22 October 2026 นายศรศักดา จิราพงษ์

เจ้าหนี้ไม่ยอมรับเงิน วางทรัพย์ชำระหนี้ได้ไหม

เขียนโดย นายศรศักดา จิราพงษ์ | บริษัท ไทย จีน ลอว์ เฟิร์ม จำกัด

คุณเตรียมเงินค่าจ้างหรือค่าสินค้าไว้ครบแล้ว แต่คู่ค้าไม่ให้บัญชีรับเงิน หรือส่งเงินคืนพร้อมอ้างว่าคุณผิดนัด หากปล่อยเงินไว้ในบัญชีตัวเอง หนี้จะถือว่าจ่ายแล้วหรือไม่ และควรเก็บหลักฐานอะไรในวันที่ยังติดต่อกันได้

คำตอบสั้น

การวางทรัพย์อาจทำให้หลุดพ้นจากหนี้ได้ เมื่อเข้าเหตุที่กฎหมายกำหนดและวางทรัพย์เพื่อประโยชน์ของเจ้าหนี้อย่างถูกต้อง เช่น เจ้าหนี้บอกปัดไม่รับชำระ หรือไม่สามารถรับได้ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 331 แต่การกันเงินไว้เองหรือเสนอจ่ายไม่ครบไม่ได้ทำให้หนี้ระงับ ต้องตรวจยอด วิธีชำระ สถานที่ และเหตุที่อีกฝ่ายปฏิเสธก่อน

กรณีใดใช้แนวทางนี้ได้

พร้อมชำระหนี้ที่ถึงกำหนดตามสัญญา แต่เจ้าหนี้ไม่รับหรือไม่อาจรับชำระได้
มีหลายคนอ้างสิทธิรับเงินจนไม่อาจรู้ผู้มีสิทธิแน่นอน โดยความไม่รู้นั้นไม่ได้เกิดจากความผิดของผู้ชำระ
มีข้อโต้แย้งเรื่องการชำระและต้องการหลักฐานป้องกันการถูกกล่าวหาว่าผิดนัด

อย่าเพิ่งสรุปว่าเจ้าหนี้ผิดเพียงเพราะไม่รับเงิน

มาตรา 320 ไม่ให้บังคับเจ้าหนี้รับชำระเพียงบางส่วนหรือรับอย่างอื่นผิดจากที่ต้องชำระ หากหนี้ถึงกำหนดเต็มจำนวนแต่เสนอเพียงเงินต้นโดยตัดดอกเบี้ยที่ชอบด้วยกฎหมายออกเอง การปฏิเสธอาจมีเหตุรองรับ การวางตามยอดที่ตนพอใจจึงไม่รับรองว่าหนี้ทั้งหมดระงับ

มาตรา 207–208 แยกการเสนอชำระที่ถูกต้องออกจากคำพูดว่าอยากจ่าย ต้องดูว่าพร้อมทำให้การชำระสำเร็จตามหน้าที่จริงหรือไม่ ส่วนมาตรา 330 ว่าด้วยผลของการขอปฏิบัติการชำระโดยชอบ ไม่ได้หมายความว่าการส่งข้อความครั้งเดียวทำให้หนี้เงินหายไป

สิ่งที่ควรทำตอนนี้

เปิดสัญญา ใบแจ้งหนี้ และประวัติชำระ ทำตารางยอดเงินต้น ดอกเบี้ยที่มีฐานเรียก วันครบกำหนด และเงินที่อีกฝ่ายรับแล้ว
เสนอชำระตามวิธีและสถานที่ที่ตกลง ระบุรายการหนี้ ยอด และวันชำระให้ตรวจสอบได้ เก็บหลักฐานการโอนคืน หนังสือตอบ หรือการปฏิเสธตามที่เกิดจริง
ขอให้เจ้าหนี้ชี้แจงเหตุไม่รับ ถ้าโต้แย้งยอด ให้แยกส่วนที่เห็นตรงกันและส่วนที่ต้องตรวจ ไม่เพิ่มเงื่อนไขสละสิทธิให้อีกฝ่ายโดยไม่จำเป็น
ติดต่อสำนักงานบังคับคดีเพื่อตรวจสำนักงานวางทรัพย์ที่รับผิดชอบตามสถานที่ชำระหนี้ ถามรูปแบบคำขอ เอกสารและวิธีนำเงินมาวางก่อนเดินทาง
เมื่อวางแล้ว เก็บคำขอ ใบรับและหลักฐานแจ้งเจ้าหนี้โดยพลัน ตรวจชื่อเจ้าหนี้ ยอด และเลขอ้างอิงให้ตรงกัน
หากมีคดีหรือคำสั่งศาลอยู่แล้ว ให้นำหลักฐานทั้งหมดให้ทนายตรวจผลต่อคดี ไม่คิดว่าการวางเงินยุติทุกประเด็นอัตโนมัติ

