เขียนโดย นายศรศักดา จิราพงษ์ · อัปเดตล่าสุด มิถุนายน 2026

ตอบสั้น ๆ: ลูกหนี้ที่แอบโอน ย้าย หรือซ่อนทรัพย์เพื่อไม่ให้เจ้าหนี้ได้รับชำระหนี้ อาจมีความผิดอาญาฐาน "โกงเจ้าหนี้" ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 350 (โทษจำคุกไม่เกิน 2 ปี หรือปรับไม่เกิน 40,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ) โดยมีเงื่อนไขสำคัญว่า เจ้าหนี้ต้องได้ใช้หรือจะใช้สิทธิเรียกร้องทางศาลแล้ว และในทางแพ่ง เจ้าหนี้ยังมีสิทธิขอ "เพิกถอนการฉ้อฉล" ตามมาตรา 237 เพื่อดึงทรัพย์กลับมาได้ บทความนี้อยู่ในชุด คู่มือคดีฉ้อโกงและยักยอกทรัพย์ในธุรกิจ

โกงเจ้าหนี้คืออะไร (มาตรา 350)

ความผิดฐานโกงเจ้าหนี้เกิดเมื่อผู้กระทำ "ย้ายไปเสีย ซ่อนเร้น หรือโอนทรัพย์ให้ผู้อื่น หรือแกล้งให้ตนเองเป็นหนี้จำนวนที่ไม่เป็นความจริง" โดยมีเจตนาเพื่อมิให้เจ้าหนี้ของตนหรือของผู้อื่นได้รับชำระหนี้ทั้งหมดหรือบางส่วน ทั้งนี้ต้องเป็นกรณีที่เจ้าหนี้ได้ใช้หรือจะใช้สิทธิเรียกร้องทางศาลให้ชำระหนี้ และผู้กระทำรู้ถึงข้อนี้ ตัวอย่างคลาสสิกคือ พอรู้ว่ากำลังจะถูกฟ้องหรือถูกยึดทรัพย์ ก็รีบโอนที่ดินใส่ชื่อญาติหรือคนสนิทเพื่อให้ "ไม่มีทรัพย์ให้ยึด"

โกงเจ้าหนี้ต่างจาก ฉ้อโกง (หลอกเอาทรัพย์) และ ยักยอก (เบียดบังทรัพย์ที่ครอบครองอยู่) ซึ่งเป็นคนละฐานความผิด หากต้องการเข้าใจเส้นแบ่งของสองฐานนั้น อ่านได้ที่ ฉ้อโกง vs ยักยอกทรัพย์ ต่างกันอย่างไร

เงื่อนไขสำคัญที่ทำให้ผิด ม.350

• มี "หนี้" ระหว่างเจ้าหนี้กับลูกหนี้จริง
• เจ้าหนี้ได้ใช้สิทธิทางศาลแล้ว หรือกำลังจะใช้สิทธิทางศาล
• ลูกหนี้รู้ถึงข้อนั้น แล้วยังย้าย ซ่อน โอนทรัพย์ หรือแกล้งเป็นหนี้เทียม
• ทำไปโดยเจตนาเพื่อมิให้เจ้าหนี้ได้รับชำระหนี้

ข้อควรรู้: ถ้าโอนทรัพย์ไป "ก่อน" ที่จะมีหนี้หรือก่อนที่เจ้าหนี้จะคิดใช้สิทธิทางศาลโดยสุจริต อาจไม่เข้าองค์ประกอบความผิดนี้ ความผิดอยู่ที่ "เจตนาหนีการชำระหนี้" เป็นสำคัญ การพิสูจน์ลำดับเวลาจึงเป็นหัวใจของคดี

เพิกถอนการฉ้อฉลทางแพ่ง (มาตรา 237) เอาทรัพย์กลับมา

นอกจากเอาผิดทางอาญา เจ้าหนี้ยังมีเครื่องมือทางแพ่งคือการขอให้ศาล "เพิกถอนนิติกรรมการฉ้อฉล" ตามมาตรา 237 หากลูกหนี้ทำนิติกรรม (เช่น โอน ขาย ยกให้) ทั้งที่รู้ว่าจะทำให้เจ้าหนี้เสียเปรียบ เมื่อศาลเพิกถอน ทรัพย์ก็กลับเข้าสู่กองทรัพย์สินของลูกหนี้ให้บังคับชำระหนี้ได้ กรณีผู้รับโอนเป็นบุคคลภายนอกที่รับโอนโดยมีค่าตอบแทน ก็มีเงื่อนไขเรื่อง "ความสุจริต" ของผู้รับโอนประกอบด้วย

