เขียนโดย นายศรศักดา จิราพงษ์ · อัปเดตล่าสุด มิถุนายน 2026

ตอบสั้น ๆ: หนังสือมอบอำนาจคือเอกสารที่ "ตัวการ" มอบให้ "ตัวแทน" ไปทำการแทนตามกฎหมายลักษณะตัวแทน (ป.พ.พ.) จุดที่ทำให้ปลอดภัยหรือเสี่ยงอยู่ที่ การระบุขอบเขตอำนาจให้ชัดเจน ไม่กว้างเกินจำเป็น ไม่เว้นช่องว่างให้เติมเอง ระบุตัวบุคคล เรื่อง และระยะเวลาให้แน่นอน และปิดอากรแสตมป์ให้ถูกต้อง หนังสือมอบอำนาจที่หละหลวมเสี่ยงถูกนำไปใช้เกินเจตนา ถูกสวมสิทธิ หรือถูกปลอมแปลง โดยเฉพาะการมอบอำนาจโอนที่ดินหรือทำนิติกรรมสำคัญ บทความนี้อยู่ในชุด คู่มือร่างและตรวจสัญญาธุรกิจ

หนังสือมอบอำนาจที่ดีต้องมีอะไร

• ระบุตัวการและตัวแทนชัดเจน: ชื่อ-นามสกุล เลขบัตรประชาชน ที่อยู่ ของทั้งผู้มอบและผู้รับมอบ
• ระบุกิจการที่มอบให้ทำเฉพาะเจาะจง: เช่น "ยื่นจดทะเบียนโอนขายที่ดินโฉนดเลขที่... แปลงเดียว" ไม่ใช่ "ทำการแทนทุกอย่าง"
• กำหนดระยะเวลา/เงื่อนไข: ใช้ครั้งเดียวหรือมีกำหนดสิ้นสุด เพื่อไม่ให้ใช้ได้ไม่จำกัด
• ไม่เว้นช่องว่าง: ขีดฆ่าช่องที่ไม่ใช้ เพื่อกันการเติมข้อความภายหลัง
• ลงลายมือชื่อและพยาน: พร้อมแนบสำเนาบัตรที่รับรองสำเนาถูกต้อง และปิดอากรแสตมป์

การปิดอากรแสตมป์เป็นไปตามที่กฎหมายกำหนด โดยทั่วไปใบมอบอำนาจให้ทำการครั้งเดียวและให้ทำการมากกว่าครั้งเดียวมีอัตราอากรต่างกัน (โดยทั่วไป 10 หรือ 30 บาทตามลักษณะการมอบอำนาจ) ควรตรวจสอบอัตราปัจจุบันและปิดให้ครบเพื่อให้ใช้เป็นพยานหลักฐานได้สมบูรณ์

ความเสี่ยงของหนังสือมอบอำนาจที่หละหลวม

หนังสือมอบอำนาจที่เขียนกว้างหรือเซ็นทิ้งไว้โดยเว้นช่องว่าง อาจถูกนำไปใช้เกินกว่าที่ตั้งใจ เช่น มอบให้ไปติดต่อราชการแต่ถูกนำไปโอนทรัพย์ หรือถูกเติมข้อความและปลอมแปลงเพื่อทำนิติกรรมที่เจ้าของไม่ยินยอม ซึ่งอาจนำไปสู่ความเสียหายร้ายแรงและคดีปลอมเอกสาร ดูความผิดเรื่องนี้ที่ ปลอมเอกสาร-ปลอมลายมือชื่อ ในธุรกิจ

ข้อควรระวังเป็นพิเศษ: อย่าเซ็นหนังสือมอบอำนาจเปล่าที่ยังไม่กรอกข้อความ อย่ามอบสำเนาบัตรประชาชนโดยไม่เขียนกำกับว่าใช้เพื่อการใด และตรวจสอบผู้รับมอบอำนาจให้แน่ใจ การมอบอำนาจทำนิติกรรมที่ดินควรใช้แบบฟอร์มของกรมที่ดินและระบุแปลงให้ชัด เทียบกับการทำสัญญาซื้อขายที่ดินที่ สัญญาจะซื้อจะขายที่ดิน

มอบอำนาจให้ใช้ในต่างประเทศ ต้องรับรองเพิ่ม

หากต้องใช้หนังสือมอบอำนาจในต่างประเทศ หรือคู่กรณีเป็นชาวต่างชาติ มักต้องมีการรับรองลายมือชื่อโดยทนายความที่เป็นผู้รับรองเอกสาร (Notarial Services Attorney) และอาจต้องผ่านการรับรองจากกระทรวงการต่างประเทศหรือสถานทูตเพิ่มเติม รายละเอียดเรื่องการรับรองเอกสารดูที่ Notary Public รับรองเอกสารในไทย ซึ่งสำคัญมากสำหรับลูกค้าที่ทำธุรกรรมข้ามประเทศ

ตัวอย่างกรณีที่ต้องใช้หนังสือมอบอำนาจ

หนังสือมอบอำนาจใช้ได้หลายสถานการณ์ แต่ละกรณีควรระบุขอบเขตให้ตรงกับงานนั้นโดยเฉพาะ ไม่ควรใช้ฉบับกว้าง ๆ ฉบับเดียวกับทุกเรื่อง เพราะยิ่งกว้างยิ่งเสี่ยง

