เขียนโดย นางสาวรดาพัชร์ ทิพย์รักษ์ · อัปเดตล่าสุด มิถุนายน 2026

ตอบสั้น ๆ: ผู้จัดการมรดกมีหน้าที่รวบรวมทรัพย์มรดก ทำบัญชี และแบ่งให้ทายาทตามสิทธิ ไม่ใช่เจ้าของทรัพย์ หากผู้จัดการมรดก ไม่ยอมแบ่ง ปิดบังทรัพย์ หรือเบียดบังเอาทรัพย์มรดกไปเป็นของตน ทายาทมีทางสู้หลายทางพร้อมกัน คือ (1) ร้องขอให้ศาล ถอดถอนผู้จัดการมรดก เพราะละเลยหน้าที่หรือมีเหตุไม่สมควร (2) ฟ้องแบ่งมรดกและเรียกทรัพย์คืน ทางแพ่ง และ (3) ดำเนินคดีอาญาฐาน ยักยอก หากมีการเบียดบังทรัพย์โดยทุจริต บทความนี้อยู่ในชุด คู่มือจัดการมรดกและทำพินัยกรรม

หน้าที่ของผู้จัดการมรดกที่ต้องทำ

เมื่อศาลตั้งผู้จัดการมรดกแล้ว ผู้จัดการมรดกมีหน้าที่ตามกฎหมายหลายประการ เช่น จัดทำบัญชีทรัพย์มรดก รวบรวมและดูแลทรัพย์ ชำระหนี้ของกองมรดก และแบ่งปันทรัพย์ที่เหลือให้ทายาทตามส่วน โดยต้องทำด้วยความซื่อสัตย์และระมัดระวังเสมือนจัดการทรัพย์ของตนเอง ผู้จัดการมรดก ไม่มีสิทธิ เอาทรัพย์มรดกไปเป็นของตนเองหรือโอนให้พวกพ้องโดยทายาทคนอื่นไม่ยินยอม การโอนทรัพย์มรดกให้ตัวเองโดยมิชอบเป็นปัญหาที่พบบ่อยและมีผลทางกฎหมายร้ายแรง อ่านที่ ผู้จัดการมรดกโอนทรัพย์ให้ตัวเอง

3 ทางสู้เมื่อผู้จัดการมรดกไม่แบ่ง

การร้องถอดถอนทำได้เมื่อผู้จัดการมรดกละเลยไม่ทำหน้าที่ ทำผิดหน้าที่ หรือมีเหตุที่ไม่สมควรไว้วางใจให้จัดการต่อ ส่วนการฟ้องแบ่งมรดกเป็นการบังคับสิทธิของทายาทโดยตรง ซึ่งเชื่อมโยงกับการเพิกถอนนิติกรรมโอนทรัพย์ที่ไม่ชอบ ดูแนวทางที่ ฟ้องแบ่งมรดก & เพิกถอนการโอน

เมื่อไหร่เป็น "ยักยอก" ทางอาญา

หากผู้จัดการมรดกครอบครองทรัพย์มรดกในฐานะหน้าที่อยู่แล้ว แล้วเบียดบังเอาทรัพย์นั้นเป็นของตนหรือผู้อื่นโดยทุจริต ก็อาจเข้าข่ายความผิดฐานยักยอก ซึ่งเป็นคนละส่วนกับความรับผิดทางแพ่ง และดำเนินคดีควบคู่กันได้ จุดสำคัญอยู่ที่ "เจตนาทุจริต" และ "การครอบครองโดยหน้าที่" หลักการเรื่องยักยอกในเชิงลึกดูที่ การยักยอกและการเรียกทรัพย์คืน

เก็บหลักฐานให้พร้อม: ทายาทควรรวบรวมพินัยกรรม คำสั่งตั้งผู้จัดการมรดก บัญชีทรัพย์ เอกสารกรรมสิทธิ์ และหลักฐานการโอน/การถอนเงิน เพื่อแสดงว่าทรัพย์ใดเป็นมรดกและถูกจัดการอย่างไร ยิ่งหลักฐานชัด โอกาสบังคับสิทธิยิ่งสูง แม้ไม่มีใครรับประกันผลคดีได้

ป้องกันปัญหาตั้งแต่ตั้งผู้จัดการมรดก

ปัญหาผู้จัดการมรดกไม่แบ่งทรัพย์มักเริ่มตั้งแต่การเลือกตัวผู้จัดการมรดกที่ไม่เหมาะสมหรือไม่มีการกำหนดกรอบการทำงานให้ชัด การเลือกผู้จัดการมรดกที่ทายาทไว้วางใจ การทำบัญชีทรัพย์ตั้งแต่ต้น และการให้ทนายช่วยกำกับขั้นตอน ช่วยลดข้อพิพาทได้มาก ขั้นตอนและคุณสมบัติของผู้จัดการมรดกดูที่ ตั้งผู้จัดการมรดก ทำอย่างไร

