เขียนโดย นายศรศักดา จิราพงษ์ · อัปเดตล่าสุด มิถุนายน 2026

ตอบสั้น ๆ: ตามพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน ลูกจ้างมีสิทธิลาขั้นต่ำ ได้แก่ ลาป่วย ตามที่ป่วยจริง โดยได้ค่าจ้างไม่เกิน 30 วันทำงาน/ปี ลากิจธุระอันจำเป็น ไม่น้อยกว่า 3 วันทำงาน/ปี โดยได้ค่าจ้าง ลาคลอด ซึ่งกฎหมายฉบับแก้ไขล่าสุดขยายเป็นไม่เกิน 120 วัน (โดยนายจ้างจ่ายค่าจ้างส่วนหนึ่งและรับจากประกันสังคมตามสิทธิ) และ วันหยุดพักผ่อนประจำปี (พักร้อน) ไม่น้อยกว่า 6 วันทำงาน/ปี เมื่อทำงานครบ 1 ปี เป็นต้น บทความนี้อยู่ในชุด คู่มือกฎหมายแรงงานสำหรับนายจ้าง

สรุปสิทธิวันลาขั้นต่ำตามกฎหมาย

ตัวเลขข้างต้นเป็น "ขั้นต่ำ" นายจ้างให้มากกว่าได้แต่ให้ต่ำกว่าไม่ได้ และพึงทราบว่าสิทธิลาคลอดมีการแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงานฉบับล่าสุด จึงควรตรวจสอบรายละเอียดและผลบังคับใช้ปัจจุบันกับกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานอีกครั้ง

รายละเอียดที่นายจ้าง-ลูกจ้างมักเข้าใจผิด

ลาป่วยคิดตาม "ที่ป่วยจริง" แต่จ่ายค่าจ้างไม่เกิน 30 วันทำงาน/ปี หากป่วยตั้งแต่ 3 วันทำงานขึ้นไป นายจ้างขอใบรับรองแพทย์ได้ ส่วน "ลากิจ" ตามกฎหมายหมายถึงกิจธุระ "อันจำเป็น" ขั้นต่ำ 3 วันทำงาน/ปีโดยได้ค่าจ้าง ซึ่งต่างจาก "วันลากิจทั่วไป" ที่บางบริษัทให้เพิ่มตามระเบียบ และ "พักร้อน" (วันหยุดพักผ่อนประจำปี) เป็นคนละเรื่องกับ "วันหยุดตามประเพณี" ที่กฎหมายกำหนดไม่น้อยกว่า 13 วัน/ปี การจัดประเภทให้ถูกช่วยลดข้อพิพาท

ควรกำหนดให้ชัดในข้อบังคับ: วิธีขอลา การส่งใบรับรองแพทย์ การสะสม/ไม่สะสมวันพักร้อน และการจ่ายค่าจ้างวันลา ควรเขียนไว้ใน ข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงาน ให้ชัดเจน เพื่อให้ทั้งสองฝ่ายเข้าใจตรงกันและบังคับใช้ได้

นายจ้างหักเงิน/ลงโทษเพราะลา ได้ไหม

การลาที่เป็นสิทธิตามกฎหมายและทำตามระเบียบ นายจ้างจะถือเป็นความผิดหรือหักค่าจ้างในส่วนที่กฎหมายคุ้มครองไม่ได้ แต่หาก "ลาเกินสิทธิ" หรือขาดงานโดยไม่ลาตามระเบียบ ก็อาจเข้าสู่กระบวนการทางวินัยได้ และการละทิ้งหน้าที่ 3 วันทำงานติดต่อกันโดยไม่มีเหตุอันสมควรอาจเป็นเหตุเลิกจ้างโดยไม่ต้องจ่ายค่าชดเชย ดังที่อธิบายใน เลิกจ้างไม่ต้องจ่ายค่าชดเชย (ม.119) การแยกแยะ "ใช้สิทธิลา" กับ "ขาดงาน" จึงสำคัญมาก

คำถามที่พบบ่อย

ลาป่วยได้ปีละกี่วัน

ลาป่วยได้ตามที่ป่วยจริง แต่นายจ้างจ่ายค่าจ้างให้ไม่เกิน 30 วันทำงาน/ปี ป่วยเกินกว่านั้นยังลาได้แต่ส่วนเกินอาจไม่ได้ค่าจ้าง และหากป่วยตั้งแต่ 3 วันทำงานขึ้นไป นายจ้างขอใบรับรองแพทย์ได้

ลากิจได้ค่าจ้างไหม

ลากิจธุระอันจำเป็นตามกฎหมายมีสิทธิขั้นต่ำไม่น้อยกว่า 3 วันทำงาน/ปี โดยได้ค่าจ้าง ส่วนวันลากิจที่บริษัทให้เพิ่มเกินจากนี้เป็นไปตามระเบียบของแต่ละที่ ซึ่งอาจกำหนดเงื่อนไขต่างกันได้

ลาคลอดได้กี่วัน ได้เงินไหม

กฎหมายฉบับแก้ไขล่าสุดขยายสิทธิลาคลอดเป็นไม่เกิน 120 วัน โดยนายจ้างจ่ายค่าจ้างส่วนหนึ่งและลูกจ้างรับเงินสงเคราะห์จากประกันสังคมตามสิทธิ รายละเอียดจำนวนวันที่นายจ้างจ่ายควรตรวจสอบกับกฎหมายปัจจุบันและประกันสังคม

พักร้อนปีนี้ไม่ได้ใช้ ตกไปเลยไหม

ขึ้นกับข้อบังคับ/ข้อตกลง บางแห่งให้สะสมไปปีถัดไป บางแห่งจ่ายเป็นเงินแทน หากนายจ้างไม่จัดให้ลูกจ้างได้ใช้สิทธิพักร้อนตามกฎหมาย ก็อาจต้องจ่ายค่าจ้างสำหรับวันหยุดพักผ่อนนั้น ควรกำหนดเรื่องนี้ให้ชัดในข้อบังคับ

📚 แหล่งอ้างอิงที่น่าเชื่อถือ (อ่านเพิ่มเติม)

• พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน (วันลา-วันหยุด) และฉบับแก้ไขเพิ่มเติมเรื่องสิทธิลาคลอด — สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
• สิทธิการลาและสิทธิประโยชน์กรณีคลอดบุตร — กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน และ สำนักงานประกันสังคม
• แนวคำพิพากษาศาลฎีกาแผนกคดีแรงงานเรื่องสิทธิการลา — ระบบสืบค้นคำพิพากษาศาลฎีกา
• อ่านเพิ่มเติมจากไทย จีน ลอว์ เฟิร์ม: คู่มือกฎหมายแรงงาน (เสาหลัก) · ข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงาน · ค่าล่วงเวลา OT และวันหยุด
• สำหรับบริการทางแรงงานเพิ่มจากพาร์ทเนอร์ ทนายความคดีแรงงาน

ปรึกษาทนายความไทย-จีน ลอว์ เฟิร์ม