เอกสารยื่นขอตั้งผู้จัดการมรดก ต้องเตรียมอะไรบ้าง

หลังตัดสินใจกันในครอบครัวได้แล้วว่าจะให้ใครเป็นผู้จัดการมรดก ด่านต่อไปที่ทำให้หลายคนถอดใจคือ "เอกสาร" เพราะเอกสารที่ขาดเพียงใบเดียวอาจทำให้ต้องเลื่อนวันยื่นออกไปเป็นสัปดาห์ บทความนี้รวบรวมเช็กลิสต์ให้ครบในที่เดียว เพื่อให้คุณเตรียมได้ตั้งแต่วันนี้ และรู้ว่าถ้าเอกสารบางอย่างหายต้องทำอย่างไร

กลุ่มที่ 1 เอกสารของเจ้ามรดก

เริ่มจากเอกสารของผู้ที่จากไป ซึ่งเป็นหัวใจของคดี ได้แก่ ใบมรณบัตร ซึ่งเป็นเอกสารสำคัญที่สุดเพราะเป็นหลักฐานการเสียชีวิต ทะเบียนบ้านของเจ้ามรดก ที่มีการจำหน่ายชื่อว่าเสียชีวิตแล้ว และ สำเนาบัตรประจำตัวประชาชนของเจ้ามรดก หากมีการเปลี่ยนชื่อหรือนามสกุลระหว่างชีวิต ต้องเตรียมใบสำคัญการเปลี่ยนชื่อด้วย เพราะชื่อในโฉนดกับชื่อในมรณบัตรต้องเชื่อมโยงกันได้

กลุ่มที่ 2 เอกสารแสดงความเป็นทายาทและผู้ร้อง

กลุ่มนี้ใช้พิสูจน์ว่าผู้ยื่นคำร้องมีสิทธิยื่นจริง ประกอบด้วย บัตรประชาชนและทะเบียนบ้านของผู้ร้อง เอกสารแสดงความสัมพันธ์กับเจ้ามรดก เช่น สูติบัตร ของบุตร หรือ ทะเบียนสมรส ของคู่สมรส และหากบิดามารดาของเจ้ามรดกเสียชีวิตแล้วก็ควรมีใบมรณบัตรของท่านด้วย เพื่อแสดงว่าไม่มีทายาทลำดับก่อนหลงเหลือ

เอกสารสำคัญอีกฉบับคือ บัญชีเครือญาติ ซึ่งเป็นเอกสารที่แสดงผังทายาททั้งหมดของเจ้ามรดกว่ามีใครบ้าง ผู้ร้องต้องรับรองความถูกต้อง เอกสารนี้สำคัญมากเพราะศาลใช้ตรวจสอบว่ามีทายาทคนใดตกหล่นหรือไม่

กลุ่มที่ 3 หนังสือให้ความยินยอมของทายาท

แม้ไม่ใช่เงื่อนไขบังคับตามกฎหมาย แต่ในทางปฏิบัติ หนังสือให้ความยินยอมจากทายาทคนอื่น ช่วยให้คดีราบรื่นและรวดเร็วขึ้นมาก เพราะแสดงต่อศาลว่าไม่มีข้อขัดแย้งในครอบครัว โดยทายาทที่ยินยอมจะลงลายมือชื่อพร้อมแนบสำเนาบัตรประชาชน หากทายาทบางคนอยู่ต่างประเทศ เอกสารต้องผ่านการรับรองให้ถูกต้องก่อนใช้ในไทย (อ่านรายละเอียดในบทความเรื่องอยู่เมืองนอกแต่ต้องตั้งผู้จัดการมรดก)

กลุ่มที่ 4 เอกสารทรัพย์มรดก

ศาลต้องเห็นว่ามีทรัพย์อะไรที่ต้องจัดการจริง จึงต้องแนบหลักฐานทรัพย์มรดก เช่น โฉนดที่ดินหรือหนังสือรับรองการทำประโยชน์ สมุดบัญชีเงินฝากหรือหนังสือรับรองยอดจากธนาคาร ทะเบียนรถ ใบหุ้นหรือเอกสารการลงทุน และเอกสารทรัพย์สินอื่นที่มีทะเบียน หากมี พินัยกรรม ก็ต้องแนบมาด้วยเช่นกัน

