สินค้าเสียหายระหว่างขนส่ง ต้องเรียกใครและแจ้งเมื่อไร

เขียนโดย นายศรศักดา จิราพงษ์ · ต้นฉบับตรวจข้อมูล 21 ตุลาคม 2569

ต้นทางถ่ายรูปสินค้าไว้ครบ แต่เมื่อรถมาถึงโรงงาน กล่องยุบและชิ้นส่วนแตก ผู้ขายบอกว่าส่งให้ขนส่งแล้ว ส่วนขนส่งเสนอชดใช้ตามวงเงินในใบรับของ คนซื้อควรเริ่มเรียกร้องจากใคร

ต้องแยกสัญญาซื้อขายออกจากสัญญารับขน ผู้ขนส่งอาจต้องรับผิดเมื่อของที่รับไว้เสียหาย แต่มีข้อยกเว้นที่ต้องพิสูจน์ ส่วนผู้ขายยังต้องตรวจตามเงื่อนไขส่งมอบและสาเหตุ เช่น ของเสียก่อนส่งหรือแพ็กไม่เหมาะสม ให้เก็บสภาพของและแจ้งเป็นหลักฐานทันที อย่าถือว่าระยะยื่นเคลมในแอปคือกำหนดรักษาสิทธิทั้งหมดตามกฎหมาย

กรณีของใครบ้างที่เข้าข่าย

• ธุรกิจส่งสินค้าทางรถภายในประเทศไทยและเกิดความเสียหายในช่วงที่ผู้ขนส่งรับไว้
• ผู้ซื้อหรือผู้ขายต้องตัดสินใจว่าจะทวงจากคู่สัญญารายใด พร้อมตรวจผู้มีสิทธิเรียกร้องตามเอกสารรับขน
• ขนส่งอ้างเพดานชดใช้ หรืออ้างว่ามีผู้รับช่วงขนส่งเป็นผู้ทำเสียหาย

การขนส่งทางทะเล ทางอากาศ ข้ามประเทศ และบริการที่มีกฎหมายเฉพาะ ต้องตรวจระบบกฎหมายนั้นเพิ่มเติม ไม่ควรนำกำหนดเวลาในบทความนี้ไปใช้กับทุกบริการขนส่ง

สิ่งที่ควรทำตอนนี้

1. ก่อนยกลงหรือแกะเพิ่ม ถ่ายภาพรถ เลขพัสดุ กล่อง ซีล และรอยเสียหาย บันทึกวันเวลาและชื่อผู้ส่งมอบ โดยไม่เปิดเผยข้อมูลส่วนบุคคลต่อสาธารณะ
2. บันทึกข้อทักท้วงในใบรับของตามสภาพที่เห็น หากระบบให้เซ็นอย่างเดียว ให้ส่งข้อความแจ้งผู้ขนส่งและผู้ขายพร้อมภาพทันที เก็บสำเนาการแจ้งและหลักฐานผู้รับ
3. แยกเก็บสินค้าเสียหายและบรรจุภัณฑ์ หลีกเลี่ยงการทิ้งหรือซ่อมก่อนเปิดโอกาสตรวจร่วม หากต้องทำเพื่อความปลอดภัย ให้ถ่ายภาพและบันทึกเหตุจำเป็น
4. ขอหลักฐานต้นทางและระหว่างทาง ได้แก่ สภาพก่อนแพ็ก วิธีรัดสินค้า ใบรับขนและรายการรับช่วง เพื่อหาว่าเสียหายในช่วงใด
5. ทำตารางมูลค่าสินค้า ค่าซ่อม มูลค่าซากและค่าใช้จ่ายที่เกิดจริง พร้อมหลักฐาน ตรวจร่างข้อตกลงชดใช้ก่อนเซ็นว่าเป็นการรับบางส่วนหรือยุติสิทธิทั้งหมด

ผู้ขนส่งรับผิดอย่างไร

มาตรา 616 ให้ผู้ขนส่งรับผิดเมื่อของที่มอบหมายสูญหาย บุบสลาย หรือส่งช้า เว้นแต่พิสูจน์เหตุสุดวิสัย สภาพของเอง หรือความผิดของผู้ส่งหรือผู้รับตราส่งได้ มาตรา 617 วางความรับผิดเมื่อมอบให้ผู้ขนส่งหรือบุคคลอื่นอีกทอด จึงไม่ควรยอมรับคำตอบว่า 'รถร่วมทำเสียหาย ให้ไปตามเอง' โดยยังไม่ได้ตรวจสัญญา

