เขียนโดย นายศรศักดา จิราพงษ์ · อัปเดตล่าสุด มิถุนายน 2026

เมื่อพนักงานรับเงินบริษัทแล้วไม่นำส่ง หรือเบียดบังทรัพย์ที่ตนครอบครองโดยหน้าที่ไปเป็นของตน คือความผิดฐานยักยอกตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 352 และเป็นความผิด "อันยอมความได้" ที่มีกำหนดเวลาร้องทุกข์เพียง 3 เดือน นายจ้างจึงต้องรีบและทำให้ถูกขั้นตอน บทความนี้สรุปวิธีดำเนินคดี เรียกทรัพย์คืน และข้อห้ามสำคัญที่ทำให้คดีหลุดมือ — อ่านภาพรวมทั้งหมดได้ที่ คู่มือคดีฉ้อโกงและยักยอกทรัพย์ในธุรกิจ

เข้าข่ายยักยอก ไม่ใช่ฉ้อโกง

เมื่อนายจ้างมอบหมายให้พนักงานรับเงิน เก็บสต็อก หรือจัดการทรัพย์ พนักงานคือผู้ครอบครองทรัพย์โดยชอบในตอนแรก หากภายหลังเบียดบังเอาไปเป็นของตนโดยทุจริต จึงเป็น "ยักยอก" ตามมาตรา 352 ไม่ใช่ "ฉ้อโกง" (ซึ่งต้องหลอกลวงก่อนได้ทรัพย์) และหากพนักงานเป็นผู้ได้รับมอบหมายให้จัดการทรัพย์สินของผู้อื่นโดยเฉพาะ อาจเข้ามาตรา 353 หรือกรณีผู้มีอาชีพอันเป็นที่ไว้วางใจตามมาตรา 354 ซึ่งมีโทษหนักขึ้น การแยกฐานให้ถูกตั้งแต่ต้นสำคัญต่อรูปคดี

ต้องร้องทุกข์ภายใน 3 เดือน อย่าปล่อยให้ขาดอายุความ

ยักยอกทรัพย์เป็นความผิดอันยอมความได้ ผู้เสียหายจึงต้องร้องทุกข์ภายใน 3 เดือนนับแต่วันที่ "รู้เรื่องความผิดและรู้ตัวผู้กระทำ" ตามมาตรา 96 มิฉะนั้นคดีอาญาขาดอายุความร้องทุกข์ จุดที่บริษัทพลาดบ่อยคือ ตรวจพบทุจริตแล้วมัวแต่เจรจาหรือรอให้พนักงานหาเงินมาคืนจนเลย 3 เดือน ทำให้เสียสิทธิทางอาญา ดังนั้นเมื่อตรวจพบและรู้ตัวผู้กระทำชัดเจน ควรปรึกษาทนายและร้องทุกข์โดยเร็ว

ข้อห้ามสำคัญ: อย่าจับพนักงานเซ็น "สัญญากู้ยืม"

กับดักที่ทำให้คดีอาญาหลุด: หลายบริษัทเมื่อจับได้ว่าพนักงานยักยอก จะให้พนักงานเซ็น "สัญญากู้ยืม" หรือ "สัญญารับสภาพหนี้" เพื่อบีบให้ผ่อนใช้ แต่ถ้อยคำที่ผิดอาจถูกตีความว่าเป็นการแปลงหนี้เป็นเรื่องกู้ยืมทางแพ่ง หรือเป็นการยอมความ ทำให้เสียรูปคดีอาญา ทางที่ปลอดภัยคือทำเป็น "บันทึกรับสภาพการกระทำและชดใช้ค่าเสียหายบางส่วน" ที่ระบุชัดว่าไม่เป็นการถอนคำร้องทุกข์หรือยอมความ และควรให้ทนายตรวจถ้อยคำก่อนเซ็นทุกครั้ง

หลักฐานและขั้นตอนดำเนินคดี

• รวบรวมหลักฐานว่าพนักงานรับทรัพย์ไปโดยชอบ เช่น หนังสือมอบหมายงาน สัญญาจ้าง ใบรับเงินแทนบริษัท รายงานสต็อก รายการบัญชี และหลักฐานการเบียดบาง/ไม่นำส่ง
• ผู้ร้องทุกข์แทนบริษัทควรเป็นกรรมการผู้มีอำนาจตามหนังสือรับรอง หรือผู้รับมอบอำนาจ ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 5(3)
• แจ้งความร้องทุกข์ต่อพนักงานสอบสวน ให้ปากคำ ส่งพยานเอกสาร-พยานบุคคล แล้วติดตามสำนวนจนอัยการสั่งฟ้อง
• เรียกทรัพย์คืน/ค่าสินไหมทดแทนได้โดยยื่นคำร้องในคดีอาญาตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 44/1 และฟ้องแพ่งคู่ขนานเพื่อบังคับเอาทรัพย์คืน

