14 October 2026 นางสาวรดาพัชร์ ทิพย์รักษ์

รากไม้ข้างบ้านดันกำแพงพัง ตัดเองหรือเรียกค่าเสียหาย

เขียนโดย นางสาวรดาพัชร์ ทิพย์รักษ์ · ตรวจข้อมูล 14 ตุลาคม 2569

พื้นข้างกำแพงเริ่มโก่ง ช่างพบรากไม้จากบ้านข้าง ๆ ดันเข้ามา เจ้าของต้นไม้บอกให้ตัดเอง แต่พอจะจ้างช่างกลับกังวลว่าตัดแล้วต้นไม้ล้มจะกลายเป็นฝ่ายต้องจ่ายเสียเอง เรื่องนี้ต้องแยกสิทธิตัดส่วนที่รุกล้ำออกจากสิทธิเรียกค่าซ่อมกำแพง

มาตรา 1347 ให้เจ้าของที่ดินตัดรากไม้ที่รุกเข้ามาจากที่ดินติดต่อได้ โดยไม่ได้วางเงื่อนไขบอกกล่าวก่อนแบบกิ่งไม้ แต่ต้องยืนยันแนวเขตและจำกัดการดำเนินการให้อยู่ในสิทธิ ไม่ใช่สิทธิโค่นต้นไม้ทั้งต้นหรือเข้าไปทำงานในที่ผู้อื่นตามใจ ส่วนค่าซ่อมกำแพงต้องพิสูจน์สาเหตุ ความเสียหาย และฐานความรับผิดแยกต่างหาก หากตัดรากแล้วเสี่ยงต้นไม้ล้มควรให้ผู้มีความรู้ประเมินก่อนลงมือ

กรณีของใครบ้างที่เข้าข่าย

รากจากต้นไม้บนแปลงข้างเคียงรุกเข้ามาดันพื้น กำแพง หรือท่อในที่ดินของตน
กิ่งไม้ยื่นเข้ามาพร้อมกับปัญหาราก ซึ่งต้องแยกขั้นตอนก่อนตัดแต่ละส่วน
ทราบตำแหน่งต้นไม้และแนวเขต แต่คู่กรณีโต้แย้งว่าความเสียหายเกิดจากฐานรากกำแพงเดิม
หากลำต้นอยู่บนแนวเขต มีข้อสงสัยเรื่องเจ้าของร่วม หรือเป็นต้นไม้ในพื้นที่สาธารณะ ต้องตรวจสิทธิอีกชุด ไม่ใช้สิทธิตัดรากจากแปลงข้างเคียงสรุปแทน

สิ่งที่ควรทำตอนนี้

ถ้ากำแพงเอียงหรือมีโอกาสต้นไม้ล้ม ให้งดใช้บริเวณนั้นและขอผู้มีความรู้ตรวจความปลอดภัยก่อน อย่าขุดไล่รากลึกใต้กำแพงเพื่อพิสูจน์ด้วยตนเอง
ตรวจแนวเขตจากเอกสารสิทธิและหลักฐานรังวัด เทียบตำแหน่งกำแพง ลำต้น และจุดพบราก หากยังโต้แย้งแนวเขตให้ประสานสำนักงานที่ดินเรื่องตรวจสอบตามขั้นตอน อย่าใช้แนวรั้วเป็นข้อยุติว่าเป็นเขตกรรมสิทธิ์เสมอ
ถ่ายภาพบริเวณที่พบรากและรอยเสียหาย พร้อมวันเวลา เก็บภาพกว้างที่เชื่อมตำแหน่งกันได้ ให้ช่างหรือวิศวกรระบุสิ่งที่ตรวจพบและสาเหตุที่เป็นไปได้ ไม่ให้สรุปว่าต้นไม้เป็นต้นเหตุจากภาพผิวพื้นเพียงภาพเดียว
แจ้งผู้ครอบครองและเจ้าของแปลงข้างเคียงให้ทราบ ขอเข้าตรวจร่วมและตกลงวิธีแก้ แม้รากไม้ไม่มีเงื่อนไขแจ้งก่อนแบบกิ่งไม้ การแจ้งยังช่วยเก็บหลักฐานและประสานงานเพื่อลดความเสี่ยง ส่วนกิ่งไม้ต้องบอกผู้ครอบครองให้ตัดภายในเวลาอันสมควรก่อนตามมาตรา 1347
ขอแผนทำงานที่ระบุส่วนที่จะตัด การป้องกันกำแพง และผลต่อความมั่นคงของต้นไม้ ถ้าต้องเข้าที่ข้างเคียงให้ขอความยินยอมและตกลงวันเวลา อย่าถือว่าการมีสิทธิตัดส่วนรุกล้ำทำให้เข้าไปโค่นต้นได้
รวบรวมค่าซ่อมและค่าใช้จ่ายที่เกิดจริง แยกค่าดูแลต้นไม้ ค่าป้องกันรากและค่าซ่อมทรัพย์ ให้ทนายตรวจข้อเรียกร้องหากตกลงไม่ได้ หรือก่อนลงนามรับเงินที่มีเงื่อนไขยุติทุกสิทธิ