คดีลักษณะนี้คล้ายกับการเพิกถอนการโอนที่ไม่ชอบในคดีมรดกหรือทรัพย์สินอื่น ๆ การวางหลักฐานเรื่องลำดับเวลา ความรู้ของผู้โอน-ผู้รับโอน และความเสียเปรียบของเจ้าหนี้ จึงสำคัญมาก โดยมักดำเนินคดีอาญาและแพ่งคู่ขนานกัน เช่นเดียวกับแนวทางในคดี คดีเช็คเด้ง และคดี โดนโกงออนไลน์ อายัดบัญชี ที่เน้นการตามทรัพย์คืน

บริษัทเป็นหนี้แล้วปิดหนี โยงกรรมการได้ไหม

กรณีนิติบุคคลเป็นหนี้แล้วโอนทรัพย์ออกหรือ "ปิดบริษัทหนี" เจ้าหนี้อาจมีช่องทางตามข้อเท็จจริง เช่น การเพิกถอนการโอนที่ทำให้เจ้าหนี้เสียเปรียบ หรือการเอาผิดบุคคลที่อยู่เบื้องหลังการกระทำในบางกรณี อย่างไรก็ดี การ "ลากคอกรรมการ" มารับผิดเป็นการส่วนตัวมีเงื่อนไขทางกฎหมายเฉพาะ ไม่ใช่ทำได้เสมอไป จึงควรให้ทนายวิเคราะห์โครงสร้างหนี้และพยานหลักฐานก่อนวางรูปคดี ภาพรวมการแยกความรับผิดอาญา-แพ่งของคดีกลุ่มนี้อยู่ในเสาหลัก คู่มือคดีฉ้อโกงและยักยอกทรัพย์ในธุรกิจ

คำถามที่พบบ่อย

ลูกหนี้โอนที่ดินให้ลูกเมียก่อนถูกฟ้อง ผิดไหม

อาจผิดฐานโกงเจ้าหนี้ ถ้าทำไปโดยรู้ว่าเจ้าหนี้จะใช้สิทธิทางศาลและมีเจตนาหนีการชำระหนี้ ทั้งนี้ขึ้นกับลำดับเวลาและเจตนา เจ้าหนี้ยังอาจขอเพิกถอนการโอนทางแพ่งตามมาตรา 237 เพื่อดึงที่ดินกลับมาบังคับชำระหนี้

ยังไม่ได้ฟ้อง แต่ลูกหนี้โอนทรัพย์หมดแล้ว ทำอะไรได้

แม้ยังไม่ฟ้อง หากลูกหนี้รู้ว่าเจ้าหนี้ "จะใช้" สิทธิทางศาลและโอนหนีก็อาจเข้าข่ายได้ ควรรีบรวบรวมหลักฐานหนี้และการโอน แล้วปรึกษาทนายเพื่อพิจารณาทั้งการดำเนินคดีอาญาและการขอเพิกถอนการฉ้อฉลทางแพ่ง

ผู้รับโอนที่ซื้อโดยสุจริต ต้องคืนทรัพย์ไหม

การเพิกถอนการฉ้อฉลมีเงื่อนไขเรื่องความสุจริตและค่าตอบแทนของผู้รับโอน หากผู้รับโอนสุจริตและเสียค่าตอบแทน อาจได้รับความคุ้มครองตามกฎหมาย ข้อเท็จจริงแต่ละคดีต่างกัน จึงควรให้ทนายประเมิน

ได้ทรัพย์คืนแน่ไหมถ้าฟ้อง

ไม่มีใครรับประกันผลคดีได้ เพราะขึ้นกับพยานหลักฐาน ลำดับเวลา และสถานะของผู้รับโอน สิ่งที่ทำได้คือวางรูปคดีให้รัดกุมและดำเนินการอาญา-แพ่งคู่กันเพื่อเพิ่มโอกาสในการบังคับชำระหนี้

📚 แหล่งอ้างอิงที่น่าเชื่อถือ (อ่านเพิ่มเติม)

• ประมวลกฎหมายอาญา (มาตรา 350 โกงเจ้าหนี้) และประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (มาตรา 237 เพิกถอนการฉ้อฉล) — สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
• แนวคำพิพากษาศาลฎีกาเรื่องโกงเจ้าหนี้และเพิกถอนการฉ้อฉล — ระบบสืบค้นคำพิพากษาศาลฎีกา
• ขั้นตอนการฟ้องคดีและการบังคับคดี — สำนักงานศาลยุติธรรม
• อ่านเพิ่มเติมจากไทย จีน ลอว์ เฟิร์ม: คู่มือคดีฉ้อโกงและยักยอกทรัพย์ (เสาหลัก) · ฉ้อโกง vs ยักยอก · คดีเช็คเด้ง

ปรึกษาทนายความไทย-จีน ลอว์ เฟิร์ม