• มอบอำนาจโอน/รับโอนที่ดิน หรือจดทะเบียนสิทธิและนิติกรรมที่กรมที่ดิน
• มอบอำนาจจดทะเบียนบริษัท เปลี่ยนแปลงกรรมการ หรือยื่นเอกสารต่อหน่วยงานราชการ
• มอบอำนาจรับเงิน รับเอกสาร หรือติดต่อธนาคาร/หน่วยงานแทน
• มอบอำนาจดำเนินคดีหรือกระทำการแทนในชั้นศาลและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง

แต่ละกรณีมีแบบฟอร์มและข้อกำหนดเฉพาะ เช่น การมอบอำนาจที่กรมที่ดินมักต้องใช้แบบของกรมที่ดินและมีพยานตามที่กำหนด การให้ทนายตรวจหรือร่างให้ตรงกับงานช่วยให้เอกสารปลอดภัยและใช้ได้จริง ลดโอกาสถูกปฏิเสธหรือถูกนำไปใช้ผิดวัตถุประสงค์

หนังสือมอบอำนาจของบริษัท/นิติบุคคล

เมื่อผู้มอบอำนาจเป็นบริษัทหรือนิติบุคคล ต้องระวังเพิ่มขึ้น เพราะการลงนามต้องทำโดย "กรรมการผู้มีอำนาจ" ตามที่ระบุในหนังสือรับรองบริษัท และลงนามให้ครบเงื่อนไข เช่น ต้องลงนามร่วมกันกี่คน พร้อมประทับตราสำคัญของบริษัท (ถ้าข้อบังคับกำหนด)

• แนบหนังสือรับรองบริษัทที่เป็นปัจจุบัน เพื่อแสดงผู้มีอำนาจลงนาม
• ลงนามให้ครบตามเงื่อนไขและประทับตราหากกำหนดไว้
• ระบุขอบเขตอำนาจให้ชัด เช่น ทำเฉพาะธุรกรรมหรือคดีใด

หนังสือมอบอำนาจของนิติบุคคลที่ลงนามไม่ครบหรือไม่ตรงกับผู้มีอำนาจ อาจถูกปฏิเสธหรือถูกโต้แย้งความสมบูรณ์ภายหลัง การให้ทนายตรวจสอบอำนาจลงนามก่อนทุกครั้งจึงช่วยป้องกันปัญหาได้มาก

คำถามที่พบบ่อย

หนังสือมอบอำนาจต้องมีพยานกี่คน

โดยทั่วไปควรมีพยานลงลายมือชื่ออย่างน้อย 1-2 คน และสำหรับการมอบอำนาจทำนิติกรรมบางประเภท เช่น ที่กรมที่ดิน ควรใช้แบบฟอร์มและจำนวนพยานตามที่หน่วยงานนั้นกำหนด เพื่อให้เอกสารใช้ได้สมบูรณ์

ไม่ปิดอากรแสตมป์ หนังสือมอบอำนาจใช้ได้ไหม

หนังสือมอบอำนาจที่ไม่ปิดอากรแสตมป์ให้ครบอาจใช้เป็นพยานหลักฐานในชั้นศาลไม่ได้จนกว่าจะปิดและขีดฆ่าอากรให้ถูกต้องพร้อมเสียเงินเพิ่มตามกฎหมาย จึงควรปิดอากรให้ครบตั้งแต่ต้น

มอบอำนาจแล้วยกเลิกได้ไหม

โดยหลักตัวการเพิกถอนการมอบอำนาจได้ แต่ควรแจ้งเป็นลายลักษณ์อักษรไปยังตัวแทนและผู้ที่เกี่ยวข้อง เพื่อป้องกันไม่ให้มีการใช้หนังสือมอบอำนาจเดิมทำการต่อ การเก็บหลักฐานการเพิกถอนจึงสำคัญ

ถูกนำหนังสือมอบอำนาจไปใช้เกินอำนาจ ทำอย่างไร

หากตัวแทนทำเกินขอบอำนาจหรือมีการปลอมแปลง ผู้เสียหายอาจดำเนินคดีอาญาฐานปลอมเอกสารหรือฉ้อโกง และเรียกค่าเสียหายทางแพ่งได้ ควรรวบรวมหลักฐานและปรึกษาทนายโดยเร็ว เพราะบางความผิดมีอายุความที่ต้องรีบดำเนินการ

📚 แหล่งอ้างอิงที่น่าเชื่อถือ (อ่านเพิ่มเติม)

• ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ลักษณะตัวแทน (มาตรา 797 เป็นต้นไป) — สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
• อากรแสตมป์ใบมอบอำนาจ (บัญชีอัตราอากรแสตมป์ ตามประมวลรัษฎากร) — กรมสรรพากร
• แบบหนังสือมอบอำนาจและการทำนิติกรรมที่ดิน — กรมที่ดิน
• อ่านเพิ่มเติมจากไทย จีน ลอว์ เฟิร์ม: คู่มือร่างและตรวจสัญญาธุรกิจ (เสาหลัก) · Notary Public · ปลอมเอกสาร-ปลอมลายมือชื่อ
• สำหรับบริการทางธุรกิจเพิ่มจากพาร์ทเนอร์ ทนายความและที่ปรึกษากฎหมายธุรกิจ

ปรึกษาทนายความไทย-จีน ลอว์ เฟิร์ม