ไม่ใช่ทุกครั้ง ต้องดูความรุนแรง ความคาดหมายได้ การป้องกัน ผลที่เกิดกับหน้าที่ส่งมอบ และข้อสัญญาที่ตกลงกัน
ผู้ซื้อบอกเลิกได้ทันทีหรือไม่
ต้องตรวจสิทธิในสัญญาและกฎหมายก่อน เหตุขัดข้องชั่วคราวกับการส่งมอบที่เป็นไปไม่ได้โดยสิ้นเชิงอาจให้ผลต่างกัน
คู่มือและบริการที่เกี่ยวข้อง
ดูภาพรวมเงื่อนไขสัญญาใน คู่มือร่างและตรวจสัญญาธุรกิจ หรือดูขอบเขตงาน บริการตรวจและร่างสัญญา
📚 แหล่งกฎหมาย
- ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 8, 219 และ 386 ฉบับสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกาที่หน่วยงานรัฐเผยแพร่
เนื้อหานี้เป็นข้อมูลกฎหมายทั่วไป คำตอบของแต่ละกรณีอาจเปลี่ยนตามข้อเท็จจริง เอกสาร และกำหนดเวลา ควรให้ทนายตรวจข้อมูลก่อนลงนามหรือดำเนินการที่กระทบสิทธิ
ส่งคำว่า “เหตุสุดวิสัย” พร้อมสัญญาและหนังสือแจ้งเหตุทาง LINE @thaichineselawfirm เพื่อให้ตรวจรายการเอกสารเบื้องต้น