สิทธิตัดรากไม่เท่ากับสิทธิเรียกค่าใช้จ่ายทุกบาท

มาตรา 1347 แยกรากกับกิ่งชัดเจน รากที่รุกเข้ามาเจ้าของที่ดินตัดได้ ส่วนกิ่งต้องแจ้งผู้ครอบครองแปลงข้างเคียงให้ตัดภายในเวลาสมควรแล้วเขาไม่ตัดก่อน กฎหมายไม่ได้กำหนดจำนวนวันเดียวสำหรับทุกต้น จึงควรพิจารณาขนาด งานที่ต้องจัดหา และอันตรายที่มีอยู่

หากต้นไม้อยู่บนแนวเขต มาตรา 1346 มีข้อสันนิษฐานว่าเจ้าของที่ดินทั้งสองข้างเป็นเจ้าของรวม และมีกติกาค่าใช้จ่ายกับข้อยกเว้นต้นไม้ที่เป็นหลักเขต ต้องตรวจตำแหน่งจริงก่อน ไม่ควรตัดสินจากเงาที่พาดเข้ามาหรือสัดส่วนกิ่งที่อยู่แต่ละฝั่ง

สำหรับกำแพงพัง สิทธิเรียกค่าเสียหายฐานละเมิดตามมาตรา 420 ต้องพิสูจน์การกระทำหรือการละเลยที่ทำให้เกิดความเสียหายและเหตุเชื่อมโยงกัน มาตรา 1337 ยังเกี่ยวกับการทำให้ความเดือดร้อนเกินสมควรแก่เจ้าของอสังหาริมทรัพย์สิ้นไป แต่ไม่ได้ให้สิทธิเรียกค่าปรับที่ตั้งขึ้นเอง

ตัวอย่างสมมติ: ช่างพบรากแตะฐานกำแพง แต่กำแพงมีรอยทรุดเดิมและการระบายน้ำผิดปกติด้วย ต้องแยกส่วนที่เกิดจากรากจากสาเหตุอื่นก่อนเสนอค่าซ่อมทั้งหมด การมีต้นไม้ใกล้กำแพงยังไม่ใช่หลักฐานว่าเจ้าของต้นไม้ต้องสร้างกำแพงใหม่ให้ทั้งแนว

เอกสารที่ควรเตรียม

เอกสารเจ้าของและผู้ครอบครอง: โฉนดหรือหลักฐานสิทธิ สัญญาเช่าหากผู้แจ้งเป็นผู้เช่า และข้อมูลผู้ดูแลแปลงต้นไม้ ใช้ตรวจว่าใครใช้สิทธิและใครควรรับหนังสือ
เอกสารทรัพย์และแนวเขต: รูปแผนที่รังวัด ภาพกำแพงเดิม ตำแหน่งต้นไม้ ภาพรากและรอยร้าว ใช้แยกพื้นที่รุกล้ำกับกรรมสิทธิ์ร่วม
เอกสารค่าใช้จ่าย: รายงานช่างหรือวิศวกร ใบเสนอราคาแยกงานและใบเสร็จจริง ใช้ตรวจความจำเป็นและจำนวนที่เรียกร้อง ไม่ใช้ยอดเหมาที่อธิบายไม่ได้
เอกสารข้อพิพาท: ข้อความแจ้ง หนังสือตอบ บันทึกตรวจร่วมและข้อตกลงเดิม เอกสารเจ้ามรดกและทายาทใช้เฉพาะเมื่อเจ้าของแปลงเสียชีวิตและต้องตรวจผู้มีอำนาจเกี่ยวข้อง

ระยะเวลาและค่าใช้จ่าย

ความเร่งด่วนขึ้นกับความปลอดภัยของกำแพงและต้นไม้ ส่วนเวลาอันสมควรในการแจ้งตัดกิ่งต้องดูหน้างาน ไม่ควรเขียนว่าต้องเจ็ดวันหรือสิบห้าวันเสมอ หากเรียกค่าเสียหายมูลละเมิดต้องตรวจมาตรา 448 ซึ่งวางหลักหนึ่งปีนับแต่รู้การละเมิดและรู้ตัวผู้ต้องชดใช้ หรือสิบปีนับแต่ทำละเมิด พร้อมข้อยกเว้นเรื่องอายุความอาญาที่กฎหมายกำหนด อย่ารอเจรจาจนพ้นกำหนด

ค่าตรวจต้นไม้ ค่าวิศวกรหรือช่าง และค่าซ่อมขึ้นกับขนาดต้น ตำแหน่งรากและการเข้าถึงพื้นที่ แยกจากค่าธรรมเนียมราชการเมื่อมีการรังวัดหรือคดี และค่าทนายสำหรับตรวจสิทธิ เจรจาหรือฟ้อง ต้องดูเอกสารและขอบเขตงานก่อน ไม่มีอัตรากลางที่บทความนี้รับรองได้