สัญญาณเตือนผู้จัดการมรดกไม่โปร่งใส

ทายาทควรสังเกตสัญญาณที่บ่งชี้ว่าผู้จัดการมรดกอาจจัดการไม่โปร่งใส เพื่อจะได้ดำเนินการแต่เนิ่น ๆ ก่อนทรัพย์จะถูกยักย้ายถ่ายเท

• ไม่ยอมจัดทำหรือเปิดเผยบัญชีทรัพย์มรดกให้ทายาทตรวจสอบ
• บ่ายเบี่ยงเรื่องเวลาแบ่งทรัพย์ หรืออ้างเหตุผลคลุมเครือซ้ำ ๆ
• โอนทรัพย์ ถอนเงิน หรือทำนิติกรรมโดยไม่แจ้งและไม่มีหลักฐานชัดเจน
• อ้างค่าใช้จ่ายในการจัดการจำนวนมากโดยไม่มีเอกสารรองรับ

เมื่อพบสัญญาณเหล่านี้ ทายาทควรทำหนังสือขอตรวจสอบบัญชีทรัพย์และขอให้แบ่งมรดกอย่างเป็นทางการ พร้อมตรวจสอบสถานะทรัพย์ เช่น ที่ดินที่สำนักงานที่ดิน และความเคลื่อนไหวบัญชีธนาคารเท่าที่ทำได้ การเก็บหลักฐานและรีบปรึกษาทนายช่วยให้ใช้สิทธิถอดถอนหรือฟ้องแบ่งมรดกได้ทันก่อนทรัพย์สูญหาย

คำถามที่พบบ่อย

ผู้จัดการมรดกไม่ยอมแบ่งทรัพย์ ทำอย่างไร

ทายาทมีสิทธิทวงถามและฟ้องแบ่งมรดกต่อศาล พร้อมขอให้ถอดถอนผู้จัดการมรดกหากละเลยหน้าที่ และหากมีการเบียดบังทรัพย์โดยทุจริตก็ดำเนินคดีอาญาฐานยักยอกได้ ควรรวบรวมหลักฐานและปรึกษาทนาย

ถอดถอนผู้จัดการมรดกได้ในกรณีใด

เมื่อผู้จัดการมรดกละเลยไม่ทำหน้าที่ ทำผิดหน้าที่ หรือมีเหตุที่ไม่สมควรให้จัดการมรดกต่อไป ผู้มีส่วนได้เสียร้องขอต่อศาลให้ถอดถอนและตั้งผู้จัดการมรดกคนใหม่ได้ โดยศาลจะพิจารณาจากพยานหลักฐานเป็นรายกรณี

ผู้จัดการมรดกโอนทรัพย์ให้ตัวเองได้ไหม

โดยหลักทำไม่ได้หากทายาทคนอื่นไม่ยินยอม เพราะผู้จัดการมรดกมีหน้าที่จัดการเพื่อประโยชน์ของกองมรดกและทายาท การโอนให้ตัวเองโดยมิชอบอาจตกเป็นโมฆะและถูกเพิกถอน รวมถึงมีความรับผิดทางอาญา

ฟ้องแบ่งมรดกมีอายุความไหม

คดีมรดกมีกำหนดอายุความตามกฎหมาย ทายาทจึงไม่ควรปล่อยเวลาเนิ่นนานหลังเจ้ามรดกเสียชีวิต ควรรีบปรึกษาทนายเพื่อประเมินกรอบเวลาและดำเนินการให้ทันสิทธิ

📚 แหล่งอ้างอิงที่น่าเชื่อถือ (อ่านเพิ่มเติม)

• ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ผู้จัดการมรดก มาตรา 1719 เป็นต้นไป · การถอดถอน มาตรา 1727) — สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
• ประมวลกฎหมายอาญา (ยักยอก มาตรา 352) — สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
• แนวคำพิพากษาศาลฎีกาเรื่องถอดถอนผู้จัดการมรดก — ระบบสืบค้นคำพิพากษาศาลฎีกา
• อ่านเพิ่มเติมจากไทย จีน ลอว์ เฟิร์ม: คู่มือจัดการมรดก (เสาหลัก) · ตั้งผู้จัดการมรดก · ฟ้องแบ่งมรดก & เพิกถอนการโอน 
• สำหรับบริการทางมรดกเพิ่มจากพาร์ทเนอร์ ทนายความคดีมรดก และพินัยกรรม

ปรึกษาทนายความไทย-จีน ลอว์ เฟิร์ม