ทำไมผู้ขายกับขนส่งอาจมีข้ออ้างคนละชุด

มาตรา 463 มีหลักเรื่องการส่งมอบเมื่อส่งทรัพย์ให้ผู้ขนส่งในกรณีที่สัญญากำหนดให้ส่งจากแห่งหนึ่งไปอีกแห่งหนึ่ง แต่ต้องอ่านข้อตกลงจริงว่าผู้ขายรับหน้าที่ถึงจุดใด รับประกันสภาพหรือจัดบรรจุภัณฑ์อย่างไร หลักนี้ไม่ใช่คำตอบว่าผู้ขายพ้นผิดทุกกรณีทันทีที่นำของขึ้นรถ

การรับของและการแจ้งมีผลต่อสิทธิ

มาตรา 623 กำหนดผลเมื่อผู้รับตราส่งรับของโดยไม่ทักท้วงและชำระค่าระวางพร้อมอุปกรณ์แล้ว สำหรับความเสียหายที่มองจากภายนอกไม่เห็น มีข้อยกเว้นเมื่อบอกกล่าวแก่ผู้ขนส่งภายใน 8 วันนับแต่ส่งมอบ และมาตรานี้มีข้อยกเว้นกรณีทุจริตหรือประมาทเลินเล่ออย่างร้ายแรงของผู้ขนส่ง อย่ารอให้ครบ 8 วัน และอย่าเข้าใจว่าทุกรายการเสียหายมีเวลาแจ้ง 8 วันเหมือนกัน

วงเงินพิมพ์บนใบรับไม่ใช่คำตอบสุดท้าย

มาตรา 625 กำหนดว่าข้อยกเว้นหรือจำกัดความรับผิดในใบรับ ใบตราส่งหรือเอกสารทำนองนั้นเป็นโมฆะ เว้นแต่ผู้ส่งตกลงด้วยโดยชัดแจ้ง ต้องเก็บหน้าจอเงื่อนไขและขั้นตอนตอบรับที่ใช้จริงเพื่อตรวจต่อ สำหรับของมีค่าตามมาตรา 620 มีหลักการแจ้งสภาพหรือราคาเป็นพิเศษด้วย

เอกสารที่ควรเตรียม

• คู่สัญญา: ใบจองขนส่ง สัญญา ผู้ส่งและผู้รับตราส่ง ใช้ระบุผู้มีสิทธิและผู้ต้องรับผิด
• ทรัพย์สิน: รายการสินค้า เลขเครื่อง ภาพก่อนแพ็กและเมื่อรับ ใบประเมินซ่อม ใช้พิสูจน์สภาพและมูลค่า
• หนี้และค่าใช้จ่าย: ใบซื้อขาย ค่าระวาง ประกันภัยและหลักฐานชำระ ใช้แยกราคาสินค้าจากค่าสินไหมหรือเงินที่รับชดใช้ไปแล้ว
• ข้อพิพาท: ข้อทักท้วง หนังสือแจ้ง หลักฐานตอบกลับ และเงื่อนไขบริการขณะทำรายการ ใช้ตรวจการรักษาสิทธิและเพดานที่อ้าง
• เจ้ามรดกและทายาท: ต้องใช้เฉพาะกรณีผู้มีสิทธิบุคคลธรรมดาเสียชีวิต เช่น หลักฐานผู้มีอำนาจจัดการมรดก ไม่ใช่เอกสารทั่วไปของการเคลมบริษัท

ระยะเวลาและค่าใช้จ่าย

การตรวจร่วมและการพิสูจน์จุดเสียหายอาจช้าหากผ่านคลังหรือรถหลายทอด ค่าผู้เชี่ยวชาญ ค่าประเมิน ค่าทดสอบและค่าขนกลับเป็นคนละส่วนกับค่าทนายและค่าธรรมเนียมศาล ต้องประเมินตามมูลค่าสินค้าและข้อพิพาท มาตรา 624 กำหนดการฟ้องความรับผิดของผู้ขนส่งไว้ 1 ปีนับแต่ส่งมอบหรือวันที่ควรส่งมอบ เว้นแต่กรณีทุจริต ซึ่งต่างจากกำหนดแจ้งความเสียหายตามมาตรา 623 การเปิดเคลมหรือเจรจาอย่างเดียวไม่ควรถูกถือว่าหยุดอายุความแล้ว