เอกสารที่ควรเตรียม

คู่สัญญา: บัตรหรือหนังสือรับรองนิติบุคคล เอกสารผู้มีอำนาจ และหนังสือมอบอำนาจเมื่อให้ผู้อื่นยื่น เพื่อยืนยันตัวผู้ชำระและเจ้าหนี้
หนี้: สัญญา ใบแจ้งหนี้ ใบรับเงิน และตารางคำนวณ ใช้ตรวจยอดที่ถึงกำหนดและการชำระก่อนหน้า
ทรัพย์ที่ต้องชำระ: หลักฐานจำนวนเงินหรือรายการทรัพย์ ใช้ตรวจว่าสิ่งที่จะวางตรงกับหน้าที่ตามสัญญาหรือไม่
ข้อพิพาท: หนังสือเสนอชำระ คำปฏิเสธ สลิปที่ถูกคืน และข้อมูลติดต่อเจ้าหนี้ ใช้พิสูจน์เหตุที่ขอวางและการบอกกล่าว
คำสั่งศาลหรือเอกสารมรดกของเจ้าหนี้: เตรียมเฉพาะเมื่อมีคดี เจ้าหนี้เสียชีวิต หรือมีข้อสงสัยเรื่องผู้รับเงิน เพื่อแยกผู้มีอำนาจรับชำระ

วางที่ไหน และตั้งเงื่อนไขได้แค่ไหน

มาตรา 333 ให้ใช้สำนักงานวางทรัพย์ประจำตำบลที่ต้องชำระหนี้ จึงต้องตรวจสถานที่ชำระตามสัญญา ไม่เลือกสำนักงานจากความสะดวกอย่างเดียว กรมบังคับคดีระบุการติดต่อสำนักงานบังคับคดีเป็นช่องทางดำเนินการวางทรัพย์เพื่อชำระหนี้

หากเป็นหนี้ที่ต้องชำระตอบแทนกัน มาตรา 332 เปิดให้กำหนดว่าฝ่ายเจ้าหนี้ต้องชำระตอบแทนก่อนจึงรับทรัพย์ที่วางได้ แต่ต้องเป็นหน้าที่ตอบแทนที่มีอยู่จริง ไม่ใช้คำขอวางทรัพย์เพื่อบังคับให้เจ้าหนี้ยอมลดหนี้หรือถอนข้อเรียกร้องที่ไม่เกี่ยวกัน

ระยะเวลาและค่าใช้จ่าย

เวลาขึ้นกับความครบของหลักฐาน ยอดหนี้ที่โต้แย้ง สถานที่ชำระ และการระบุตัวเจ้าหนี้ หากใกล้วันครบกำหนดควรติดต่อหน่วยงานทันที ไม่รอให้ได้ข้อยุติทุกประเด็นก่อนเริ่มตรวจขั้นตอน

แยกเงินที่นำไปวางซึ่งเป็นเงินชำระหนี้ออกจากค่าธรรมเนียมหรือค่าใช้จ่ายดำเนินการ ค่าเอกสารและการส่งคำบอกกล่าวให้สอบถามสำนักงานที่รับเรื่อง ส่วนค่าทนายขึ้นกับงานตรวจยอด จัดทำหนังสือและข้อพิพาท ไม่มีตัวเลขเดียวใช้ได้ทุกกรณี