ข้อผิดพลาดที่ทำให้เสียสิทธิหรือเกิดข้อพิพาทเพิ่ม

ตัดรากใหญ่โดยไม่ตรวจความมั่นคงของต้นไม้ เสี่ยงให้ต้นไม้ล้มและเกิดความเสียหายเพิ่ม
ตัดกิ่งทันทีทั้งที่ยังไม่ได้บอกผู้ครอบครองตามขั้นตอน แล้วเข้าใจว่ารากกับกิ่งใช้กฎเดียวกัน
โค่นต้นหรือเข้าแปลงข้างเคียงโดยอาศัยเพียงว่ากิ่งล้ำรั้ว ซึ่งอาจเกินสิทธิที่มี
ทิ้งหลักฐานหน้างานทั้งหมดก่อนตรวจร่วม หรือเซ็นยอมรับว่ากำแพงเก่าเสียเองทั้งที่ยังไม่ทราบสาเหตุ

จุดที่ควรให้ทนายเข้าดูแล

ควรให้ทนายดูเมื่อแนวเขตไม่ตรงกัน ต้นไม้หรือกำแพงอาจเป็นทรัพย์ร่วม อีกฝ่ายปฏิเสธเข้าตรวจ มีค่าเสียหายโครงสร้าง หรือมีการขู่ฟ้องกลับจากการตัดไปแล้ว ให้เก็บข้อเท็จจริงตามจริงทั้งส่วนที่เป็นประโยชน์และส่วนที่อาจเป็นข้อโต้แย้ง

ทนายช่วยอะไรได้บ้าง

ทนายตรวจสิทธิในที่ดินและลักษณะการรุกล้ำ ร่างหนังสือแจ้งที่แยกรากกับกิ่ง จัดข้อตกลงเข้าตรวจและขอบเขตซ่อม ตรวจหลักฐานค่าเสียหาย และประเมินการฟ้องให้แก้ปัญหาหรือชดใช้ งานเลือกวิธีตัดรากและประเมินต้นไม้ต้องใช้ผู้มีความรู้เฉพาะ ไม่ควรให้ข้อกฎหมายแทนคำประเมินความปลอดภัย

ขอบเขตงานของสำนักงานอยู่ในหน้า คดีที่ดินและอสังหาริมทรัพย์ ควรตกลงงานที่จะให้ดำเนินการและค่าบริการก่อนเริ่มงาน

คำถามที่พบบ่อย

รากไม้ตัดได้เลย แล้วต้องแจ้งทำไม

กฎหมายไม่ได้วางเงื่อนไขบอกกล่าวก่อนสำหรับรากแบบที่วางไว้กับกิ่ง การแจ้งและตรวจร่วมเป็นขั้นตอนป้องกันข้อโต้แย้งและความเสียหายเพิ่ม โดยเฉพาะรากใหญ่ใกล้กำแพง ไม่ใช่การเพิ่มเงื่อนไขกฎหมายว่าทุกกรณีต้องรออนุญาต

เป็นผู้เช่าบ้าน สามารถสั่งตัดเองไหม

บทบัญญัติเรื่องตัดรากกล่าวถึงเจ้าของที่ดิน ผู้เช่าควรแจ้งเจ้าของบ้านและตรวจสัญญาเช่ากับขอบเขตอำนาจก่อนสั่งงาน อย่าสรุปว่ามีสิทธิเหมือนเจ้าของทุกประการ

บทความที่ช่วยตรวจเรื่องต่อเนื่อง

ภาพรวมการแยกประเด็นอยู่ใน คู่มือกฎหมายที่ดินและอสังหาริมทรัพย์ ฉบับสมบูรณ์ 2026

ติดต่อไทย จีน ลอว์ เฟิร์ม

ส่งคำว่า “รากไม้รุกล้ำ” พร้อมจังหวัดและระบุว่าส่วนที่เสียหายเป็นพื้น กำแพง หรือท่อ ทาง LINE @thaichineselawfirm เพื่อรับรายการเอกสารเบื้องต้น

คำเตือน

เนื้อหานี้เป็นข้อมูลกฎหมายทั่วไป คำตอบของแต่ละกรณีอาจเปลี่ยนตามข้อเท็จจริง เอกสาร และกำหนดเวลา ควรให้ทนายตรวจข้อมูลก่อนลงนามหรือดำเนินการที่กระทบสิทธิ

📚 แหล่งอ้างอิงที่น่าเชื่อถือ (อ่านเพิ่มเติม)

ตรวจแหล่งอ้างอิงเมื่อ 14 ตุลาคม 2569 ไม่ได้อ้างเลขคำพิพากษาในบทความนี้