ข้อผิดพลาดที่พบ

• เซ็นรับปกติทั้งที่เห็นกล่องแตก แล้วไม่เก็บหลักฐานทักท้วง
• ทิ้งกล่องหรือแปรสภาพสินค้า ทำให้ตรวจวิธีแพ็กและสาเหตุไม่ได้
• รับเงินชดเชยพร้อมข้อความสละสิทธิทั้งหมดโดยยังไม่รู้ค่าซ่อมจริง
• ทวงผิดบริษัทหรือรอผลประกันจนไม่ตรวจอายุความของสิทธิแต่ละฐาน

จุดที่ควรให้ทนายเข้าดูแล

ให้ทนายเข้าดูเมื่อมูลค่าสูง มีผู้ขนส่งหลายทอด ต่างฝ่ายกล่าวโทษกัน ถูกอ้างเพดานต่ำกว่าความเสียหาย หรือเคยเซ็นเอกสารรับของและยุติข้อเรียกร้องแล้ว หากกำหนดแจ้งหรือฟ้องใกล้ครบควรส่งเอกสารให้ตรวจทันที

ทนายช่วยอะไรได้บ้าง

ทนายช่วยจัดลำดับคู่สัญญาและสิทธิเรียกร้อง ตรวจเงื่อนไขรับขนกับเงื่อนไขขาย ร่างหนังสือแจ้งและข้อสงวนสิทธิ ประสานการตรวจร่วม จัดรายการค่าเสียหาย และตรวจข้อตกลงชดใช้ หากต้องดำเนินคดีจะประเมินพยานหลักฐานและผู้ถูกฟ้องตามฐานที่ตรวจได้

ขอบเขตงานที่เกี่ยวข้องอยู่ในหน้า บริการร่างและทบทวนสัญญาทางกฎหมาย

คำถามที่พบบ่อย

กล่องดูปกติ แต่ของข้างในแตก ยังแจ้งได้ไหม

ต้องแจ้งทันทีที่พบพร้อมเก็บหลักฐานการเปิดกล่อง ตรวจเงื่อนไขมาตรา 623 สำหรับความเสียหายที่เห็นจากภายนอกไม่ได้ ซึ่งกำหนดบอกกล่าวภายใน 8 วันนับแต่ส่งมอบ ไม่ได้นับใหม่จากวันที่เพิ่งเปิดกล่อง

ไม่มีวิดีโอแกะกล่อง หมดสิทธิเลยไหม

ไม่ควรสรุปเช่นนั้นเพียงเพราะไม่มีคลิป ต้องประเมินภาพ เอกสารรับของ พยาน ผลตรวจและเงื่อนไขที่เกี่ยวข้องร่วมกัน แต่การขาดหลักฐานสภาพขณะรับอาจทำให้พิสูจน์สาเหตุยากขึ้น

เลือกอ่านเรื่องที่เกี่ยวข้อง

ภาพรวมและเส้นทางไปยังคำถามอื่นอยู่ใน คู่มือร่างและตรวจสัญญาธุรกิจ ฉบับสมบูรณ์ 2026

เพื่อกำหนดจุดส่งมอบและความเสี่ยงไว้ล่วงหน้า ให้ดู สัญญาซื้อขายสินค้า เขียนอย่างไร ป้องกันส่งของไม่ตรงและไม่จ่าย

หากของไม่ตรงรุ่นหรือคุณภาพตั้งแต่ต้น ให้แยกไปตรวจ รับสินค้าไม่ตรงสเปก ต้องตรวจรับและเรียกให้แก้อย่างไร

ก่อนรับเพดานชดใช้ที่คู่ค้าเสนอ ให้ดู สัญญาจำกัดความรับผิด คู่ค้าทำเสียหายเรียกได้แค่ไหน

ติดต่อเพื่อเตรียมเอกสาร

คำเตือน

เนื้อหานี้เป็นข้อมูลกฎหมายทั่วไป คำตอบของแต่ละกรณีอาจเปลี่ยนตามข้อเท็จจริง เอกสาร และกำหนดเวลา ควรให้ทนายตรวจข้อมูลก่อนลงนามหรือดำเนินการที่กระทบสิทธิ

แหล่งอ้างอิงที่น่าเชื่อถือ

• ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 463, 616–617, 620 และ 623–625 (เอกสารสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา เผยแพร่โดย ศอ.บต.)

ตรวจเอกสารกฎหมายสำหรับประเด็นที่อ้างเมื่อ 21 ตุลาคม 2569 ไม่ได้นำบทสรุปของบทความเก่ามาใช้แทนตัวบทกฎหมาย