จุดที่มักตกหล่นและวิธีแก้

จากประสบการณ์ ปัญหาที่เจอบ่อยมีสามเรื่อง เรื่องแรกคือ ชื่อในเอกสารไม่ตรงกัน เช่น ชื่อในโฉนดสะกดไม่เหมือนในบัตรประชาชน กรณีนี้ต้องหาเอกสารเชื่อมโยง เช่น ใบเปลี่ยนชื่อ หรือหนังสือรับรองจากอำเภอ

เรื่องที่สองคือ เอกสารสูญหาย เช่น มรณบัตรหาย หรือทะเบียนบ้านเก่าหาย ซึ่งโดยทั่วไปขอคัดสำเนาจากสำนักทะเบียนอำเภอหรือเขตได้ ไม่ใช่ทางตัน

เรื่องที่สามคือ ไม่ทราบว่าเจ้ามรดกมีทรัพย์อะไรบ้าง โดยเฉพาะบัญชีธนาคารหรือการลงทุนที่ไม่มีใครรู้ กรณีนี้อาจต้องอาศัยการตรวจสอบผ่านช่องทางที่ถูกต้องหลังมีคำสั่งตั้งผู้จัดการมรดกแล้ว จึงควรยื่นคำร้องโดยระบุทรัพย์เท่าที่ทราบไปก่อน

เพราะรายละเอียดเอกสารต่างกันไปตามรูปคดีและแต่ละศาล การให้ทนายตรวจความครบถ้วนก่อนยื่นจึงช่วยประหยัดเวลาได้มาก ดีกว่าถูกสั่งให้แก้ไขแล้วต้องเลื่อนนัด

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

ถาม: ต้องใช้ต้นฉบับหรือสำเนา

ตอบ: โดยทั่วไปยื่นสำเนาที่รับรองความถูกต้อง แต่ควรนำต้นฉบับติดตัวไปในวันไต่สวนเพื่อให้ศาลตรวจสอบ ทนายจะแจ้งรายการที่ต้องนำต้นฉบับไปด้วย

ถาม: ทายาทบางคนไม่ยอมเซ็นหนังสือยินยอม ยื่นได้ไหม

ตอบ: ยื่นได้ เพราะหนังสือยินยอมไม่ใช่เงื่อนไขบังคับ แต่คดีอาจกลายเป็นคดีมีข้อพิพาทหากมีผู้คัดค้าน ควรปรึกษาทนายเพื่อเตรียมพยานหลักฐานให้พร้อม

ถาม: ถ้าลืมแจ้งทรัพย์บางรายการในคำร้อง จะเป็นอะไรไหม

ตอบ: โดยทั่วไปคำสั่งตั้งผู้จัดการมรดกให้อำนาจจัดการกองมรดก แต่หากพบทรัพย์เพิ่มภายหลังควรปรึกษาทนายว่าต้องดำเนินการเพิ่มเติมอย่างไรกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง

บทความที่เกี่ยวข้อง

• พ่อเพิ่งเสีย บ้านยังติดชื่อพ่อ ต้องตั้งผู้จัดการมรดกก่อน
• อยู่เมืองนอก แต่ต้องตั้งผู้จัดการมรดกให้พ่อแม่ที่ไทย
• เงินในบัญชีพ่อถอนไม่ได้ ธนาคารขออะไรบ้าง
• บริการทนายความจัดการมรดกและพินัยกรรม กรุงเทพมหานคร และทั่วราชอาณาจักร ติดต่อ

เอกสารที่ครบตั้งแต่วันแรก คือสิ่งที่ทำให้เรื่องมรดกจบเร็วที่สุด เตรียมให้พร้อมดีกว่าต้องเดินกลับบ้านมือเปล่า