เลิกจ้างได้ และไม่ต้องจ่ายค่าชดเชย

การที่พนักงานทุจริตต่อหน้าที่หรือกระทำความผิดอาญาโดยเจตนาต่อนายจ้าง เป็นเหตุให้นายจ้างเลิกจ้างได้โดยไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยตามพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน มาตรา 119(1) แต่ต้องระบุเหตุผลในหนังสือเลิกจ้างให้ชัดและมีพยานหลักฐานรองรับ มิฉะนั้นอาจกลายเป็นข้อพิพาทเลิกจ้างไม่เป็นธรรม อ่านรายละเอียดการเลิกจ้างที่รัดกุมได้ที่ คู่มือกฎหมายแรงงานสำหรับนายจ้าง

รูปแบบยักยอกที่พบบ่อย และการวางระบบป้องกัน

รูปแบบที่พบบ่อยในธุรกิจ เช่น พนักงานขายรับเงินสดลูกค้าแล้วไม่นำเข้าบริษัท พนักงานบัญชีสร้างเจ้าหนี้ปลอมหรือเบิกค่าใช้จ่ายเท็จ ผู้ดูแลคลังนำสินค้าออกไปขายเอง หรือใช้บัญชีส่วนตัวรับเงินของบริษัท การป้องกันที่ได้ผลคือแยกหน้าที่รับเงิน บันทึกบัญชี และอนุมัติจ่ายออกจากกัน กำหนดวงเงินอนุมัติเป็นลำดับชั้น ใช้บัญชีบริษัทรับเงินเท่านั้น กระทบยอดเงินสดและสต็อกอย่างสม่ำเสมอ และทำหนังสือมอบหมายงานที่ระบุขอบเขตหน้าที่ชัดเจน นอกจากนี้ควรเก็บหลักฐานการมอบหมายและการรับเงินไว้ทุกครั้ง เพราะเมื่อเกิดเหตุ หลักฐานเหล่านี้คือสิ่งที่ใช้พิสูจน์ว่าพนักงานครอบครองทรัพย์โดยหน้าที่และเบียดบังไปโดยทุจริต การลงทุนวางระบบควบคุมภายในจึงคุ้มกว่าการตามไล่คดีภายหลังมาก

คำถามที่พบบ่อย

พนักงานบอก "ผมใช้หมดแล้ว ไม่มีจ่าย" ฟ้องไปก็เสียเวลาเปล่าจริงไหม

ไม่จริง การที่ผู้กระทำไม่มีเงินคืนไม่ได้ทำให้ความผิดอาญาหายไป คดียักยอกยังดำเนินต่อได้ และการดำเนินคดีอาญายังเป็นเครื่องมือกดดันให้ชดใช้ ทั้งยังป้องปรามไม่ให้เกิดซ้ำในองค์กร ที่สำคัญต้องร้องทุกข์ภายใน 3 เดือน

รับเงินคืนบางส่วนแล้ว คดีจบไหม

ไม่จบโดยอัตโนมัติ การรับเงินบางส่วนไม่ทำให้คดีอาญาระงับ เว้นแต่มีการยอมความหรือถอนคำร้องทุกข์โดยชัดแจ้ง จึงควรระบุในเอกสารว่าเป็นการรับชำระค่าเสียหายบางส่วนเท่านั้น

📚 แหล่งอ้างอิงที่น่าเชื่อถือ (อ่านเพิ่มเติม)

• ประมวลกฎหมายอาญา (มาตรา 352–354 ยักยอก · 96 อายุความร้องทุกข์) และ ป.วิ.อ. (มาตรา 5(3), 44/1) — สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
• แนวคำพิพากษาศาลฎีกาคดียักยอกของลูกจ้าง — ระบบสืบค้นคำพิพากษาศาลฎีกา
• การเลิกจ้างกรณีทุจริตต่อหน้าที่ — กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน
• อ่านเพิ่มเติมจากไทย จีน ลอว์ เฟิร์ม: คู่มือคดีฉ้อโกงและยักยอกทรัพย์ (เสาหลัก) · ผู้จัดการมรดกโอนทรัพย์ให้ตัวเอง (ยักยอก)

ปรึกษาทนายความไทย-จีน ลอว์ เฟิร์ม