ข้อผิดพลาดที่ทำให้ยังเสี่ยงผิดนัด

เก็บเงินไว้กับตนเองแล้วแจ้งว่าถือว่าจ่ายแล้ว ทั้งที่ยังไม่มีการชำระหรือวางทรัพย์โดยชอบ
วางยอดที่ตนคำนวณฝ่ายเดียวโดยไม่ตรวจดอกเบี้ยหรือหนี้ส่วนที่ถึงกำหนด
ไม่มีหลักฐานการเสนอชำระ หรือไม่บอกกล่าวเจ้าหนี้หลังวาง
ถอนทรัพย์กลับมาใช้โดยไม่ตรวจผล มาตรา 334 กำหนดว่าเมื่อถอนแล้วให้ถือเสมือนไม่ได้วาง และบางกรณีไม่มีสิทธิถอน

จุดที่ควรให้ทนายเข้าดูแล

ควรให้ทนายตรวจเมื่ออีกฝ่ายอ้างว่าบอกเลิกสัญญาไปแล้ว ยอดต่างกันมาก มีคนอ้างเป็นเจ้าหนี้หลายราย หรือการชำระเกี่ยวกับการโอนทรัพย์พร้อมกัน หากมีคำสั่งอายัดหรือคดีล้มละลาย อย่าจ่ายตามหนังสือทวงทั่วไปโดยไม่ตรวจผู้มีอำนาจรับเงินและคำสั่งในคดี

ทนายช่วยอะไรได้บ้าง

งานที่ตกลงได้คือเทียบยอดหนี้กับหลักฐาน ร่างหนังสือเสนอชำระ ตรวจเหตุและสถานที่วางทรัพย์ จัดชุดเอกสารติดต่อหน่วยงาน ตลอดจนประเมินผลของการวางต่อข้อกล่าวหาว่าผิดนัด หากมีข้อพิพาทเรื่องยอดหรือการเลิกสัญญาต้องแยกขอบเขตการเจรจาและงานคดีให้ชัด

ขอบเขตงานของสำนักงานในเรื่องนี้อยู่ที่ บริการร่างและทบทวนสัญญาทางกฎหมาย

คำถามที่พบบ่อย

โอนเงินแล้วเจ้าหนี้โอนกลับ หนี้จบหรือยัง

ยังสรุปไม่ได้จากสลิปอย่างเดียว ต้องตรวจว่าเป็นการชำระโดยชอบหรือไม่ ใครเป็นผู้รับ และเหตุที่คืนเงิน หากยังไม่อาจชำระให้สำเร็จ ควรตรวจทางวางทรัพย์แทนการปล่อยเรื่องค้าง

วางเงินบางส่วนเพื่อหยุดดอกเบี้ยทั้งหมดได้ไหม

ห้ามเหมารวมว่าดอกเบี้ยทั้งหมดหยุด ต้องตรวจยอดที่ต้องชำระและความถูกต้องของการวาง หากวางไม่ครบ หนี้ส่วนที่ยังไม่ชำระอาจยังมีข้อเรียกร้องอยู่

ต้องให้เจ้าหนี้ยินยอมก่อนวางหรือไม่

การวางตามมาตรา 331 ใช้แก้กรณีเจ้าหนี้ไม่รับหรือเข้าเหตุอื่นตามกฎหมาย จึงไม่ได้ตั้งอยู่บนการยินยอมรับเงินตามปกติเพียงอย่างเดียว แต่ผู้วางยังต้องทำให้ถูกเงื่อนไขและบอกกล่าวโดยพลัน

ปรึกษาเรื่องนี้

ส่งคำว่า "เจ้าหนี้ไม่รับเงิน" พร้อมประเภทสัญญาและวันครบกำหนด ทาง LINE @thaichineselawfirm เพื่อรับรายการเอกสารเบื้องต้น

คำเตือน

เนื้อหานี้เป็นข้อมูลกฎหมายทั่วไป คำตอบของแต่ละกรณีอาจเปลี่ยนตามข้อเท็จจริง เอกสาร และกำหนดเวลา ควรให้ทนายตรวจข้อมูลก่อนลงนามหรือดำเนินการที่กระทบสิทธิ

แหล่งกฎหมาย

เรื่องที่เกี่ยวข้อง

ภาพรวมและหัวข้อย่อยในเรื่องนี้รวมอยู่ที่ คู่มือร่างและตรวจสัญญาธุรกิจ